Видавець: 16
Polityka federalna względem mniejszości czarnoskórej
Edyta Najbert
Niniejszy tekst jest zbiorem spotkań ze studentami stosunków międzynarodowych I i II stopnia, które miały na celu rozszerzenie wiedzy dotyczącej początków Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, ze szczególnym uwzględnieniem czasów kolonialnych i pierwszych dekad istnienia republiki. Niewolnictwo w Stanach Zjednoczonych było uznawane za zjawisko społeczno-polityczne, zabierali w tej sprawie głos najważniejsi ludzie w kraju. Wzbudzało w społeczeństwie skrajne emocje: od nienawiści do gloryfikacji niewolniczego systemu. Doczekało się, licząc wszystkie jego lata, pogłębionej analizy naukowej, dokonywanej przez kolejne pokolenia Amerykanów, chcących w ten sposób lepiej zrozumieć mechanizmy polityczne i gospodarcze, funkcjonujące w minionych czasach, by je porównać z amerykańską współczesnością. System niewolniczy ludności kolorowej w najbardziej demokratycznym państwie świata porównywany był z innym systemem – z Królewskim Brytyjskim ustrojem politycznym i zależnością od metropolii w Londynie. Wobec osób podporządkowanych Koronie brytyjskiej – Afrykanów i kolonistów, używano słowa „niewolnik”, by w ten sposób ukazać ich status społeczny, wpisać okrutne traktowanie jako łamanie praw obywatelskich, zaś zniewolenie jako odbieranie godności ludzkiej. W takim świetle niewolnictwo było przedstawiane w listach prywatnych, zamieszczane jako artykuły w prasie kolonialnej i rzucane jako hasło na wiecach/ zgromadzeniach przed wybuchem Wojny o Niepodległość. Równocześnie zbiór stanowi część przygotowywanej dysertacji doktorskiej dotyczącej Ojców Założycieli i systemu pracy niewolniczej w USA. Rozprawa jest próbą interdyscyplinarnego ujęcia tematu: nie tylko z uwzględnieniem opracowań z zakresu politologii, historii i ekonomii, ale także prawa i filozofii. Tego rodzaju wieloaspektowe prace badawcze wywołują zarówno emocje jak i refleksje, odsłaniają prawdę o tym iż niewolnictwo wciąż jest traktowane jako temat tabu, choć stanowi ważną część historii Stanów Zjednoczonych. Mimo iż temat pracy i opisywany okres obejmuje XVIII-XX wiek, to jednak ma wiele odniesień do współczesności, gdyż handel ludźmi nie zaniknął. Co więcej nadal się rozwija, zaś rząd USA dalej prowadzi walkę tym razem z niewolnictwem na skalę światową.
Jan Hartman
"Książka, którą składam w ręce czytelników, jest podwójnie przewrotna. Jej pierwsza część zawiera eseje i artykuły poświęcone kwestiom filozofii polityki. Wszelako na równi z polityką, choć w sposób nieco zakamuflowany, ich tematem jest sama filozofia polityki, osobliwe i trudno zauważalne ograniczenia, którym podlega każda myśl filozoficzna, wynikające z jej aspiracji do pewnego publicznego znaczenia, a więc jej nieuchronna polityczność. Dlatego „filozofia polityki” przechodzi tu w „politykę filozofii” i na tym też polega pierwsza przewrotność. Na czym polega druga? (…) Oddając się sprawie wolności w uprawianiu filozofii polityki nauczyłem się przeto okiem człowieka wolnego spoglądać na filozofię. Dlatego druga część książki to prace metafilozoficzne, a więc o filozofii samej. Dotyczą różnych spraw, lecz z jedną wspólną intencją wyzwolenia filozofii od niej samej. I to jest również przewrotne. Większość zamieszczonych tu tekstów była już publikowana, o czym dokładnie informuje spis („Źródła tekstów”) na końcu książki. Rzecz jasna, obecnie teksty te ukazują się z pewnymi poprawkami i uzupełnieniami. Wszelako trzy eseje ukazują się drukiem po raz pierwszy właśnie w tej książce. Są to prace następujące: „Dlaczego przestałem być konserwatystą?”, „Logika sporu religijnego” oraz „Ignorancja”. - Jan Hartman
Polityka fiskalna dla regeneracji
Michal Możdżeń, Jan Zygmuntowski
Książkę traktujemy jako głos polemiczny w dyskusji na temat pożądanego kształtu polityki fiskalnej w warunkach kryzysowych. Adresujemy ją do aktywnych uczestników tej debaty w Polsce, gdzie argumenty krytyczne wobec rozważań wobec głównego nurtu ekonomii nie wybrzmiewają z wystarczającą mocą. Ponadto monografia może być użytecznym i przystępnym źródłem wiedzy dla studentów kierunków ekonomicznych, szczególnie na poziomie magisterskim i doktorskim. Mamy szczerą nadzieję, że zawarta w tej publikacji argumentacja pozwoli nadać dynamikę dyskusji, w której agregaty fiskalne, ale również pieniężne nie będą stanowić jedynego punktu odniesienia dla postulatu zrównoważenia finansów publicznych, lecz będą rozpatrywane z perspektywy funkcjonalnej. Dyskusja ta toczy się już od co najmniej dziesięciu lat w krajach zachodnich jako konsekwencja kryzysu finansowego 2008 roku i spowodowanej przez niego potrzeby dogłębnej refleksji nad stanem nauk ekonomicznych i praktyki gospodarczej. Warto, z uwzględnieniem polskiej specyfiki, wyciągnąć z niej lekcje i dokonać reewaluacji pozycji ideologicznych. Michał Możdżeń Jan J. Zygmuntowski
Polityka gospodarcza w warunkach przemian rozwojowych
Michał Sosnowski
Publikacja istotnie włącza się w debatę naukową toczącą się wokół kwestii związanych z wyzwaniami stawianymi przed współczesną polityką ekonomiczną, w ramach której nowoczesne państwo – wyposażone w adekwatne narzędzia – może świadomie oddziaływać na przebieg i dynamikę procesów i zjawisk gospodarczych. Głównym celem książki jest, z jednej strony, pokazanie wieloaspektowości zagadnień związanych z pojęciem „polityka ekonomiczna”, z drugiej zaś – próba identyfikacji i analiza czynników determinujących współczesne procesy gospodarcze, a znajdujących się w obszarze badań nad polityką gospodarczą sensu largo. Autorzy – reprezentujący najbardziej liczące się w Polsce ośrodki naukowe – przygotowali teksty interesujące zarówno dla przedstawicieli środowisk naukowych i studentów wyższych uczelni, jak i dla osób, które w praktyce zajmują się problemami polityki ekonomicznej.
Polityka i siła. Studia strategiczne - zarys problematyki
Roman Kuźniar
Polityka i siła to w naszym kraju pierwsza książka całościowo podejmująca kwestię strategii (zastosowania siły militarnej dla celów polityki) w stosunkach międzynarodowych. Stanowi autorską panoramę wielu aspektów relacji polityka - siła militarna, od starożytności po czasy współczesne, w różnych sytuacjach: wojny, kryzysu, pokoju. Przedmiotem analizy są strategie państw, sojuszy, koalicji międzynarodowych, ukazywane w ich dynamice i z uwzględnieniem rozmaitych czynników, które mają na nie wpływ: od postaci wybitnych dowódców i mężów stanu, przez ideologie, bodźce gospodarcze, technologiczne, prawno instytucjonalne, po przesłanki geopolityczne. Główne zagadnienia myśli i praktyki strategii zostały zaprezentowane na przykładach konkretnych sytuacji, z których wynikały dalsze wnioski dla rozwoju tej sztuki. Tradycji i współczesnym uwarunkowaniom myśli strategicznej w Polsce jest poświęcony odrębny rozdział tej znakomitej i nowatorskiej książki. Książka otrzymała w 2005 roku Nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za indywidualne osiągnięcia naukowe.
Remigiusz Sosnowski
Książka jest wielowątkowym przeglądem zagadnień związanych z polityką imigracyjną Izraela, opisującym zarówno działania samego państwa, jak i wspólnoty żydowskiej. Ukazuje plątaninę społecznych, historycznych, religijnych, ideologicznych i kulturowych uwarunkowań omawianej polityki oraz skomplikowany i płynny system przyjmowania żydowskich imigrantów i integracji nowych obywateli. Cechuje go wiele nietypowych rozwiązań, między innymi udział w polityce imigracyjnej organizacji pozarządowych czy programy propagujące imigrację w diasporze. W pracy został także omówiony wpływ uwarunkowań demograficznych na działania Państwa Izraela. Książka jest przeznaczona głównie dla osób interesujących się problematyką konfliktów i migracji międzynarodowych oraz współczesną sytuacją polityczną i społeczną Izraela oraz diaspory.
Polityka informacyjna wobec dóbr kultury
red. Dorota Fleszer
Niniejsze opracowanie jest zbiorem publikacji z różnych płaszczyzn kreowania informacji związanej z dobrami kultury. O tym, że ten aspekt ochrony dóbr kultury był dla Autorów tego opracowania wiodący, świadczy chociażby tytuł opracowania. Lektura spisu treści utwierdza w przekonaniu, że kwestie związane z kreowaniem polityki informacyjnej i w ogóle informacją, której przedmiotem są dobra kultury, mogą być przedmiotem zainteresowania przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych. Nie są one bowiem zarezerwowane tylko dla mediów. Istotne ograniczenia w tym względzie przewiduje chociażby prawo autorskie. To powoduje, że dyskusja ogniskująca się wokół kreowania polityki informacyjnej wobec dóbr kultury jest tak interesująca i wielowątkowa. Z tych też względów należy oczekiwać, że prezentowane w niniejszym opracowaniu zagadnienia wzbogacą ten dyskurs naukowy i w sposób wydatny przyczynią się do lepszego zrozumienia zawiłości problematyki polityki informacyjnej wobec dóbr kultury.
János Kis
Intuicje obywateli państw demokratycznych dotyczące moralności politycznej są rozbieżne. Z jednej strony uważamy na ogół, iż normy działania politycznego są łagodniejsze niż w przypadku etyki prywatnej, jednak z drugiej sądzimy również, że na politykach ciążą większe oczekiwania niż na zwyczajnych ludziach. Teoria polityczna dostarczyć musi spójnego objaśnienia tych pozornie sprzecznych przekonań. Zdaniem Kisa, doktryna klasyczna zdolna jest objaśnić pierwszy pogląd, lecz za cenę poświęcenia drugiego. Głównym celem niniejszej książki jest ukazanie, w jaki sposób można obie intuicje połączyć w jednej teorii, oraz przedstawienie, co taka teoria mówi nam na temat roli odpowiedzialności moralnej w polityce demokratycznej. W analizie odwołano się do szerokiego wachlarza klasycznych i współczesnych prac, a także do domagających się osądu moralnego niedawnych przypadków w polityce międzynarodowej. Aneks, poświęcony doniosłemu esejowi Václava Havla zatytułowanemu Siła bezsilnych, rzuca światło na bogactwo stanowisk względem polityki, jakie zajmowali intelektualiści-dysydenci. János Kis (ur. 1943), węgierski filozof, socjolog i politolog. W epoce Kadara jeden ze współtwórców i przywódców opozycji demokratycznej o tendencji liberalnej, w 1988 współzałożyciel węgierskiej partii liberalnej Związek Wolnych Demokratów. Aktywny uczestnik transformacji ustrojowej po upadku komunizmu. Od 1991 roku poza polityką. Wykładowca m.in. Central European University w Budapeszcie, visiting professor uniwersytetu w Nowym Jorku. Tłumacz prac np. Kanta, Rousseau i Fichtego. Po polsku ukazały się jego prace: Węgry 1956-57: czas odbudowy systemu (Niezależna Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1989), Aborcja: argumenty za i przeciw (PWN, Warszawa 1993). János Kis poświęcił swą książkę dylematom moralnym uprawiania polityki w państwie demokracji parlamentarnej; mówiąc ściśle: w państwie młodej demokracji. Dlatego ta książka jest tak bardzo aktualna. Dotyczy ona spraw, które wciąż dzieją się w Polsce i innych krajach Europy Środkowowschodniej. Autor jest filozofem o biografii bardzo niebanalnej. Przebył ewolucję duchową od zbuntowanego marksisty młodego pokolenia, po status twórcy i przywódcy węgierskiej opozycji demokratycznej o tendencji liberalnej. Jako dysydent bywał represjonowany w epoce kadarowskiej; potem uczestniczył w negocjowanej transformacji. Najpierw analizował system dyktatury kadarowskiej, zaś u progu zmiany demokratycznej opublikował znakomitą pracę o aborcji i kryminalizacji aborcji, przenikliwą analizę filozoficzną tego wciąż trudnego i konfliktującego problemu moralnego oraz społecznego. (…) Kis dotyka najważniejszych pytań naszego czasu, także pytania o kondycję człowieczą. Zastanawia się nad logiką władzy i logiką moralności w polityce, nad kształtem wyborów politycznych i dylematów moralnych. Pyta: jak troszczyć się o cnotę w życiu publicznym? Jak chronić kruchą demokrację przed pułapkami i pokusami populizmu? János Kis już wiele lat temu zrezygnował z aktywności politycznej, nie jest politykiem partyjnym. Stał się obserwatorem zaangażowanym; krytykiem obdarzonym głosem suwerennym i przenikliwym. Pisze jasno, świadom złożoności spraw publicznych, z erudycją imponującą, z odwagą bezkompromisową i perfekcjonizmem zegarmistrza w Szwajcarii. Wykład Kisa skonstruowany z żelazną logiką i chirurgiczną precyzją jest nieco suchy, ale przez to trudny do odparcia. Wymusza namysł i skłania do rewizji własnych stereotypów. Chłodnej narracji analityka towarzyszy tu dyskretna pasja moralisty o wielkiej wrażliwości, który - choć świadom swego osamotnienia - chce uczynić świat lepszym. Choćby tylko trochę lepszym i choćby tylko na jakiś czas. Adam Michnik