Ebook details
Ignacy Dąbrowski. Życie i twórczość w cieniu Śmierci
Jadwiga Goniewicz-Potocka
Ignacy Dąbrowski (1869-1932) był wśród swoich współczesnych jednym z bardziej rozpoznawalnych polskich prozaików tworzących na przełomie XIX i XX wieku. Na europejskiej scenie literackiej zasłynął w 1892 roku dzięki debiutanckiej powieści diarystycznej zatytułowanej Śmierć, która stała się głosem pokolenia, a także jednym z utworów inicjujących nową literacką epokę - Młodą Polskę. Ze względu na rozgłos i znaczenie pierwszej powieści, która przyćmiła ante facto późniejsze utwory Dąbrowskiego, pisarz figuruje dziś w świadomości nielicznych wyłącznie jako autor Śmierci. Dużym zaniedbaniem byłoby jednak patrzenie na jego twórczość wyłącznie przez pryzmat tego jednego utworu. Celem prezentowanej książki jest zapełnienie tej luki.
Monografia ta jest świetnie napisaną, bardzo wartościową rozprawą naukową. Ponadto wprowadza do polskiego literaturoznawstwa pojęcie companion [...]. Największą wartością kompanionów jest ich kompletność, zagospodarowanie całego pola poszukiwań - od biografii po dzieła zaginione, odszyfrowane, zrekonstruowane. Kompanion dostarcza wiedzy - w konkretnym momencie - pełnej i wiarygodnej, ponieważ to nie hipotezy, ale poświadczone informacje stanowią jego część podstawową. [...] Rozprawa dr Jadwigi Goniewicz-Potockiej jest pracą znakomitą. Jej idea i konstrukcja stanowią fundament historii literatury.
Z recenzji prof. dr hab. Grażyny Borkowskiej
Jest to nie tylko biografia pisarza, dzieje jego twórczości, lecz także doskonały materiał bardzo dobrze opracowany edytorsko, co wyróżnia tę publikację na tle wielu innych. Trudno mówić o oryginalności tez, jeśli autorka książki podejmuje się zadania pionierskiego. Oryginalność w takim przypadku jest oczywistością, którą pragnę podkreślić. Podobnie jak potrzebę przywrócenia nauce polskiej (zarówno w wymiarze naukowym, jak i edukacyjnym) tak ważnej postaci, jaką był Ignacy Dąbrowski.
Z recenzji dr hab. Agnieszki Kuniczuk
Słowo wstępne 9
Rozdział I
Próba rekonstrukcji biografii 17
1.1. Lata 1869–1887: Dzieciństwo. Lata szkolne 17
1.2. Lata 1888–1892: Praca guwernera. Pierwsza próba pióra 28
1.3. Lata 1893–1902: Kariera literacka. Podróże po Europie 38
1.4. Lata 1903–1913: Powrót do Warszawy. Zmierzch kariery literackiej 68
1.5. Lata 1914–1932: Gimnazjum im. Władysława IV. U schyłku życia 81
Rozdział II
Narodziny literata. Okres guwernerski 95
2.1. Preludium. Pierwsze szkice literackie (1888–1890) 95
2.2. Klucz do duszy wieku. Debiutancka powieść Śmierć (1892) 102
2.3. Intelektualistka z cechami „męskiej energii”. Panna Eliza (ok. 1892) 121
2.4. Małżeńskie transakcje. Nieukończony dramat bez tytułu (ok. 1893) 126
2.5. Zwierciadlane odbicie milionów. Felka (1893) 131
2.6. Autoportret młodopolskiego artysty. Sonata cierpienia (1894) 144
2.7. „Stary Maciek Grzęda opowiada”. Legenda o promyku sobotnim (1894) 161
2.8. Nessun maggior dolore... Jedna łza (1894) 167
2.9. Dzieje (nie)spalonej powieści. Mistrz (1893–1896) 175
2.10. Niewypowiedziane nie ziści się. Idylla (1897) 186
Rozdział III
W kręgu impresjonizmu. Okres włoski 193
3.1. „Włócząc się tam i tu po italskiej ziemi...”. Korespondencja z Włoch (1897–1900) 193
3.2. W drodze ku dorosłości. Kolega szkolny (1899) 201
3.3. Memento mori – na granicy piekła i nieba. Wezuwiusz (1900) 207
3.4. „Rozpaczna pieśń tęsknoty”. Chwila była przedwieczorna (1902) 215
3.5. Maladyczna figura męskości. Czekam Cię! (1902) 221
3.6. Heterotopia wieczności „zaświatowych tajemnic”. Na Capri (1902) 231
3.7. Młodopolskie „ja” wiecznie błądzące. Okręt zadżumiony (1903) 238
3.8. Terpsychora w Warszawie. Taniec jako sztuka piękna (1904) 247
Rozdział IV
Wnętrza dusz ludzkich. Okres warszawski 255
4.1. Kobieta kontra społeczeństwo. Sama (1905) 255
4.2. Wiwisekcja duszy pogrążonej w żałobie. Stara matka (1905) 267
4.3. Obrazek z domu rodzinnego. Lampa babuni (1907) 275
4.4. „Bolesne poczucie własnej nicości”. Niepotrzebny (1911) 280
4.5. Dusza opętana niemocą tworzenia. Autobiograficzne Zmierzchy (1913) 287
4.6. W krzywym zwierciadle satyry. Koniec legendy (ok. 1920–1924) 302
4.7. „Kwestie drażliwe”, „sprawy wstydliwe” i „rzeczy nieczyste”. Matki (1922) 307
4.8. Utracony raj dzieciństwa. Na wakacje! (1929) 318
Podsumowanie 325
Kalendarium życia i twórczości 335
Archiwum Ignacego Dąbrowskiego 345
Zaginione bruliony i listy 345
Rękopisy utworów 352
Charakterystyka rękopisów 354
Korespondencja 370
Listy do Wacława Klossa 372
Listy do Heleny Rogozińskiej (Pajzderskiej) 375
Listy do Józefa i Henryki Villaume’ów 382
Listy do Zofii Villaume (Zahrtowej) 388
Listy do różnych adresatów 391
Nota edytorska 397
Wykaz skrótów 399
Bibliografia podmiotowa 401
Bibliografia drukowanych utworów Ignacego Dąbrowskiego 401
Wykaz rękopisów Ignacego Dąbrowskiego 406
Bibliografia przedmiotowa 409
Wykaz ilustracji 425
Indeks osób 429
- Title:Ignacy Dąbrowski. Życie i twórczość w cieniu Śmierci
- Author:Jadwiga Goniewicz-Potocka
- ISBN:978-83-8445-004-8, 9788384450048
- Date of issue:2026-03-16
- Format:Ebook
- Item ID: e_4uaf
- Publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego