Verleger: M-t

33169
Wird geladen...
E-BOOK

Modelowanie i analiza problemów decyzyjnych przydziału pojazdów do zadań w zagadnieniach transportowych

Mariusz Izdebski

Praca dotyczy metodologii modelowania przydziału pojazdów do zadań w zagadnieniach transportowych z uwzględnieniem wyznaczania tras jazdy pojazdów, przy jednoczesnej minimalizacji liczby tych pojazdów oraz wskazaniu typów pojazdów realizujących zadania transportowe. Przedstawiona metodologia modelowania przydziału pojazdów do zadań wraz z implementacją komputerową może stanowić narzędzie wspomagania decyzji w zakresie planowania tras jazdy pojazdów czy opracowywania harmonogramów pracy kierowców w przedsiębiorstwach transportowych. Wymiernym efektem pracy jest aplikacja komputerowa umożliwiająca optymalizację przydziału pojazdów do zadań dla różnych systemów transportowych. Przedstawiona w pracy metodologia pozwala na dopasowanie zasobów technicznych do potrzeb obsługi transportowej podmiotów gospodarczych w zależności od sytuacji decyzyjnej. Przedstawione w pracy modele matematyczne różnią się między sobą przede wszystkim celem wyrażonym funkcją kryterium oraz rodzajem realizowanych zadań. Zagadnienia przydziału w monografii zostały ukazane w ujęciu wielokryterialnym. Opracowanie obejmuje osiem rozdziałów, z których trzy pierwsze stanowią krytyczną analizę stanu zagadnienia, kolejne dwa zawierają matematyczne sformułowanie problemu, następny rozdział przedstawia procedurę konstruowania algorytmu genetycznego wyznaczającego przydział pojazdów do zadań oraz opis aplikacji, a weryfikacja algorytmu oraz wnioski są ostatnimi rozdziałami niniejszej monografii.

33170
Wird geladen...
E-BOOK

Modelowanie i analiza procesów w organizacji

Katarzyna Rostek, Michał Wiśniewski

Podręcznik jest kierowany do studentów, analityków i menedżerów oraz wszystkich osób, którym potrzebna jest wiedza z zakresu zarządzania procesami oraz analizy procesów. Zarządzanie procesowe jest obecnie najbardziej rozpowszechnionym podejściem do zarządzania, zalecanym przez teoretyków i praktyków, a często warunkującym pozyskanie uprawnień, certyfikatów oraz różnych form pomocy finansowej. Nie wszyscy jednak zdają sobie sprawę z tego, że sprawność procesów warunkuje poprawność funkcjonowania organizacji i wpływa na jej konkurencyjność rynkową. Jest również niezbędnym elementem wprowadzania zmian i usprawnień w organizacji, w tym również wdrażania i modernizowania systemów informatycznych. Takie całościowe podejście do znaczenia procesowego postrzegania organizacji, prezentuje niniejszy podręcznik. W rozdziale pierwszym zostały przedstawione podstawy teoretyczne i metodyczne podejścia procesowego w zarządzaniu organizacją. W rozdziale 2 pokazano, w jaki sposób efektywnie identyfikować i modelować procesy w organizacji. Rozdział 3 i 4 zostały poświęcone odpowiednio doskonaleniu i optymalizacji procesów, jako metodom doskonalenia oraz optymalizacji funkcjonowania całej organizacji. W rozdziale 5 pokazane zostało, jak wykorzystać analizę procesów do projektowania i wdrażania systemów informatycznych.

33171
Wird geladen...
E-BOOK

Modelowanie i analiza stanów termomechanicznych w łukowych procesach spawalniczych stali

Jerzy Winczek

Niniejsza monografia stanowi podsumowanie wieloletnich doświadczeń Autora związanych z modelowaniem stanów termomechanicznych zachodzących w procesach spawalniczych bazujących na rozwiązaniach analitycznych. W pracy zawarto rozważania dotyczące stanów termomechanicznych spawania i napawania łukowego: pola temperatury, przemian fazowych, odkształceń i naprężeń. Wybrane przypadki spawania i napawania zilustrowano przykładami symulacji numerycznych. Do obliczeń użyto autorskich programów wykonanych w środowisku Borland Delphi, opartych na własnych rozwiązaniach zagadnień i algorytmach. Intencją Autora było przedstawienie analitycznych rozwiązań i przykładów obliczeń nie tylko powszechnych przypadków technologicznych, ale również takich, które są rzadko rozważane i opisywane w literaturze przedmiotu w kontekście modelowania z wykorzystaniem zarówno metod analitycznych, jak i numerycznych. Chodzi tu głównie o modelowanie pola temperatury wywołanego źródłem ciepła o zmiennym kierunku ruchu (np. wahadłowym ruchem głowicy spawalniczej) uzyskiwanego podczas wielościegowego napawania, różnych metod napawania obwodowego, a także użycie objętościowego dwurozkładowego źródła ciepła pozwalającego wyznaczyć nieregularną linię wtopienia. Rozważania teoretyczne i wyniki obliczeń poddano eksperymentalnej weryfikacji w odniesieniu do dwurozkładowego modelu źródła, wpływu pochylenia głowicy spawalniczej oraz sekwencji napawania na strefę wpływu ciepła.

33172
Wird geladen...
E-BOOK

Modelowanie i badanie wybranych procesów i elementów obiektów logistycznych z wykorzystaniem metod symulacyjnych

Mariusz Kostrzewski

Praktyczny i nowatorski charakter oraz zawartość merytoryczna monografii wykracza poza ramy dostępnych prac naukowych z obszaru zastosowania metod symulacyjnych w zagadnieniach modelowania procesów logistycznych zachodzących w magazynach wysokiego składowania. Opracowanie jest przeznaczone dla studentów, projektantów, badaczy i dostawców wyposażenia systemów logistycznych, zarządców obiektów logistycznych oraz inwestorów dbających o konkurencyjność na rynku i poszukujących narzędzi służących do podniesienia efektywności prowadzonych przez siebie przedsięwzięć.

33173
Wird geladen...
E-BOOK

Modelowanie i ocena systemów transportu intermodalnego

Roland Jachimowski

Niniejsza monografia koncentruje się na problematyce modelowania i oceny systemów transportu intermodalnego. Przedstawiono w niej główne wyzwania decyzyjne, z jakimi mierzą się uczestnicy procesów transportowych na poziomie strategicznym, taktycznym i operacyjnym. Omówiono metody modelowania i symulacji oraz oceny, które pozwalają na analizę różnych scenariuszy oraz identyfikację najlepszych rozwiązań. Podsumowując, zauważamy, że transport intermodalny stanowi istotny element współczesnej logistyki i umożliwia efektywne i zrównoważone przemieszczanie dużych potoków ładunków. Jego rozwój przyczynia się nie tylko do zwiększenia konkurencyjności przedsiębiorstw, lecz także do poprawy jakości życia codziennego poprzez racjonalizację czasu dostaw i dostępność produktów oraz zmniejszenie negatywnego wpływu transportu na środowisko.

33174
Wird geladen...
E-BOOK

Modelowanie i ocena systemów transportu wewnętrznego oraz sterowanie procesami transportu wewnętrznego

Konrad Lewczuk

Organizacja i planowanie transportu wewnętrznego przestały być jedynie lokalnym problemem technologicznym, ale wpisały się w szerokie spektrum czynników definiujących dzisiejsze łańcuchy dostaw, a pośrednio jakość różnych aspektów życia. Badania nad tymi systemami są drogą do dalszego usprawnienia i zmniejszenia kosztów. Dlatego celem niniejszej monografii jest analiza systemów transportu wewnętrznego jako ustandaryzowanych, ale niezwykle różnorodnych systemów technicznych funkcjonujących w łańcuchach dostaw i krytycznie oddziałujących na ich sprawność i koszty. W monografii omówiono wybrane dotychczasowe osiągnięcia branżowe w zakresie projektowania i organizacji systemów transportu wewnętrznego, a także autorskie metody ich badania - w tym modelowania, symulacji, organizacji i oceny. Przeprowadzono dyskusję wybranych aspektów funkcjonowania tych systemów, która pozwala na nieco inne - szersze - spojrzenie na to zagadnienie. Transport wewnętrzny jest powszechnym, ale rzadko odczuwanym bezpośrednio przez odbiorców indywidualnych rodzajem działalności logistycznej. Jego rola jest jednak ogromna. Aby ocenić znaczenie transportu wewnętrznego dla dobrostanu społeczeństw, wystarczy rozejrzeć się wokoło i zauważyć, że praktycznie każda rzecz w naszym otoczeniu na różnych etapach wielokrotnie przechodziła przez systemy transportu wewnętrznego, aby finalnie móc spełniać swoją funkcję.

33175
Wird geladen...
E-BOOK

Modelowanie i optymalizacja obróbki elektroerozyjnej materiałów trudnoobrabialnych

Rafał Świercz

Opracowanie jest wynikiem wieloletnich badań autora nad procesem erozji materiałów trudnoobrabialnych. Genezą powstania pracy było opracowanie podstaw technologii obróbki elektroerozyjnej nowych materiałów stosowanych na narzędzia w przetwórstwie tworzyw sztucznych oraz stopów żarowytrzymałych i żaroodpornych stosowanych w przemyśle lotniczym i energetyce. Przeprowadzono badania teoretyczno-doświadczalne, których celem było poznanie wpływu energii wyładowania elektrycznego i gęstości strumienia ciepła na wskaźniki technologiczne obróbki wyżej wymienionych materiałów. Istotną częścią prezentowanej monografii jest przedstawienie możliwości zastosowania płatków zredukowanego tlenku grafenu w dielektryku w celu poprawienia wskaźników technologicznych obróbki elektroerozyjnej.

33176
Wird geladen...
E-BOOK

Modelowanie i wymiarowanie ruchomych sieci bezprzewodowych, wyd. 1 / 2009

Maciej Stasiak, Mariusz Głąbowski, Piotr Zwierzykowski

Książka jest pierwszym w Polsce tak obszernym opracowaniem, dotyczącym inżynierii ruchu i wymiarowania sieci bezprzewodowych. W książce omówiono zarówno zagadnienia podstawowe, tj. wprowadzenie do teorii ruchu oraz jednokanałowe systemy z przelewem ruchu, jak i zagadnienia bardziej zaawansowane, tj. modele systemów z ruchem zintegrowanym oraz modele kolejkowe. Książka zawiera również algorytmy umożliwiające praktyczne wymiarowanie oraz optymalizację wybranych interfejsów w sieciach telefonii komórkowej 2/3 G. Odbiorcy książki: badacze, naukowcy, inżynierowie oraz studenci zainteresowani projektowaniem i modelowaniem sieci UMTS, jak również szerokie grono odbiorców zainteresowanych sieciami komórkowymi 2 i 3 generacji 

33177
Wird geladen...
E-BOOK

Modelowanie komputerowe w praktyce inżynierskiej. Statyczny model prostokątnej płyty typu sandwich

Stanisław Karczmarzyk

Skrypt jest przeznaczony dla studentów wydziałów mechanicznych i budowlanych uczelni politechnicznych. Opracowanie zawiera wykład teorii płyty sandwiczowej z laminowanymi warstwami zewnętrznymi i ortotropową warstwą środkową w ujęciu praktycznym. Celem tego ujęcia jest ułatwienie czytelnikowi - projektantowi konstrukcji sandwiczowych, efektywnego zaznajomienia się z prezentowaną teorią i jej zastosowaniem na etapie projektowania wstępnego. Zakres skryptu obejmuje m.in.: opis wybranych modeli kinematycznych płyty sandwiczowej; prezentacja lokalnych modeli fizycznych warstewek laminowanych, z których złożone są warstwy zewnętrzne oraz lokalnego modelu fizycznego warstwy środkowej płyty sandwiczowej; wyprowadzenia globalnych modeli fizycznych płyty sandwiczowej; wyprowadzenia przemieszczeniowych równań równowagi płyty sandwiczowej; opis sposobu aplikacji teorii oraz dane i wyniki obliczeń dla pięciu płyt sandwiczowych z laminowanymi warstwami zewnętrznymi z różnymi wzmocnieniami laminatu (aramidowymi, grafitowymi, szklanymi, węglowymi itp.).

33178
Wird geladen...
E-BOOK

Modelowanie konstrukcji budowlanych

Zbigniew Kacprzyk, Przemysław Czumaj, Sławomir Dudziak

Do napisania niniejszej pracy skłoniła autorów coraz większa tendencja do wykonywania złożonych obliczeń przy słabej znajomości ograniczeń metody elementow skończonych i bez należytej weryfikacji. Tendencja ta jest widoczna jest zarówno w praktyce projektowej, jak i w programach nauczania uczelni technicznych.   Zdaniem autorów znajomość MES-u przez konstruktorów może być dość powierzchowna w zakresie podstaw teoretycznych, ale powinna być pełna w zakresie wykorzystywanych elementów skończonych. Przykładowo, jeśli konstruktor analizuje płytę średniej grubości i wykorzystuje płytowy element skończony, nie musi znać wyprowadzenia równań opisujących ten element, ale powinien znać ogólne zasady stosowania takiego elementu (w tym warunki stosowalności teorii płyt średniej grubości), a szczególnie warunki (i ścieżkę) zbieżności.   Celem pracy jest pokazanie możliwości modelowania konstrukcji, skutków modelowania i możliwie najprostszego przedstawienia teorii MES umożliwiającego odpowiedzialne prowadzenie obliczeń i ich weryfikację. Autorzy podjęli próbę sformułowania standardów obliczeń inżynierskich wspomaganych komputerem, ale mają świadomość, że zamieszczone informacje są zaledwie przyczynkiem do tego ważnego elementu pracy inżyniera. Książka dedykowana jest konstruktorom budowlanym, studentom kierunku budownictwo, uczestnikom kursów użytkowników programów wspomagających i automatyzujących projektowanie konstrukcji.

33179
Wird geladen...
E-BOOK

Modelowanie niepewności krótkoterminowego popytu na energię elektryczną z wykorzystaniem sieci neuronowych i neuronowo-rozmytych

Witold Bartkiewicz

    Cechy charakterystyczne energii elektrycznej jako towaru, takie jak brak praktycznych możliwości jej magazynowania na poważniejszą skalę, konieczność nieustannego równoważenia wytwarzania i odbioru energii, powodują, że niepewność popytowa stanowi jeden z ważnych czynników wpływających na powstawanie ryzyka działania przedsiębiorstwa energetycznego. Dążenie do redukcji tej niepewności jest jednym z głównych powodów usilnego poszukiwania jak najdokładniejszych metod krótkoterminowego prognozowania zapotrzebowania na energię elektryczną. Najlepsza nawet prognoza stanowi jednak jedynie oszacowanie, obarczone niepewnością. Kwestia modelowania tej niepewności, określenia rozkładu prawdopodobieństwa prognozy dla konkretnego przypadku, jest często zaniedbywana, a przecież stanowi ona podstawowy element oszacowania ryzyka działań i decyzji opierających się na sporządzonej prognozie.     W prezentowanej pracy Autor analizuje metody szacowania niepewności dla licznych modeli neuronowych i neuronowo-rozmytych, badając ich przydatność w wielu zadaniach krótkoterminowej prognozy zapotrzebowania na energię. Przedyskutowana została również problematyka wykorzystania uzyskanych oszacowań rozkładów prawdopodobieństwa prognozy w odniesieniu do podstawowych typów problemów decyzyjnych występujących w handlu energią elektryczną.

33180
Wird geladen...
E-BOOK

Modelowanie numeryczne wybranych zagadnień natryskiwania cieplnego

Tomasz Chmielewski

Metody natryskiwania termicznego są jednymi z najbardziej uniwersalnych technik nanoszenia materiałów powłokowych na materiał podłoża. Umożliwiają one wytwarzanie warstw metalicznych, ceramicznych, jak i kompozytowych, zarówno na podłożach metalicznych, jak i ceramicznych. Niekorzystny stan naprężeń własnych zarówno w powłoce, jak też na granicy powłoki i podłoża, może mieć decydujący wpływ na trwałość eksploatacyjną wytwarzanych powłok i warstw. Ocena stanu naprężeń w natryskiwanych powłokach i wytwarzanych warstwach prowadzona jest metodami analitycznymi, eksperymentalnymi oraz z wykorzystaniem analiz numerycznych. W monografii omówiono założenia do budowy modelu komputerowego układu powłoka metalowa-podłoże ceramiczne pod kątem analizy naprężeń powstałych w procesie natryskiwania termicznego powłok. Na ich podstawie zbudowano model komputerowy (oparty na metodzie elementów skończonych) w celu analizy i prognozowania naprężeń w otrzymywanych powłokach. Zamieszczono także wyniki wpływu prędkości uderzenia cząstki oraz rodzaju materiału powłokowego (Cu, Ti) i podłoża (ceramika Al2O3, żelazo) na deformację cząstki, rozkład pola temperatury oraz pola naprężeń w analizie obejmującej fazę tworzenia się powłoki. Określono wpływ ilości zastosowanych podwarstw, z których składa się powłoka, na wielkość i rozkład naprężeń własnych w powłoce po jej utworzeniu i ochłodzeniu do temperatury otoczenia. Zbudowane modele komputerowe weryfikowano poprzez pomiary wygięcia próbek po procesie natryskiwania termicznego oraz analityczne obliczenia naprężeń w powłokach na podstawie ich krzywizny wygięcia.

33181
Wird geladen...
E-BOOK

Modelowanie procesów biznesowych. BPMN 2.0 od podstaw

Zbigniew Misiak

Książka "Modelowanie procesów biznesowych. BPMN 2.0 od podstaw" Zbigniewa Misiaka zdobyła I Nagrodę w konkursie na Najlepszą Polską Książkę Informatyczną 2024r. organizowanym przez Polskie Towarzystwo Informatyczne.   Postaw na pewne podstawy biznesu w niepewnych czasach Funkcjonujemy w rzeczywistości, którą cechują wysoka zmienność i niepewność. Otoczenie biznesowe i społeczne przedsiębiorstw w Polsce i na świecie jest złożone, bardzo niejednoznaczne ― o wiele bardziej, niż miało to miejsce jeszcze trzydzieści, dwadzieścia, a nawet dziesięć lat temu. Dlatego też wypracowane przez pokolenia przedsiębiorców sposoby osiągania sukcesów dziś niekoniecznie się sprawdzą. Czy należy zatem usiąść i biernie poddać się biegowi zdarzeń? Oczywiście, że nie! Trzeba działać, ale działać mądrze. Dbając między innymi o elastyczność firmy, aby umożliwić tworzenie wartości w różnych warunkach. Jednym z najważniejszych sposobów pozwalających rozwijać elastyczność organizacji jest efektywne zarządzanie jej procesami biznesowymi, do czego wstęp stanowi modelowanie. Ta książka zawiera podsumowanie najważniejszych zasad i dobrych praktyk modelowania procesów biznesowych, ze szczególnym uwzględnieniem notacji BPMN. Pod tym akronimem kryje się globalny standard modelowania procesów, pozwalający efektywnie opisywać i doskonalić działanie organizacji. BPMN bazuje na wielu popularnych notacjach, dlatego też zdecydowana większość jej elementów będzie dosyć intuicyjna dla osób, które zetknęły się z jakimś sposobem graficznego opisywania procesów. W specyfikacji jednak są również elementy charakterystyczne dla tej konkretnej notacji, stąd warto się z nią gruntownie zapoznać, by uniknąć błędów podczas wdrażania jej w praktyce. Książka stanowi podsumowanie kilkunastu lat doświadczenia praktycznego w modelowaniu procesów i ma za zadanie pomóc czytelnikom opanować zasady sprawnego tworzenia modeli procesów, które będą pożyteczne dla organizacji.   Ksiażka w mediach: StrefaCopywritera.pl - Recenzja

33182
Wird geladen...
E-BOOK

Modelowanie procesów magazynowych w zastosowaniu do oceny wydajności i bezpieczeństwa pracy w magazynach

Michał Kłodawski

W monografii przedstawiono modelowanie procesów magazynowych widziane z perspektywy oceny wydajności i bezpieczeństwa pracy. Pracę poprzedziła prezentacja wybranych aspektów modelowania procesów magazynowych. Sprecyzowano także szczegółowe cele modelowania procesów magazynowych i omówiono różnego rodzaju obiekty magazynowe i realizowane w nich procesy (wraz z ich charakterystyką). Następnie opisano problematykę wydajności i bezpieczeństwa pracy w obiektach magazynowych, w tym efektywność i wydajność procesu i obiektu magazynowego, jego miary i wybrane podejścia do zwiększania wydajności procesu magazynowego, zagrożenia pracowników magazynowych i wybrane podejścia do ograniczania ryzyka i zagrożeń w procesach magazynowych, a na tej podstawie ocenę ryzyka zawodowego w obiektach magazynowych. W ten sposób powstał model obiektu i procesu magazynowego, posiadający włąsną strukturę, zadania logistyczne, zasoby pracy, elementy strukturalne ze swoimi charakterystykami oraz system organizacji procesu magazynowego. Następnie omówiono wybrane modele procesów magazynowych dotyczące wydajności i bezpieczeństwa, a w tym model rozmieszczenia asortymentu w magazynie, model optymalizacji tras pracowników oraz model oceny bezpieczeństwa w obiektach magazynowych. Zaprezentowano także metody symulacyjne w ocenie procesów magazynowych i przeanalizowano ich wady, zalety, sposoby konstruowania oraz narzędzia do symulacji procesów magazynowych. Efektem finalnym opracowania są badania symulacyjne procesów magazynowych w aspekcie wydajności i bezpieczeństwa - case study. W tej części pracy przedstawiono założenia do badań symulacyjnych, omówiono parametry podstawowych elementów modelu symulacyjnego, zaprezentowano logikę działania modelu symulacyjnego i różne warianty symulacyjne, a pracę zwieńczono porównaniem i podsumowaniem uzyskanych wyników.

33183
Wird geladen...
E-BOOK

Modelowanie procesów ruchu i obsługi statków powietrznych

Anna Kwasiborska

W części wstępnej opracowania scharakteryzowano ruch lotniczy, jego elementy składowe oraz rolę i zadania służb ruchu lotniczego. Następnie przedstawiono organizację ruchu dolotowego w przestrzeni powietrznej oraz na lotnisku. Omówiono różne sposoby organizacji ruchu odlotowego z uwzględnieniem nowych rozwiązań stosowanych w ruchu lotniczym. Ważną rolę przypisano procesom obsługi statków powietrznych odbywających się na lotniskach, z uwagi na znaczący wpływ prawidłowej ich realizacji na przepustowość operacyjną lotniska. W kolejnych częściach pracy przedstawiono teoretyczną wiedzę dotyczącą metod analizy procesów w ruchu lotniczym. Omówiono również wybrane narzędzia symulacyjne w odniesieniu do analizy wybranych procesów obsługi ruchu lotniczego. Przegląd istniejących metod i narzędzi służących do analizy procesów obsługi statków powietrznych, powiązano ze stwierdzeniem potrzeby poszukiwania nowych rozwiązań i zastosowań. Omawiane metody wzbogacono o przykłady zastosowane do analizowanych procesów obsługi statków powietrznych. Zasadniczą częścią pracy było modelowanie ruchu dolotowego statków powietrznych oraz procesów w ruchu naziemnym. Przedstawiono autorską metodologię postępowania przy analizie ruchu dolotowego statków powietrznych. Zastosowane sieci Petriego oraz narzędzie symulacyjne pozwoliły na określenie autorskiego wskaźnika oceny organizacji ruchu dolotowego. Procesy w ruchu naziemnym, w tym również obsługa naziemna statków powietrznych, zostały opisane autorskim sposobem postępowania przy sekwencjonowaniu przedstartowym statków powietrznych.

33184
Wird geladen...
E-BOOK

Modelowanie procesów w systemach magazynowych w zastosowaniu do oceny niezawodności i efektywności ich funkcjonowania

Konrad Lewczuk

Celem funkcjonowania systemów magazynowych jest regulacja, czyli zmniejszanie niekorzystnych następstw różnic w natężeniu i strukturze strumieni materiałowych, wynikających z popytu i podaży określonych dóbr. Cel ten wymaga posiadania przez magazyn odpowiednich zdolności buforowania (przechowywania) oraz zdolności rozdziału i konsolidacji materiałów. Tak więc zadania logistyczne magazynu wynikają z przepływów materiałowych w łańcuchu dostaw oraz związanych z tymi przepływami informacji. Magazyny mogą być umiejscowione w różnych miejscach w łańcuchu dostaw między miejscami pozyskiwania podstawowych surowców, przez miejsca obsługi produkcji na różnych szczeblach, sprzedaż produktu finalnego końcowemu nabywcy, aż po utylizację tego, co z produktu zostaje po zużyciu. Przedmiotem rozważań zawartych w niniejszej monografii jest modelowanie procesów w obiektach magazynowych w zastosowaniu do oceny niezawodności i efektywności ich funkcjonowania, a w szerszym aspekcie - funkcjonowania systemów, w których one pracują.