Details zum E-Book
Japońska literatura kryminalna w latach 1923-1937
Andrzej Świrkowski
Książka przedstawia zarys rozwoju japońskiej literatury kryminalnej (tantei shōsetsu), a także analizę wybranych utworów powstałych w latach 1923-1937, na które przypada rozkwit, największa popularność i schyłek tej odmiany gatunkowej. Kolejne etapy zostały ukazane na przykładach twórczości Edogawy Ranpo (1894-1965), Yumeno Kyūsaku (1889-1936) oraz Oguriego Mushitarō (1901-1946). Opracowanie dorobku tych autorów pozwoliło nakreślić szeroką perspektywę różnych tendencji rozwojowych tantei shōsetsu. Japońską literaturę kryminalną scharakteryzowano z wykorzystaniem dwóch kluczowych płaszczyzn odniesienia: japońskiej literatury pięknej (junbungaku) i zachodniej literatury kryminalnej. Spełniały one bowiem rolę katalizatorów dla rozwoju japońskiej literatury kryminalnej w omawianym okresie, jak również wpływały na konstruowanie literackiej tożsamości trzech wymienionych pisarzy. Publikacja zawiera przekłady czterech opowiadań niedostępnych dotąd w języku polskim: Nisen dōka (Miedziana dwusenówka, 1923), Ichimai no kippu (Kwit, 1923), D-zaka no satsujin jiken (Zabójstwo przy D****zaka, 1925) Edogawy Ranpo oraz Gokō satsujin jiken (Zabójstwo w aureoli, 1933) Oguriego Mushitarō.
Andrzej Świrkowski - japonista, zatrudniony w Zakładzie Japonistyki Instytutu Orientalistyki na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, badacz i tłumacz literatury japońskiej. Przełożył na język polski m.in.: Piekło w butelkach Yumeno Kyūsaku (Tajfuny, 2021), Demona z samotnej wyspy Edogawy Ranpo (Tajfuny, 2024) oraz Złą wolę Higashino Keigo (Relacja, 2025).
Wstęp
Cel publikacji
Stan badań nad japońską literaturą kryminalną w Japonii i na świecie
Założenia metodologiczne
Struktura opracowania
Problemy terminologiczne
Uwagi redakcyjne
Podziękowania
Wprowadzenie do problematyki tantei shōsetsu
Oryginalność tantei shōsetsu i konteksty jej rozwoju
Historyczno społeczne tło powstania i rozwoju tantei shōsetsu
CZĘŚĆ I. Literatura kryminalna w Japonii do 1923 roku
Rozdział 1. Literatura kryminalna w erze Meiji
Wątki kryminalne w dawnej literaturze japońskiej
Kuroiwa Ruikō i pierwsze tłumaczenia kryminałów zachodnich
Ku twórczości oryginalnej
Tantei mania
Rozdział 2. Literatura kryminalna w erze Taishō
Nowe spojrzenie na zbrodnię
Tanizaki Jun’ichirō i Satō Haruo – fascynujące tajemnice
CZĘŚĆ II. Twórczość Edogawy Ranpo
Rozdział 3. Edogawa Ranpo – mistrz autokreacji
Rozdział 4. Edogawa Ranpo jako czytelnik
Lata młodzieńcze
Lektury i inspiracje literackie Edogawy Ranpo
Rozdział 5. Manifesty i czasopisma
O „literaturę intelektualną”
Powstanie czasopisma „Shinseinen”
Rozdział 6. Nieuchwytność prawdy – pierwsze opowiadania Edogawy Ranpo
Sukces Miedzianej dwusenówki
Miedziana dwusenówka – oryginalność stylu i fabuły
Nowi bohaterowie – wykształceni próżniacy
Kwit – triumf rozumu czy triumf wyobraźni?
Rozdział 7. Między jawą a snem – Dziwna historia Wyspy Panoram
Twórczość z lat 1923–1924
Zabójstwo przy D**zaka i Test psychologiczny – Edogawa Ranpo pisarzem zawodowym
Dziwna historia Wyspy Panoram – znaczenie utworu
Zmagania z powieścią
Pragnienie innego świata
Arkadyjskie fantazje – Poe, Tanizaki i Edogawa
Straszliwy świat panoramy
Zbrodniarz zdemaskowany przez tekst
Edogawa Ranpo – uciekinier od rzeczywistości
Rozdział 8. Dwugłos w sprawie tantei shōsetsu w latach 1923–1926
Problemy z definicją
Nowi twórcy, nowe czasopisma
W poszukiwaniu definicji tantei shōsetsu
Dwa nurty tantei shōsetsu – honkaku i henkaku
Powieść Bestia w mroku jako odpowiedź Edogawy Ranpo
CZĘŚĆ III. Twórczość Yumeno Kyūsaku
Rozdział 9. Yumeno Kyūsaku – twórca odrębny
Rozdział 10. W cieniu ojca – lata młodzieńcze i pierwsze utwory
Klan Sugiyama
Zegar ścienny – literacki debiut
Rozdział 11. Tokijskie demony – działalność reporterska Yumeno Kyūsaku i jej wpływ na późniejszą twórczość pisarza
Stolica po katastrofie
Rozpad więzi międzyludzkich
Siedlisko zła
Rozdział 12. Przeklęty bębenek i narodziny Yumeno Kyūsaku
„Śniący Kyūsaku”
Przeklęty bębenek – fabuła utworu
Publikacja w „Shinseinen”
Złamanie zasad
Pamięć zamknięta w dźwięku
Znaczenie Przeklętego bębenka
Rozdział 13. Piekło w butelkach – zagadka bez zbrodni
Yumeno Kyūsaku wśród twórców tantei shōsetsu
Piekło w butelkach – kryminał czy robinsonada?
Zgubny wpływ Biblii
Zagadka ukryta w formie
Tajemniczy obserwator
Rozdział 14. Dogura magura – zagadka tożsamości
Okoliczności powstania i zarys fabuły
Diaboliczno-fantastyczna powieść detektywistyczna
W ślad za ojcem
CZĘŚĆ IV. Twórczość Oguriego Mushitarō
Rozdział 15. Oguri Mushitarō – człowiek zagadka
Rozdział 16. Na ratunek tantei shōsetsu
Wyczekiwana „prawdziwa” literatura detektywistyczna
Spełnione nadzieje?
Rozdział 17. Zabójstwo w aureoli – szum informacyjny
Rozdział 18. Zabójstwo w Domu Zarazy – akt lektury jako śledztwo
Świat tekstu
Szaleństwo metody Norimizu Rintarō
Obsesja na punkcie szczegółu
Recepcja powieści
Rozdział 19. Ludzie bez ojczyzny – pożegnanie z tantei shōsetsu
Zakończenie
- Titel:Japońska literatura kryminalna w latach 1923-1937
- Autor:Andrzej Świrkowski
- ISBN:978-83-242-6914-3, 9788324269143
- Veröffentlichungsdatum:2026-03-13
- Format:E-Book
- Artikel-ID: e_4u7i
- Verleger: Wydawnictwo UNIVERSITAS