Ebook details
Racjonalność w dyskursach o pracy w Polsce (po)transformacyjnej
Konrad Kubala
Książka dotyczy form współczesnej komunikacji społecznej i jej skutków w postaci tworzenia oraz odtwarzania definicji zjawisk i procesów mających podstawowe znaczenie dla porządku społecznego. W publikacji nawiązano do terminów kluczowych dla reprodukcji życia społecznego, takich jak bezpieczeństwo, ryzyko czy zaufanie. Uzasadniono znaczenie pojęcia racjonalność, niezbędnego dla zrozumienia instytucjonalnego planowania wpływu na kształt rzeczywistości społecznej, a także prywatnych oczekiwań i odczuć jednostek.
W monografii omówiono wzory wytwarzania określonych typów racjonalności w publicznych dyskursach o pracy oraz ich recepcję przez odbiorców mediów. Zwrócono uwagę, że w sporach dotyczących pracy uwidaczniają się najważniejsze elementy permanentnego procesu socjalizacji, umożliwiające zdefiniowanie relacji społecznych wraz z towarzyszącymi im ryzykami bezrobocia, wykluczenia społecznego i innymi. Przeanalizowano trzy typy dyskursów: władzy (wszystkie expose okresu III Rzeczpospolitej), ekspercki (audycje radiowe EKG - Ekonomia. Kapitał, Gospodarka) oraz 'obywatelski' (grupowe wywiady zogniskowane).
Publikacja zainteresuje teoretyków i praktyków komunikowania społecznego. Dostarcza empirycznych podstaw do rozwoju obiecującej, ale wciąż niepełnej teorii refleksyjnej modernizacji oraz stanowi przegląd form uzasadniania podejmowanych polityk dominujących podczas transformacji ustrojowej w Polsce. Czytelnik odnajdzie w książce zarówno autorskie podejście do doboru i sposobu wykorzystania narzędzi analizy, jak i generalizacje pozwalające na etyczną ocenę nieustannie kształtującego się ładu społecznego.
"Książka dra Konrada Kubali jest pozycją niezmiernie ciekawą i oryginalną. Śmiały zamiar stworzenia empirycznych podstaw do testowania teorii modernizacji refleksyjnej został zrealizowany bardzo pomysłowo zarówno w wymiarze teoretycznym, jak i badawczym. [...] Powstała znakomita, rzetelna i wiarygodna diagnoza społeczna, [...] która niesie potencjał informacyjny znacznie poważniejszy niż obecne w literaturze przedmiotu studia szczegółowe, zwykle skupione na węższych problemach. Sformułowana przez Autora teza o wyłanianiu się w efekcie lokalnego zderzenia dyskursów ciekawej postaci racjonalności hybrydalnej jest nadzwyczaj interesującym punktem wyjścia do badania procesów modernizacji w krajach półperyferyjnych i peryferyjnych. [...] Publikacja ta wejdzie przypuszczalnie do kanonu tych pozycji, które stanowią trzon polskiej socjologii empirycznej. Nie sposób będzie jej pominąć w żadnej diagnozie społecznej."
Z recenzji dr hab. Grażyny Woronieckiej,
prof. Uniwersytetu Warszawskiego
Wprowadzenie. Dlaczego i w jaki sposób zagadnienie pracy odwzorowuje dominujące dzisiaj formy racjonalności? 9
- Racjonalność 9
- Refleksyjność 11
- Praca 13
Rozdział I. Problem definiowania racjonalności w socjologii a stanowisko przyjęte na potrzeby badania 17
- Inter- oraz intradyscyplinarne różnice w definiowaniu racjonalności 17
- Przegląd socjologicznych konceptualizacji zagadnienia racjonalności 20
- Max Weber 20
- Alfred Schütz 22
- Talcott Parsons 23
- Harold Garfinkel 24
- Niklas Luhmann 25
- Jürgen Habermas 28
- Pierre Bourdieu 30
- Michel Foucault 33
- Charles Wright Mills 36
- Problemy z aplikacją pojęcia racjonalności do praktyki badawczej. Przyjęte stanowisko 37
- Naturalizacja, uniwersalizacja, uwewnętrznianie i racjonalizacja a reguły odtwarzania porządku społecznego 43
- Naturalizacja 43
- Uniwersalizacja 46
- Racjonalizacja jako internalizacja. Kulturowa hegemonia dyskursów o racjonalności 52
Rozdział II. Metodologia postępowania badawczego 59
Rozdział III. Analiza exposé 71
- Exposé jako szczególna forma komunikacji politycznej. Narzędzia analizy 76
- Tematy polskich exposé i ich uzasadnienia 80
- Wystąpienie Tadeusza Mazowieckiego w Sejmie – 24 sierpnia 1989 80
- Exposé Tadeusza Mazowieckiego (1989) 82
- Exposé Jana Krzysztofa Bieleckiego (1991) 84
- Exposé Jana Olszewskiego (1991) 87
- Exposé Waldemara Pawlaka (1991) 89
- Exposé Hanny Suchockiej (1992) 92
- Exposé Waldemara Pawlaka (1993) 95
- Exposé Józefa Oleksego (1995) 97
- Exposé Włodzimierza Cimoszewicza (1996) 100
- Exposé Jerzego Buzka (1997) 103
- Exposé Leszka Millera (2001) 106
- Exposé Marka Belki (2004) 108
- Exposé Kazimierza Marcinkiewicza (2005) 110
- Exposé Jarosława Kaczyńskiego (2006) 112
- Exposé Donalda Tuska (2007) 114
- Exposé Donalda Tuska (2011) 117
- Exposé Ewy Kopacz (2014) 119
- Exposé Beaty Szydło (2015) 122
- Exposé Mateusza Morawieckiego (2017) 125
- Polityczne uzasadnianie tego, co racjonalne. Analiza porównawcza 129
Rozdział IV. Analiza audycji radiowej „EKG – Ekonomia, Kapitał, Gospodarka” 147
- Kategoria stosunków definiowania 147
- Stosunki definiowania pracy – problem wzajemnych związków racjonalności i wolności 150
- Teorie ekonomiczne a stosunki definiowania pracy 152
- Rola elit symbolicznych w stosunkach definiowania pracy 155
- Właściciele środków definiowania 159
- Treści i struktury wyjaśniania stosunków pracy. Analiza 172
- Racjonalność w polskim dyskursie publicznym o gospodarce. Próba generalizacji 235
Rozdział V. Racjonalność w dyskursach o pracy 243
- Zogniskowane wywiady grupowe. Analiza 245
- Transformacja ustrojowa a kształtowanie samowiedzy jednostek i grup społecznych 292
Rozdział VI. Jaka racjonalność? Jaka refleksyjność? Próba podsumowania 303
1. Refleksyjna czy refleksywna reprodukcja dyskursów o racjonalności 303
2. Analiza porównawcza dominujących typów racjonalności 315
Bibliografia 335
Spis tabel 341
Spis rysunków 343
Aneks. Scenariusz FGI 345
Nota o Autorze 349
- Title:Racjonalność w dyskursach o pracy w Polsce (po)transformacyjnej
- Author:Konrad Kubala
- ISBN:978-83-8142-347-2, 9788381423472
- Date of issue:2019-04-02
- Format:Ebook
- Item ID: e_12ko
- Publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego