Деталі електронної книги
Odpowiedzialność cywilnoprawna za szkody doznane przed urodzeniem
Magdalena Sobas
"W monografii Autorka podjęła się interesujących, aczkolwiek kontrowersyjnych poszukiwań badawczych. Tradycyjnie rozumiana szkoda na osobie to problematyka, która wymagała redefinicji. Dotychczasowy stan nauki można określić co najmniej jako zachowawczy, stąd potrzeba opracowania nowatorskiego, ujmującego pojawiające się na tle szkody przed urodzeniem problemy w sposób kompleksowy. Praca wpisuje się w dyskusję nad przyszłym kształtem polskiego prawa cywilnego, w tym nad możliwym kierunkiem w jakim winna podążać praktyka związana z roszczeniami z tytułu szkód sprzed urodzenia. Autorka prowokuje do ponownego przemyślenia tradycyjnych konstrukcji, zwraca uwagę na zachodzące w praktyce i legislaturze nieprawidłowości, proponuje interesujące rozwiązania. Nakreśla także pożądany kierunek ewentualnych zmian."
Fragment recenzji dr hab. Aleksandra Wentkowska, prof. UŚ
Uniwersytet Śląski
Wykaz ważniejszych skrótów.................................................................................................11
Wprowadzenie .....................................................................................................................13
Rozdział 1
Status prawny nasciturusa...............................................................................................17
1. In dubio pro vita humana? Czyli o sporze o początek ludzkiego życia.............................17
2. Istota statusu nasciturusa.................................................................................................20
2.1. Rozumienie pojęcia nasciturus......................................................................................20
2.2. Pojęcie nasciturusa na tle historycznoprawnym.............................................................21
2.3. Zdolność prawna i podmiotowość prawna a nasciturus..................................................28
2.4. Nasciturus a status prawny ludzkich gamet i embrionów..................................................35
2.4.1. Status prawny gamet.....................................................................................................36
2.4.2. Status prawny zarodków (embrionów) w warunkach pozaustrojowych (in vitro) ...........41
2.5. Nasciturus a eksperyment medyczny...............................................................................51
3. Prawa nasciturusa jako prawa konstytucyjne......................................................................55
3.1. Godność jako cecha przyrodzona nasciturusa.................................................................56
3.2. Nasciturus a prawo do ochrony życia...............................................................................62
3.3. Prawo do ochrony zdrowia nasciturusa ...........................................................................68
3.3.1. Nasciturus jako pacjent..................................................................................................73
3.3.2. Naruszenie praw pacjenta w przypadku nasciturusa.....................................................82
Podsumowanie .......................................................................................................................83
Rozdział 2
Szkoda jako przesłanka odpowiedzialności cywilnej .......................................................87
1. Pojęcie i rodzaje szkód doznanych przed urodzeniem.........................................................88
1.1. Rozumienie pojęcia szkody doznanej przed urodzeniem w polskim prawie cywilnym…...89
1.1.1. Szkoda doznana przed urodzeniem jako szkoda majątkowa..........................................92
1.1.2. Szkoda doznana przed urodzeniem jako szkoda niemajątkowa (krzywda) ....................97
1.1.3. Kategoria szkód pośrednich i bezpośrednich................................................................101
2. Prekursoryjność odpowiedzialności za szkody przedurodzeniowe w judykaturze..............................................................................................................................113
3. Problematyka szkód następczych (prekoncepcyjnych).......................................................118
4. Czy urodzenie się dziecka może być szkodą? ...................................................................124
Podsumowanie........................................................................................................................129
Rozdział 3
Związek przyczynowo-skutkowy w odniesieniu do odpowiedzialności
cywilnoprawnej za szkody doznane przed urodzeniem...................................................133
1. Test conditio sine qua non – teoria ekwiwalencji................................................................133
1.1. Bezprawność...................................................................................................................137
1.2. Wina................................................................................................................................140
2. Zaniechanie stanowiące przyczynę skutku........................................................................148
3. Sposoby rozumienia „normalnych następstw” na tle szkód przedurodzeniowych………...154
4. Utracona szansa a związek przyczynowo-skutkowy...........................................................160
4.1. Koncepcja utraconej szansy – tło prawnoporównawcze..................................................160
4.2. Koncepcja utraconej szansy w prawie polskim................................................................164
4.3. Utrata szansy – związek przyczynowy a szkoda..............................................................168
5. Lekarski obowiązek informacyjny .......................................................................................176
5.1. Autonomia pacjenta w świetle odpowiedzialności za szkody doznane przed urodzeniem.176
5.2. Autonomia woli kobiety w ciąży i jej ewentualne ograniczenia.........................................176
Podsumowanie .......................................................................................................................185
Rozdział 4
Zdarzenie sprawcze jako przesłanka odpowiedzialności deliktowej
za szkodę doznaną przed urodzeniem...............................................................................187
1. Ochrona prawna nasciturusa przed zachowaniami matki (rodziców).................................187
1.1. Podejmowanie przez matkę działań szkodzących a dobro nasciturusa...........................188
1.2. Umowy dotyczące nasciturusa........................................................................................192
1.3. Dziedziczenie a nasciturus w kontekście odpowiedzialności cywilnoprawnej .................195
1.4. Ochrona dóbr osobistych nasciturusa .............................................................................199
1.5. Konflikt (kolizja) interesów – dobro nasciturusa a dobro i autonomia innych podmiotów. 209
1.6. Ochrona nasciturusa przed deliktem osoby trzeciej .........................................................213
2. Szkody powstałe w związku z genetyczną diagnostyką preimplantatycją (PGD)................216
2.1. Istota i bioetyczna dopuszczalność genetycznej diagnostyki preimplantacyjnej..............217
2.2. Dopuszczalność stosowania PGD w ujęciu prawnoporównawczym ...............................219
2.3. Dopuszczalność stosowania PGD w prawie polskim.......................................................222
2.4. Koncepcja savior sibling, child designer i designer disablity a ochrona nasciturusa.........226
2.5. Preimplantacyjna diagnostyka genetyczna a odpowiedzialność za szkody doznane przed urodzeniem..............................................................................................................................232
2.6. Problematyka zdarzeń sprawczych w odniesieniu do badań przedurodzeniowych ..........236
3. Szkody powstałe w związku z diagnostyką prenatalną i opieką okołoporodową..................239
3.1. Istota diagnostyki prenatalnej............................................................................................239
3.2. Dopuszczalność stosowania diagnostyki prenatalnej w prawie polskim........................... 244
3.3. Zdarzenia sprawcze związane z diagnostyką prenatalną i opieką okołoporodową.......... 247
3.4. Odpowiedzialność cywilnoprawna za szkody doznane przed urodzeniem a klauzula sumienia .................................................................................................................................................258
4. Szkody powstałe w związku z medycznie wspomaganą ludzką prokreacją
(Medically Assisted Procreation – MAP).................................................................................268
4.1. Istota medycznie wspomaganej ludzkiej prokreacji – sztuczna inseminacja,
zapłodnienie pozaustrojowe, macierzyństwo zastępcze.........................................................268
4.2. Regulacje prawne dotyczące medycznie wspomaganej ludzkiej prokreacji
– kontekst prawnoporównawczy ...........................................................................................270
4.3. Zdarzenia sprawcze związane z medycznie wspomaganą ludzką prokreacją.................271
4.3.1. Zdarzenia sprawcze związane z wykonaniem zabiegu AI lub IVF.................................272
4.3.2. Zdarzenia sprawcze związane z przechowywaniem i konserwacją embrionów i gamet 278
4.3.3. Zdarzenia sprawcze związane z macierzyństwem zastępczym ....................................280
Podsumowanie .......................................................................................................................283
Rozdział 5
Odpowiedzialność cywilnoprawna za szkody doznane przed urodzeniem
a roszczenia wrongful conception, wrongful birth i wrongful life ...................................292
1. Wrongful conception action i wrongful birth action – istota roszczeń.................................293
1.1. Szkoda jako przesłanka odpowiedzialności odszkodowawczej w roszczeniach
wrongful conception action i wrongful birth action..................................................................296
1.2. Związek przyczynowo-skutkowy jako przesłanka odpowiedzialności
odszkodowawczej w roszczeniach wrongful conception action i wrongful birth action..........306
1.3. Zdarzenie sprawcze jako przesłanka odpowiedzialności odszkodowawczej
w roszczeniach wrongful conception action i wrongful birth action........................................311
2. Wrongful conception action i wrongful birth action
w orzecznictwie światowym – analiza prawnoporównawcza.................................................314
3. Wrongful life w świetle przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej w prawie polskim....................................................................................................................................331
3.1. Szkoda jako przesłanka odpowiedzialności odszkodowawczej w przypadku
roszczenia wrongful life...........................................................................................................332
3.2. Związek przyczynowo-skutkowy i zdarzenie sprawcze jako przesłanki
odpowiedzialności odszkodowawczej w przypadku roszczenia wrongful life........................... 334
3.3. Zdarzenie sprawcze jako przesłanka odpowiedzialności odszkodowawczej w roszczeniu
wrongful life...............................................................................................................................337
4. Roszczenie wrongful life w judykaturze obcej – przegląd prawnoporównawczy .................339
Podsumowanie .......................................................................................................................349
Rozdział 6
Wpływ wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 października 2020 roku
na odpowiedzialność cywilnoprawną za szkody doznane przed urodzeniem..................357
1. Spór o dopuszczalność przerywania ciąży .........................................................................360
2. Dopuszczalność przerywania ciąży w kontekście badań prenatalnych i odpowiedzialności za szkodę
w orzecznictwie ETPCz...........................................................................................................361
3. Orzecznictwo polskie w sprawach dotyczących aborcji......................................................366
4. Dostęp do badań przedurodzeniowych w świetle derogacji art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.r. .........368
5. Uniemożliwienie przeprowadzenia dopuszczalnej przez prawo terminacji ciąży
– odpowiedzialność za odmowę przeprowadzenia aborcji ....................................................374
6. Terminacja ciąży a sprzeciw sumienia...............................................................................378
7. Prawo do terminacji ciąży jako dobro osobiste,
prawo podmiotowe i prawo człowieka.............................................................................. ....384
8. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 października 2020 roku (K 1/20)
i jego wpływ na prawa prokreacyjne........................................................................................389
9. W poszukiwaniu podstaw do wystąpienia z roszczeniem w przypadku derogacji art. 4a ust. 1 pkt u.p.r.
– rozproszona sądowa kontrola konstytucyjności prawa..........................................................395
10. W poszukiwaniu prawnych rozwiązań sporu o terminację ciąży w trzy lata po opublikowaniu
wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 października 2020 r. ........................................400
Podsumowanie........................................................................................................................403
Zakończenie ...........................................................................................................................408
Bibliografia...............................................................................................................................422
- Назва:Odpowiedzialność cywilnoprawna za szkody doznane przed urodzeniem
- Автор:Magdalena Sobas
- ISBN:978-83-68024-37-1, 9788368024371
- Дата видання:2025-11-28
- Формат:Eлектронна книга
- Ідентифікатор видання: e_4ngh
- Видавець: Wyższa Szkoła Humanitas