Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych
Pracownik wraca po macierzyńskim, rodzicielskim czy wychowawczym - jakie ma uprawnienia?
Szymon Sokolik, konsultacja: Katarzyna Pietruszyńska
Załóżmy, że pracownik kończy urlop macierzyński, rodzicielski lub wychowawczy i zamierza wrócić do pracy. Czy jest on w momencie powrotu chroniony przed wypowiedzeniem? A co w przypadku, gdy jej stanowisko zostało w międzyczasie zlikwidowane? Jakie uprawnienia przysługują takiej osobie? Czy może ona żądać urlopu wypoczynkowego tuż po zakończeniu wszystkich tych urlopów? Czy trzeba jej wydać nową informację o warunkach zatrudnienia lub inne dokumenty?
Prawo pracy a prawo ubezpieczeń społecznych. Prawo pracy w systemie prawa
Ewa Staszewska, Aleksandra Pietras, Irmina Miernicka
Przedmiotem publikacji są relacje zachodzące pomiędzy prawem pracy a prawem ubezpieczeń społecznych. Omówiono w niej ważne i aktualne problemy, które pojawiają się w obrębie tej tematyki zarówno w praktyce, jak i naukowej debacie. Warto podkreślić, iż zaprezentowane rozważania zostały wzbogacone o refleksje powstałe na tle kwestii spornych podczas dyskusji i wygłaszania referatów w ramach szóstej konferencji z cyklu „Prawo pracy w systemie prawa”.
Tomasz Duraj
Monografia stanowi podsumowanie VII ogólnopolskiej konferencji naukowej z cyklu "Nietypowe stosunki zatrudnienia", zorganizowanej z inicjatywy prof. UŁ dra hab. Tomasza Duraja w dniu 6 grudnia 2024 roku na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego przez Centrum Naukowe Nietypowych Stosunków Zatrudnienia (cnsz@wpia.uni.lodz.pl), a także Studenckie Forum Nietypowych Stosunków Zatrudnienia WPiA UŁ oraz Okręgowy Inspektorat Pracy w Łodzi. W Polsce od dłuższego czasu mamy do czynienia ze zjawiskiem upowszechniania się w gospodarce rynkowej nietypowych form świadczenia pracy zarobkowej, co rodzi pytanie o potrzebę wprowadzenia nowych regulacji ustawowych, które ucywilizują ich funkcjonowanie. Na przykładzie zatrudnienia zewnętrznego oraz pracy platformowej autorzy monografii zastanawiają się nad tym, czy i w jakim zakresie normować tę pracę, aby z jednej strony była świadczona zgodnie z obowiązującym prawem, gwarantując wykonawcom odpowiedni standard ochrony uwzględniający przepisy prawa międzynarodowego i Konstytucji RP, a z drugiej, aby nie utraciła walorów elastyczności i konkurencyjności. Nadmierna regulacja nietypowych form pracy zarobkowej jest przeciwskuteczna i może prowadzić do ich likwidacji czy marginalizacji, co negatywnie wpłynie na rynek pracy oraz przyczyni się do wzrostu bezrobocia, nielegalnego zatrudnienia oraz szarej strefy. Uzupełnieniem publikacji są rozdziały przedstawiające szerszy kontekst analizowanej problematyki, a odnoszące się do takich kwestii, jak wpływ cyfryzacji na kształtowanie się nowych form świadczenia pracy czy aksjologiczne podstawy prawa pracy w epoce technologii algorytmicznych. Wielowymiarowość, wielowątkowość oraz złożoność podjętych zagadnień zachęcają do lektury tej monografii. Zdaniem prof. UwB dr hab. Anety Giedrewicz-Niewińskiej książka "ma nowatorski charakter. Dokonana analiza zakresu regulacji prawnej nietypowych form zarobkowania dotyka wielu różnorodnych zagadnień badawczych i problemów szczegółowych. Z tych też powodów tematyka podjęta w monografii jest niezwykle trudna. Dotychczas nie pojawiło się w polskiej literaturze opracowanie, które całościowo ujmowałoby nietypowe formy pracy zarobkowej z uwzględnieniem pracy platformowej". Z kolei prof. WSAiB dr hab. Joanna Unterschuetz wskazuje, że "publikacja ma bezsprzecznie charakter naukowy i wnosi wartościowy głos do aktualnej debaty dotyczącej zatrudnienia platformowego, regulacji algorytmicznych oraz implementacji prawa unijnego w zakresie ochrony pracowników cyfrowych. Zasadniczym atutem tomu jest jego tematyczne osadzenie w aktualnym i dynamicznie rozwijającym się obszarze regulacyjnym".
Przeciwdziałanie bezrobociu wśród osób starszych. W poszukiwaniu modelu
Magdalena Paluszkiewicz, Tatiana Wrocławska, Mirosław Włodarczyk
Publikacja ma dużą wartość praktyczną z uwagi na obserwowane w Polsce wysokie bezrobocie wśród osób starszych i brak spójnego programu polityczno-społecznego w tej kwestii. Założeniem badawczym projektu była próba przedstawienia w ujęciu modelowym zespołu przedsięwzięć i środków prawnych, które należy podjąć, by doprowadzić do ograniczenia rozmiarów prezentowanego zjawiska. Poszukiwania rozwiązań zaczęto od analizy regulacji prawnych wybranych państw europejskich: Belgii, Czech, Danii, Finlandii, Holandii, Litwy, Niemiec, Słowacji i Węgier. Zakres przedmiotowy badań obejmował instytucje prawne, które w danym kraju z pozytywnym skutkiem wykorzystywano do ograniczania lub eliminowania bezrobocia, została także rozważona ich przydatność w warunkach polskich. Książka jest adresowana do teoretyków i praktyków polityki społecznej, prawa rynku pracy, prawa zabezpieczeni a społecznego oraz do podmiotów i osób podejmujących trud procesu legislacyjnego.
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej
Michał Daszczyński
Rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za rok 2023 należy dokonać w miesięcznych dokumentach rozliczeniowych za kwiecień 2024 r. składanych w terminie do 20 maja 2024 r. W poradniku w praktyczny sposób wyjaśniono, jak dokonać rozliczenia rocznego składki zdrowotnej za rok 2023. Wyjaśniono w nim m.in.: ● jak obliczyć podstawę wymiaru składki zdrowotnej - w zależności od rodzaju prowadzonej działalności i formy opodatkowania, ● kto może ustalić składkę zdrowotną w uproszczony sposób, ● jak rozliczyć roczną podstawę wymiaru i składkę zdrowotną w przypadku zmiany formy opodatkowania w trakcie roku, ● jakie są zasady zwrotu nadpłaconej składki zdrowotnej. Dzięki przykładom i praktycznym wskazówkom zawartym w poradniku sporządzenie rozliczenia składki zdrowotnej stanie się łatwiejsze. W opracowaniu wykorzystano materiały opublikowane w Grupie Wydawniczej Infor PL S.A. - przede wszystkim w "Monitorze Księgowego.
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej
Michał Daszczyński, Małgorzata Kozłowska
Od 1 stycznia 2022 r. zmieniły się zasady ustalania podstawy wymiaru składki zdrowotnej dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Sposób ustalania podstawy wymiaru składki zdrowotnej przez te osoby zależy od rodzaju prowadzonej działalności i formy opodatkowania. Ponadto na część płatników składek nałożony został obowiązek rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Po raz pierwszy takiego rozliczenia należy dokonać za rok 2022 w miesięcznych dokumentach rozliczeniowych za kwiecień 2023 r. składanych w terminie do 22 maja 2023 r. W poradniku w praktyczny sposób wyjaśniono, jak dokonać rozliczenia rocznego składki zdrowotnej za rok 2022. Wyjaśniono w nim m.in.: ● jak obliczyć podstawę wymiaru składki zdrowotnej - w zależności od rodzaju prowadzonej działalności i formy opodatkowania, ● kto może ustalić składkę zdrowotną w uproszczony sposób, ● jak rozliczyć roczną podstawę wymiaru i składkę zdrowotną w przypadku zmiany formy opodatkowania w trakcie roku, ● jakie są zasady zwrotu nadpłaconej składki zdrowotnej. Dzięki przykładom i praktycznym wskazówkom zawartym w poradniku sporządzenie po raz pierwszy rozliczenia składki zdrowotnej stanie się łatwiejsze.
Skutki przekroczenia limitów składkowo-podatkowych w 2023 r
Mariusz Pigulski
W zakresie rozliczeń płacowych pracowników należy mieć na względzie obowiązujący roczny limit podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe oraz progi podatkowe. Autor szczegółowo analizuje konsekwencje ich przekroczenia i wpływ m.in. na dokonywanie potrąceń z wynagrodzenia za pracę czy ustalanie podstawy wymiaru świadczeń chorobowych. Na uwagę zasługuje szczegółowość publikacji i jej praktyczne znaczenie (liczne przykłady, metodologia obliczeń), a także niezbędność w codziennej pracy specjalistów zajmujących się tą tematyką. Ponadto omawiane zagadnienie zostało przedstawione w sposób zrozumiały i instrukcyjny
Tomasz Duraj
Monografia stanowi podsumowanie jubileuszowej V Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej z cyklu "Nietypowe stosunki zatrudnienia" zorganizowanej na Wydziale Prawa UŁ z inicjatywy prof. UŁ dra hab. Tomasza Duraja w dniach 1-2 grudnia 2022 r. przez Centrum Naukowe Nietypowych Stosunków Zatrudnienia oraz Studenckie Forum Naukowe Nietypowych Stosunków Zatrudnienia WPiA UŁ, a także Okręgowy Inspektorat Pracy w Łodzi. Dynamiczny rozwój nietypowych form zatrudnienia prowadzi do prekaryzacji rynku pracy, generując niepewność i brak stabilności zatrudnienia wykonawców pracy zarobkowej. Skutkuje to znacznym obniżeniem standardów w zakresie: ochrony życia i zdrowia, ochrony wynagrodzenia za pracę, ochrony godności i dóbr osobistych czy ochrony przed dyskryminacją i nierównym traktowaniem. Mając na uwadze tę sytuację, a także uwzględniając fakt, że bardzo często nietypowe formy zatrudnienia wykorzystywane są z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa pracy i prawa ubezpieczeń społecznych, autorzy publikacji zastanawiają się nad przyczynami tego stanu rzeczy. Celem monografii jest próba sformułowania konstruktywnych wniosków de lege ferenda, które pozwolą na skuteczną egzekucję przepisów prawa pracy i prawa ubezpieczeń społecznych. Istnieje bowiem pilna potrzeba podjęcia przez polskiego ustawodawcę konkretnych działań służących wzmocnieniu mechanizmów prawnych w zakresie przeciwdziałania naruszeniom prawa pracy i prawa ubezpieczeń społecznych w związku ze stosowaniem nietypowych form zatrudnienia. Zdaniem prof. WSAiB dr hab. Joanny UnterschUtz "niezaprzeczalny walor proponowanej publikacji stanowi próba wychwycenia nieprawidłowości, czy wręcz naruszeń prawa związanych ze stosowaniem szeroko rozumianych nietypowych form zatrudnienia (...). Dobrą decyzją Redaktora jest uzupełnienie tekstów dotyczących prawa pracy i ubezpieczeń społecznych o te, związane z karnym prawem zatrudnienia, w ramach którego ustawodawca ingeruje w stosunki zatrudnienia w celu ochrony praw osób pracujących". Z kolei prof. UR dr hab. Aneta Kowalczyk wskazuje, że o wyjątkowości monografii "przesądza wieloaspektowość prezentowanych rozważań. Dzięki temu porządkuje ona ugruntowaną już wiedzę oraz ukazuje innowacyjne podejście do omawianej problematyki, dając jednocześnie przyczynek do dalszych rozważań i otwartej dyskusji".