Details zum E-Book
Stefan Przanowski (1874-1938): "papież" polskiego liberalizmu
Marek Wasiak
Książka jest pierwszą biografią Stefana Przanowskiego - inżyniera, przemysłowca, działacza samorządowego i gospodarczego, znaczącego polityka Drugiej Rzeczypospolitej, ministra i desygnowanego na premiera. Był on czołową postacią polskiej gospodarki i bankowości, z determinacją wprowadzał w życie zasady wolnego handlu. Stąd właśnie wziął się jego "papieski" przydomek.
Wyzwania polityczne, gospodarcze i społeczne, wobec których stawał przed stu laty, stanowią ciekawe odniesienie do naszych obecnych problemów. Również wtedy występowała ostra walka ugrupowań politycznych, pojawiały się zagrożenia międzynarodowe, zmieniały się koncepcje gospodarcze, toczył się spór: rynek czy państwo, panowała drożyzna, wysokie podatki trapiły przedsiębiorców, a społeczeństwo było silnie spolaryzowane pod względem majątkowym i politycznym. W tym właśnie kontekście autor publikacji prezentuje Przanowskiego, kandydata na premiera w czerwcu 1922 roku, gdy jako postać pierwszoplanowa uczestniczył w konflikcie najważniejszych organów władzy państwowej - Sejmu i Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego.
Drugim bohaterem książki jest Warszawa, w której Przanowski żył i pracował oraz starał się złagodzić problemy zaopatrzenia ludności stolicy wobec apokalipsy I wojny światowej. W publikacji pojawia się także prezentacja warszawskiej fabryki metalowej "Norblin, Bracia Buch i T. Werner", którą Przanowski ze świetnym rezultatem kierował przez ćwierćwiecze. Z tego powodu właśnie on jest dziś patronem pasażu w zrewitalizowanym Norblinie.
Biografia Przanowskiego stanowi przykład drogi do sukcesu finansowego i powstawania elit w międzywojennej Polsce. Odzwierciedla, jak wyglądało życie ówczesnych najwyższych sfer zarówno w aspekcie majątkowym, jak i rodzinnym.
Marek Wasiak (ur. 1959 w Łodzi) ukończył socjologię na Uniwersytecie Łódzkim. Jest wieloletnim pracownikiem samorządowym, zajmuje się organizacją instytucji samorządowych i ich zarządzaniem. Autor artykułów biograficznych, współpracownik słowników biograficznych.
Wstęp 9
I. Droga do kariery 11
Środowisko rodzinne 11
Szkoła i studia 18
II. Pierwsze lata w Warszawie – pomoc głodującej stolicy 23
Warszawskie początki 23
Działalność na rzecz mieszkańców Warszawy w czasie Wielkiej Wojny 29
III. Pierwszy polski minister aprowizacji 41
IV. Między biedą a wolnym handlem – minister przemysłu i handlu 67
Objęcie resortu 68
Pierwsze wyzwanie – ratunek dla Łodzi 75
Walka z drożyzną 78
Likwidowanie etatyzmu wojennego 84
O wolny handel węglem 86
Wolny handel artykułami spożywczymi 92
Międzynarodowe stosunki handlowe 94
Stosunki z Rosją 94
Wizyta w Anglii 100
Relacje z Francją 103
Umowa z Rumunią 107
O integrację gospodarczą kraju 115
Górny Śląsk 121
Komora solna „Przanowski” w Wieliczce 124
Konstytucja marcowa 126
Dymisja rządu 127
V. Niedoszły Prezydent Rady Ministrów 129
Desygnowanie, ale co to znaczy? 129
Dzień pierwszy – kandydatura „pewnego jegomościa” 132
Pierwsze echa 139
Dzień drugi – desygnacja i konsternacja 141
Dzień trzeci – konsultacje z klubami i wolta Witosa 144
Dzień czwarty – rezygnacja 148
VI. Mimo wszystko – dalsza działalność polityczna 153
VII. Przemysłowiec, akcjonariusz, ekspert gospodarczy 163
„Oligarchia finansowa” Drugiej Rzeczypospolitej 163
We władzach spółek akcyjnych 175
Handel ze Wschodem 185
Ekspert gospodarczy 187
Działalność w stowarzyszeniach 193
Odznaczenia 196
VIII. W warszawskich zakładach „Norblin, Bracia Buch i T. Werner” 199
Tradycje fabryki 199
Zakłady pod kierunkiem Przanowskiego 204
Norblin poza Warszawą – Sanok i Głowno 209
Rozwój zakładów Norblina w latach 20. XX w. 212
Zamówienia rządowe dla Norblina 217
W latach światowego kryzysu gospodarczego 220
Prezes Rady Nadzorczej 224
IX. Majątek i pałac w Nowej Wsi 235
X. Śluby, żony, dzieci 245
Zakończenie 273
Kalendarium 275
Aneksy 279
Bibliografia 313
Wykaz ilustracji 323
Indeks osobowy 335
- Titel:Stefan Przanowski (1874-1938): "papież" polskiego liberalizmu
- Autor:Marek Wasiak
- ISBN:978-83-8331-942-1, 9788383319421
- Veröffentlichungsdatum:2026-04-24
- Format:E-Book
- Artikel-ID: e_4wu0
- Verleger: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego