Ogólna
Piotr Szczurowski
Rozprawka naukowa na temat wielkiej wyprawy krzyżowej zwieńczonej bitwą nad rzeką Sirgune, wydarzenia o doniosłym znaczeniu dziejowym, a mimo to zaniedbanego przez polską historiografię i niemal zupełnie nieistniejącego w świadomości polskiego społeczeństwa. Zawartość: Uwagi wstępne, czyli nieco o recenzjach prac naukowych. Preludium. Podstawowe przekazy źródłowe dotyczące V krucjaty pruskiej. Data bitwy nad rzeką Sirgune. Liczebność wojsk. Dokładne miejsce stoczenia bitwy. Przebieg starcia. Następstwa V krucjaty pruskiej oraz pytanie o alternatywę. Podsumowanie. Aneks: słowo o słynnej bulli z Rimini. Bibliografia. Netografia.
ks. Kazimierz Talarek
Józef i Wiktoria Ulmowie wraz z siedmiorgiem swoich dzieci zostali ogłoszeni błogosławionymi jako rodzina 10 września 2023 roku. Zginęli rozstrzelani za pomoc okazaną Żydom i udzielone im schronienie w czasie okupacji. Są nazywani Samarytanami z Markowej. Gotowość do pomocy wynikała z ich charakteru, który został ukształtowany najpierw w domach rodzinnych Józefa i Wiktorii, a później w trakcie ich wspólnego życia małżeńskiego. Głośno mówią o nich wartości, którymi żyli i które przekazali swoim dzieciom. Zaglądnięcie do ich codzienności i poznanie ich prowadzi do odkrycia sensu życia rodzinnego, społecznego i nadprzyrodzonego. To z pewnością może inspirować współczesne rodziny, jak w zwyczajnym życiu stawać się świętym.
Bułaty (O stali damasceńskiej)
Jerzy Podoski
Bułaty autorstwa Jerzego Podoskiego (1900-1942) to artykuł opublikowany pierwotnie w czasopiśmie Broń i Barwa (1934, nr 23), poświęcony zagadnieniom technologii stali damasceńskiej oraz próbom rekonstrukcji dawnych metod jej wytwarzania. Autor podejmuje temat w sposób rzetelny i wielostronny, łącząc analizę źródeł pisanych z własnymi doświadczeniami praktycznymi. Na podstawie dostępnych przekazów wyróżnia pięć historycznych sposobów otrzymywania bułatu: indyjski, perski, metodę ulepszania wzoru klingi, technikę skuwaną oraz nordycką. Następnie dokonuje przeglądu europejskich badań nad odtworzeniem technologii damastu, poddając krytycznej analizie prace takich badaczy jak Crivelli, Brean, Spiess, Czernow, Anosow czy Bielajew. Wnioski autora oparte są na licznych próbach praktycznych, obejmujących m.in. procesy trawienia kling kwasami. Z przeprowadzonych eksperymentów wynika, że poszczególne odmiany bułatu różnią się przede wszystkim stopniem podatności na ciemnienie, co wpływa na widoczność charakterystycznych wzorów na powierzchni stali. Istotnym elementem artykułu jest także uporządkowanie terminologii. Podoski wyjaśnia, że europejskie określenie damask lub damast odnosi się do stali ujawniającej wzory po wytrawieniu, jednak nazwa ta jest historycznie myląca, gdyż Damaszek był głównie ośrodkiem handlu, a nie produkcji tej stali. W tradycji polskiej utrwaliło się natomiast określenie dziwer lub dziwir, prawdopodobnie pochodzenia tureckiego. Bułaty stanowią wartościowe studium łączące historię techniki, analizę materiałoznawczą oraz praktykę eksperymentalną, istotne zarówno dla badaczy dawnego uzbrojenia, jak i dla zainteresowanych historią metalurgii.
Cham i pan. A nam, prostym, zewsząd nędza?
Prof. Andrzej Chwalba, Wojciech Harpula
Zaskakująca odpowiedź na Ludową historię Polski. Prawdziwe dzieje polskiego chłopstwa od Piastów po PRL Analfabeci, bunt, cham, Drzymała, Głowacki, Hameryka, karczma, przednówek, Szela, zbiegostwo oto wybrane tytuły rozdziałów książki Andrzeja Chwalby i Wojciecha Harpuli znanego duetu autorów znakomitych książek historycznych. Nie jest to jednak leksykon dotyczący ludowej historii Polski. Każdy z rozdziałów to wieloaspektowa i wciągająca opowieść o historycznej roli oraz codziennej egzystencji ludzi, którzy stanowili trzy czwarte mieszkańców ziem Polski. Jakim zmianom ulegał przez wieki los polskiego chłopstwa? Jak wyglądały codzienne zmagania chama z panem? Co chłopi jedli i pili? Kto ich bił, kogo bili oni? W co wierzyli, kogo szanowali, kim pogardzali? W czym pokładali nadzieje? Historia Polski była jak dotąd pisana przez tych, którzy państwem rządzili, a później, po jego utracie, próbowali je odzyskać. Nie była to jednak historia chłopów. W PRL-u, ale i w ostatnich latach, prace dotyczące włościan zazwyczaj skażone były ideologią. Andrzej Chwalba i Wojciech Harpula przedstawiają ich historię obiektywnie. Nie opowiadają się po żadnej ze stron, unikają publicystycznych uproszczeń, a zamiast łatwych odpowiedzi proponują rzetelną, opartą na umiejętnie wykorzystywanych źródłach opowieść oraz zagadnienia prowokujące do przemyśleń i własnych poszukiwań.
Michael Morys-Twarowski
BOLESŁAW CHROBRY WŁADCA. WOJOWNIK. PIERWSZY KRÓL Rzucił wyzwanie najpotężniejszym władcom swoich czasów. Dokonał podbojów, które przeszły do legendy. Stworzył pierwsze polskie królestwo. Jego imię przepowiadało mu wielką sławę, a wśród sąsiadów budziło grozę. Prowadził swoich wojów we wszystkie strony świata. Zdobył Kraków, podbił Pragę i zagarnął Kijów. Zasiadł na legendarnym tronie Karola Wielkiego. I miał nie mniejsze od niego ambicje. Dążył do konfrontacji ze wszystkimi sąsiadami, chcąc wydrzeć im kolejne ziemie. Przyjaciel świętych, który dawał dowody swojego okrucieństwa. Dzielny wódź, który nieraz uciekał przed wrogiem. Twórca mocarstwa, który nie pozostawił równego sobie dziedzica. Największy wojownik w dziejach swojego rodu. Charyzmatyczny przywódca. Władca potężnego państwa, o którym pamięć przetrwa ponad tysiąc lat. Bolesław Chrobry. Pierwszy z królów. * Poprawione, zaktualizowane, rozszerzone i wzbogacone o nową szatę graficzną wznowienie Narodzin potęgi, bestsellerowej książki Michaela Morysa-Twarowskiego o Bolesławie Chrobrym. Chrobry rex to pierwsza część epickiej serii o polskich monarchach.
Colloquia opatowskie z przełomu XII i XIII wieku
Artur Lis
Treść: WPROWADZENIE. 2. DOKUMENT W HISTORII I ARCHIWISTYCE. 3. ZJAZDY, WIECE, COLLOQUIA. I. Dokument opatowski datowany 12 kwietnia 1189 rok. I.1. Treść dokumentu z 1189 roku. I.2. Przekład dokumentu z 1189 roku. I.3. Podobizna dokumentu z 1189 roku. I.4. Lista świadków dokumentu z 1189 roku. II. Dokument opatowski datowany na 1206 rok. II.1. Treść dokumentu datowanego na 1206 rok. II.2. Przekład dokumentu datowanego na 1206 rok. II.3. Podobizna dokumentu datowanego na 1206 rok. II.4. Lista świadków dokumentu datowanego na 1206 rok.
Corpus iuris Polonici medii aevi
Oswald Balzer
Wydanie książkowe pracy prof. Oswalda M. Balzera Corpus iuris Polonici medii aevi, poświęconej ustawom średniowiecznym, przygotowane w oparciu o edycje publikowaną w Kwartalniku Historycznym, opracowane redakcyjnie przez dr Artura Lisa.
Damy polskiego imperium. Kobiety, które zbudowały mocarstwo
Kamil Janicki
Kontynent pustoszony zarazą, jakiej ludzkość jeszcze nie widziała. Czasy naznaczone upadkiem najpotężniejszych rodów. Epoka potrzebująca prawdziwych bohaterek. Kobiet zdolnych położyć podwaliny nowego polskiego imperium. Bez Jadwigi nie byłoby królestwa. Gdy męża wygnano z kraju, to na jej barki spadła walka o przetrwanie dynastii. Gdy zaś wróg stanął u bram Wawelu, ona osobiście dowodziła ostatnim bastionem Piastów. Elżbieta nie zasłaniała się żadnym mężczyzną. Straciła dłoń, broniąc rodziny przed atakiem oszalałego zamachowca. A gdy jej brat umarł, to ona stała się ostatnią nadzieją królestwa. I jedyną w historii Polski kobietą, która nikomu nie oddała choćby krztyny swej władzy. Jadwiga Andegaweńska po prababce odziedziczyła nie tylko imię, ale też hart ducha. Zrobiono z niej króla, licząc, że będzie bezwolną marionetką. Ale to ona utorowała drogę do polskiej potęgi. Pokora, pobożność i nieposkromiona ambicja. Przełomowy moment dziejów. I wybitne damy, bez których nie byłoby Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Najnowsza książka autora bestsellerowych "Dam złotego wieku" i "Żelaznych dam".