Ebook details
Traktat o miłości. Summa teologii II-II, 23-46
Św. Tomasz z Akwinu
Przedstawiany w tym tomie traktat etyczny, obejmujący kwestie 23-46 z drugiej części drugiej części (secunda secundae) Summy teologii Tomasza z Akwinu mówi o czymś, co jest normatywną podstawą różnorakich teorii moralnych, odwołujących się do chrześcijaństwa. Tą fundamentalną normą wszelkiej chrześcijańskiej etyki jest potwierdzane z całą mocą w Ewangeliach, lecz podawane także w Starym Testamencie przykazanie miłości bliźniego.
Choć jednak sama formuła tego religijnego nakazu kochaj bliźniego swego jak siebie samego, dilige proximum tuum sicut te ipsum jest od wieków ustalona, wypełniającą ją treść rozumiano na różne sposoby. () Miłość, o którą chodzi w omawianym przykazaniu, nie jest jakąś powszechną życzliwością lub sympatią, żywioną przez człowieka wobec innych ludzi i przysługującą mu z samej natury; jest to raczej moc czy też zdolność pochodząca bezpośrednio od Boga i podarowana ułomnemu człowiekowi, który sam nie mógłby jej z siebie wykrzesać, ale może zarządzać tym darem, używając go lepiej lub gorzej, właściwie lub niewłaściwie.
I właśnie ta nadnaturalna, poniekąd teocentryczna miłość, określana jako caritas, stanowi centralny przedmiot przedstawianej tutaj części dzieła Tomasza z Akwinu () (Fragment Wstępu tłumacza).
Święty Tomasz z Akwinu (12251274). Urodził się w rodzinie hrabiowskiej w okolicach Akwinu. Naukę rozpoczął w roku 1230, jako oblat, w klasztorze benedyktynów na Monte Cassino. Studia odbywał na uniwersytecie w Neapolu. W roku 1244 wstąpił do zakonu dominikanów. Jako uczeń kolegiów dominikańskich w Paryżu, a później w Kolonii kształcił się dalej pod kierunkiem Alberta Wielkiego. Został wykładowcą teologii na uniwersytecie w Paryżu, uczył również w wielu miastach we Włoszech.
W związku z wykładami w Paryżu napisał komentarz do Sentencji Piotra Lombarda. W latach 12591264 napisał tzw. Summę filozoficzną czyli Summa contra Gentiles, a w roku 1265 rozpoczął pisanie swego największego dzieła Summy teologii. Św. Tomasz uznany został za jednego z najwybitniejszych teologów i filozofów chrześcijańskich. Doktryna, którą stworzył, wywarła ogromny wpływ na naukę Kościoła katolickiego. Po śmierci w roku 1274, uznany został doktorem Kościoła, a w roku 1323 kanonizowany.
Wstęp tłumacza 11
I. Obowiązki czynienia dobra w etyce Tomasza z Akwinu 11.
1. O rodzajach obowiązków 13
2. O dobroczynności lub czynieniu dobra 19
3. O miłosierdziu lub współczuciu 29
4. O wspieraniu w potrzebie 35
II. Uwagi do przekładu 47
TRAKTAT O MIŁOŚCI
Kwestia 23. O miłości rozumianej jako caritas 55.
Artykuł 1. Czy caritas jest przyjaźnią? 55. Artykuł 2. Czy caritas jest czymś stworzonym w duszy? 58. Artykuł 3. Czy caritas jest cnotą? 61. Artykuł 4. Czy caritas jest cnotą szczególną? 64. Artykuł 5. Czy caritas jest jedną cnotą? 65. Artykuł 6. Czy caritas jest najwyższą z cnót? 67. Artykuł 7. Czy bez miłości-caritas może istnieć jakakolwiek inna prawdziwa cnota? 69. Artykuł 8. Czy caritas jest formą cnót? 72.
Kwestia 24. O podmiocie caritas 74.
Artykuł 1. Czy podmiotem caritas jest wola? 74. Artykuł 2. Czy caritas jest nabywana przez człowieka w wyniku jego wcześniejszych aktów, czy też jest mu udzielana przez Boga? 76. Artykuł 3. Czy caritas jest udzielana człowiekowi odpowiednio do jego naturalnej zdolności? 78. Artykuł 4. Czy caritas zwiększa się w tym, kto ją posiada? 80. Artykuł 5. Czy caritas zwiększa się przez dodawanie? 82. Artykuł 6. Czy caritas zwiększa się przez każdy akt, który ją spełnia? 85. Artykuł 7. Czy caritas może się zwiększać w sposób nieograniczony? 86. Artykuł 8. Czy caritas w życiu doczesnym może być doskonała? 88. Artykuł 9. Czy stopnie caritas są wyróżniane we właściwy sposób? 90. Artykuł 10. Czy caritas może się zmniejszać? 92. Artykuł 11. Czy uzyskaną caritas można utracić? 95. Artykuł 12. Czy caritas można utracić wskutek jednego aktu grzechu śmiertelnego? 98.
Kwestia 25. O przedmiocie caritas 101.
Artykuł 1. Czy przedmiotem caritas powinien być jedynie Bóg, czy także bliźni? 101. Artykuł 2. Czy miłością wypływającą z caritas powinno się kochać samą caritas? 104. Artykuł 3. Czy przedmiotem miłości wypływającej z caritas powinny być również stworzenia nierozumne? 105. Artykuł 4. Czy miłością wypływającą z caritas można kochać samego siebie? 107. Artykuł 5. Czy miłością wypływającą z caritas można kochać własne ciało? 109. Artykuł 6. Czy miłością wypływającą z caritas powinno się kochać ludzi złych? 111. Artykuł 7. Czy ludzie źli kochają samych siebie? 114. Artykuł 8. Czy miłością wypływającą z caritas powinno się kochać nieprzyjaciół? 116. Artykuł 9. Czy nieprzyjaciołom należy okazywać wyrazy przyjaźni? 118. Artykuł 10. Czy miłością wypływającą z caritas powinniśmy kochać aniołów? 120. Artykuł 11. Czy miłością wypływającą z caritas można kochać demony? 121. Artykuł 12. Czy przedmioty miłości wypływającej z caritas są wyróżniane we właściwy sposób? 123.
Kwestia 26. O porządku caritas 125.
Artykuł 1. Czy w zakresie miłości rozumianej jako caritas istnieje jakiś porządek? 125. Artykuł 2. Czy człowiek powinien bardziej kochać Boga niż bliźniego? 127. Artykuł 3. Czy człowiek powinien bardziej kochać Boga niż siebie samego? 129. Artykuł 4. Czy człowiek miłością-caritas powinien kochać bardziej sam siebie niż bliźniego? 131. Artykuł 5. Czy człowiek powinien bardziej kochać bliźniego niż swoje ciało? 133. Artykuł 6. Czy powinniśmy bardziej kochać jednego bliźniego niż innego? 135. Artykuł 7. Czy bardziej powinniśmy kochać ludzi lepszych niż tych, którzy są z nami bardziej związani? 138. Artykuł 8. Czy bardziej powinniśmy kochać ludzi, z którymi łączą nas więzy krwi, czy też związanych z nami w inny sposób? 141. Artykuł 9. Czy miłością-caritas należy bardziej darzyć syna niż ojca? 143. Artykuł 10. Czy należy bardziej kochać matkę niż ojca? 145. Artykuł 11. Czy należy bardziej kochać żonę niż matkę lub ojca? 147. Artykuł 12. Czy człowiek powinien bardziej kochać tego, kto obdarzył go dobrem, czy tego, kto został przez niego obdarzony dobrem? 148. Artykuł 13. Czy porządek miłości zostanie zachowany w niebie? 150.
Kwestia 27. O akcie caritas 153.
Artykuł 1. Czy bardziej właściwe dla caritas jest być kochanym czy kochać? 153. Artykuł 2. Czy kochanie jako akt caritas jest tym samym co życzliwość? 155. Artykuł 3. Czy Boga należy kochać ze względu na niego samego? 157. Artykuł 4. Czy w życiu doczesnym można kochać Boga w sposób bezpośredni? 159. Artykuł 5. Czy Bóg może być kochany w pełni? 161. Artykuł 6. Czy istnieje właściwa miara miłości Boga? 163. Artykuł 7. Czy lepiej jest kochać przyjaciela czy wroga? 165. Artykuł 8. Czy lepiej jest kochać Boga czy bliźniego? 167.
Kwestia 28. O skutkach miłości 170.
Artykuł 1. Czy radość jest skutkiem caritas? 170. Artykuł 2. Czy radość wypływająca z caritas może łączyć się ze smutkiem? 172. Artykuł 3. Czy radość wypływająca z caritas może być pełna? 174. Artykuł 4. Czy radość wypływająca z caritas jest cnotą? 176.
Kwestia 29. O pokoju 178.
Artykuł 1. Czy pokój jest tym samym co zgoda? 178. Artykuł 2. Czy wszystkie byty dążą do pokoju? 180. Artykuł 3. Czy pokój jest skutkiem caritas? 182. Artykuł 4. Czy pokój jest cnotą? 184.
Kwestia 30. O miłosierdziu lub współczuciu 186.
Artykuł 1. Czy przyczyną miłosierdzia lub współczucia jest zło związane z osobą, której współczujemy? 186. Artykuł 2. Kto odczuwa miłosierdzie lub współczucie? 189. Artykuł 3. Czy miłosierdzie jest cnotą? 191. Artykuł 4. Czy miłosierdzie jest największą cnotą? 194.
Kwestia 31. O dobroczynności lub czynieniu dobra 197.
Artykuł 1. Czy czynienie dobra jest aktem caritas? 198. Artykuł 2. Czy dobro należy czynić wszystkim? 200. Artykuł 3. Czy powinniśmy bardziej czynić dobro osobom, które są z nami bardziej związane? 201. Artykuł 4. Czy dobroczynność jest szczególną cnotą? 205.
Kwestia 32. O wsparciu w potrzebie 207.
Artykuł 1. Czy wsparcie w potrzebie jest aktem caritas? 207. Artykuł 2. Czy formy wsparcia w potrzebie zostały wyróżnione w sposób właściwy? 210. Artykuł 3. Czy materialne formy wsparcia są ważniejsze niż duchowe? 214. Artykuł 4. Czy materialne formy wsparcia powodują skutki duchowe? 216. Artykuł 5. Czy wsparcie w potrzebie jest działaniem nakazanym? 218. Artykuł 6. Czy powinniśmy udzielać materialnego wsparcia z tego, czego sami potrzebujemy? 222. Artykuł 7. Czy wolno udzielać wsparcia z zasobów zdobytych w sposób niedozwolony? 224. Artykuł 8. Czy może udzielać wsparcia ktoś, kto podlega czyjejś władzy? 227. Artykuł 9. Czy bardziej powinniśmy pomagać osobom bliższym? 230. Artykuł 10. Czy pomoc w potrzebie powinna być obfita? 232.
Kwestia 33. O braterskim upomnieniu 235.
Artykuł 1. Czy braterskie upomnienie jest aktem caritas? 235. Artykuł 2. Czy braterskie upomnienie jest przedmiotem nakazu? 238. Artykuł 3. Czy nakaz braterskiego upomnienia odnosi się do wszystkich, czy tylko do przełożonych? 241. Artykuł 4. Czy podwładni powinni upominać przełożonych? 243. Artykuł 5. Czy człowiek grzeszący może upominać innych? 245. Artykuł 6. Czy powinno się upominać kogoś, kto wskutek upomnienia staje się gorszy? 247. Artykuł 7. Czy publiczne doniesienie należy poprzedzić upomnieniem na osobności? 249. Artykuł 8. Czy publiczne doniesienie należy poprzedzić wezwaniem świadków? 253.
Kwestia 34. O nienawiści 256.
Artykuł 1. Czy można żywić nienawiść do Boga? 256. Artykuł 2. Czy nienawiść Boga jest najcięższym grzechem? 258. Artykuł 3. Czy nienawiść bliźniego zawsze jest grzechem? 260. Artykuł 4. Czy nienawiść bliźniego jest najcięższym z grzechów, popełnianych wobec bliźnich? 262. Artykuł 5. Czy nienawiść jest wadą kardynalną? 263. Artykuł 6. Z jakiej kardynalnej wady rodzi się nienawiść? 265.
Kwestia 35. O zniechęceniu 267.
Artykuł 1. Czy zniechęcenie jest grzechem? 267. Artykuł 2. Czy zniechęcenie jest wadą szczególnego gatunku? 270. Artykuł 3. Czy zniechęcenie jest grzechem śmiertelnym? 271. Artykuł 4. Czy zniechęcenie jest wadą kardynalną? 273.
Kwestia 36. O zawiści 277.
Artykuł 1. Czym jest zawiść? 277. Artykuł 2. Czy zawiść jest grzechem? 280. Artykuł 3. Czy zawiść jest grzechem śmiertelnym? 282. Artykuł 4. Czy zawiść jest wadą kardynalną? 284.
Kwestia 37. O niezgodzie 287.
Artykuł 1. Czy niezgoda jest grzechem? 287. Artykuł 2. Czy niezgoda jest córką próżnej chwały? 289.
Kwestia 38. O sporze 292.
Artykuł 1. Czy spór jest grzechem śmiertelnym? 292. Artykuł 2. Czy spór pochodzi od próżnej chwały? 295.
Kwestia 39. O schizmie 297.
Artykuł 1. Czy schizma jest grzechem szczególnego gatunku? 297. Artykuł 2. Czy schizma jest cięższym grzechem niż niewiara? 299. Artykuł 3. Czy schizmatycy mają pewną moc duchową? 302. Artykuł 4. Jaka kara jest stosowna dla schizmatyków? 303.
Kwestia 40. O wojnie 306.
Artykuł 1. Czy jakakolwiek wojna jest dozwolona? 306. Artykuł 2. Czy osobom duchownym wolno walczyć w wojnie? 310. Artykuł 3. Czy podczas wojny wolno używać zasadzek? 313. Artykuł 4. Czy działania wojenne wolno prowadzić w dni świąteczne? 314.
Kwestia 41. O kłótni lub zwadzie 316.
Artykuł 1. Czy kłótnia lub zwada jest grzechem? 316. Artykuł 2. Czy kłótnia jest córką gniewu? 318.
Kwestia 42. O buncie lub rozłamie 321.
Artykuł 1. Czy bunt lub rozłam jest grzechem szczególnego gatunku? 321. Artykuł 2. Czy bunt lub rozłam jest grzechem śmiertelnym? 323.
Kwestia 43. O zgorszeniu 325.
Artykuł 1. Czym jest zgorszenie? 325. Artykuł 2. Czy zgorszenie jest grzechem? 328. Artykuł 3. Czy zgorszenie jest grzechem szczególnego gatunku? 331. Artykuł 4. Czy zgorszenie jest grzechem śmiertelnym? 333. Artykuł 5. Czy ludzie doskonali doznają zgorszenia? 334. Artykuł 6. Czy ludzie doskonali przyczyniają się do zgorszenia innych? 336. Artykuł 7. Czy należy wyrzekać się dóbr duchowych dla uniknięcia zgorszenia? 338. Artykuł 8. Czy należy wyrzekać się dóbr doczesnych dla uniknięcia zgorszenia? 341.
Kwestia 44. O przykazaniach miłości-caritas 345.
Artykuł 1. Czy powinny istnieć przykazania dotyczące miłości-caritas? 345. Artykuł 2. Czy powinny były zostać podane dwa przykazania dotyczące caritas? 348. Artykuł 3. Czy dwa przykazania dotyczące caritas są już wystarczające? 350. Artykuł 4. Czy słusznie przykazuje się kochać Boga całym swoim sercem? 352. Artykuł 5. Czy w przykazaniu miłości Boga potrzebnie dodaje się słowa: „z całej duszy swojej, ze wszystkich swych sił”? 353. Artykuł 6. Czy przykazanie miłości Boga można wypełnić w życiu doczesnym? 355. Artykuł 7. Czy przykazanie miłości bliźniego nie jest sformułowane właściwie? 357. Artykuł 8. Czy porządek miłości-caritas jest przedmiotem przykazania? 359.
Kwestia 45. O darze mądrości 361.
Artykuł 1. Czy mądrość powinna być zaliczana do darów Ducha Świętego? 361. Artykuł 2. Co jest podmiotem, w którym istnieje mądrość? 364. Artykuł 3. Czy istnieje tylko mądrość teoretyczna, czy także praktyczna? 366. Artykuł 4. Czy mądrość będąca darem może współistnieć z grzechem śmiertelnym? 367. Artykuł 5. Czy mądrość istnieje we wszystkich ludziach mających łaskę? 369. Artykuł 6. Które błogosławieństwo odpowiada darowi mądrości? 371.
Kwestia 46. O głupocie 374. Artykuł 1. Czy głupota jest przeciwieństwem mądrości? 374. Artykuł 2. Czy głupota jest grzechem? 376. Artykuł 3. Do jakiej wady kardynalnej sprowadza się głupota? 377.
Odsyłacze i objaśnienia 379
Indeks pojęć 482
Indeks dzieł cytowanych 494
Indeks osób 499
- Title:Traktat o miłości. Summa teologii II-II, 23-46
- Author:Św. Tomasz z Akwinu
- Translation:Włodzimierz Galewicz
- ISBN:9788366941236, 9788366941236
- Date of issue:2026-04-22
- Format:Ebook
- Item ID: e_4wof
- Publisher: Wydawnictwo Marek Derewiecki