Verleger: Wydawnictwo Naukowe Scholar
Totem inteligencki. Arystokracja, szlachta i ziemiaństwo w polskiej przestrzeni społecznej
Rafał Smoczyński, Tomasz Zarycki
Dla zrozumienia społecznej pozycji środowisk arystokratycznych i postziemiańskich zasadnicze znaczenie ma relacja łącząca je z inteligencją. W przeszłości była to w dużej mierze relacja antagonistyczna, jednak po 1918 roku, który można uznać za symboliczny moment ustanowienia II Rzeczypospolitej jako swoistej ,,republiki inteligenckiej", osłabiona arystokracja i ziemianie zaczęli odgrywać rolę wewnętrznej inteligenckiej subelity. Potomkowie znanych rodzin arystokratycznych i ziemiańskich stali się istotną częścią elity inteligenckiej republiki, a związki z nimi można uznać za symboliczny probierz inteligenckich roszczeń do przywództwa obywatelskiego i moralnego oraz własnej elitarności. Tak nakreślony kontekst analityczny pozwolił postawić tezę o arystokracji i - szerzej - o potomkach elit szlacheckich jako o inteligenckim totemie. Wokół tego podstawowego symbolu ciągłości historycznej polskich elit kształtowana jest współczesna polska tożsamość obywatelska. Zaproponowana w książce interpretacja relacji łączących arystokrację, ziemiaństwo i elity szlacheckie z inteligencją, służąc zrozumieniu genezy nowoczesnego polskiego modelu obywatelstwa, stanowi propozycję nowego ujęcia historycznej ewolucji polskich hierarchii społecznych w kategoriach socjologicznych. Podejście to jest też próbą rozwoju krytycznej, zorientowanej historycznie i porównawczo analizy obywatelstwa polskiego. Rafał Smoczyński, socjolog, profesor w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN. Jego zainteresowania badawcze obejmują m.in. socjologię ekonomiczną, kontrolę społeczną, filozofię polityczną, teorię społeczną. Publikował m.in. w: ,,Ethnic and Racial Studies", ,,Czech Sociological Review", ,,East European Politics and Societies", ,,Studiach Socjologicznych". Ostatnio wydał książkę The Impact of the Entrepreneurs' Catholic Religiosity upon Shadow Economy Activities in Poland after 1989: Approaching the Moral Community Perspective (2015). Tomasz Zarycki - socjolog, geograf społeczny, profesor i dyrektor w Instytucie Studiów Społecznych im. Profesora Roberta Zajonca Uniwersytetu Warszawskiego. Do jego głównych obszarów zainteresowań należą socjologia polityki, kultury i wiedzy oraz geografia społeczno-polityczna i badania nad elitami krajów Europy Środkowej i Wschodniej, ze szczególnym uwzględnieniem Polski i Rosji. Publikował m.in. w: ,,Current Sociology", ,,Geoforum", ,,East European Politics and Societies", ,,Europe-Asia Studies" czy ,,Theory and Society". W ostatnim okresie wydał m.in. książki: Ideologies of Eastness in Central and Eastern Europe (Routledge, 2014) oraz (wspólnie z Tomaszem Warczokiem) Gra peryferyjna: polska politologia w globalnym polu nauk społecznych (2016).
Tożsamość narodowa jako tożsamość terytorialna w kontekście migracji
Agnieszka Bielewska
W czasach masowych migracji warto jeszcze raz zastanowić się nad tym, czy człowiek może być ,,swoim" w miejscu, w którym nie mieszka od urodzenia i z którym nie wiążą go plany trwałego zamieszkiwania, a także - czy staje się obcy, gdy opuści miejsce, w którym był postrzegany jako ,,swój". Ten dylemat Autorka analizuje, przyjmując skalę wspólnoty narodowej, a jako miejsce wskazuje terytorium narodowe. Agnieszka Bielewska zajmuje stanowisko konstruktywistyczne w socjologii narodu. Interesuje się nie tylko związkiem między narodem i terytorium, ale także wprost analizuje tożsamość narodową jako tożsamość terytorialną. z recenzji dr. hab. Lecha M. Nijakowskiego Praca ma charakter interdyscyplinarny: łączy perspektywę charakterystyczną dla geografii społecznej, socjologii, a także odwołuje się w pewnym stopniu do psychologii miejsca. (...) Autorka bada oficjalny dyskurs, politykę państwa, doświadczenia ,,rodzimych" mieszkańców Wrocławia oraz migrantów. Książka pokazuje różne sposoby konstruowania tożsamości narodowej w kontekście przywiązania do terytorium narodowego, a także jego związki z bardziej lub mniej otwartym rozumieniem narodu. z recenzji dr. hab. Krzysztofa Jaskułowskiego
Agnieszka Trąbka
Agnieszka Trąbka - socjolożka, psycholożka i tłumaczka. W 2013 roku obroniła doktorat w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, obecnie pracuje na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II. Prowadziła badania w Polsce, w Niemczech oraz w Stanach Zjednoczonych w ramach stypendium na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. Jej zainteresowania naukowe obejmują socjologię i antropologię mobilności, migracje oraz przemiany tożsamościowe we współczesnym świecie. Jak przeżywają migrację osoby, które w dzieciństwie zmieniały kraj zamieszkania w związku z pracą rodziców (tzw. Third Culture Kids)? Przed jakimi wyzwaniami stają młodzi migranci? Jak sobie z nimi radzą? Dlaczego wyjazd dla jednych jest przygodą życia, a dla innych traumą? Na podstawie wywiadów biograficznych Agnieszka Trąbka analizuje przebieg adaptacji, proces budowania tożsamości oraz wpływ doświadczenia migracji na wybory życiowe w dorosłości. Agnieszka Trąbka w swojej pracy dociera do jądra i istoty przeobrażeń współczesności, wiążących się z intensyfikacją migracji na ogromną skalę. (...) Uderza jednak nie tylko oryginalność tematu, zasadniczo niepodejmowanego na gruncie polskim, lecz także fascynujący sposób pisania Autorki. Czytanie tej pracy to nie tylko odkrywanie socjologiczno-antropologicznej istoty Third Culture Kids, ich tożsamości, ale również doświadczanie swoistej przygody międzykulturowej, poprzez biograficzne odsłanianie drogi życia uczestników i uczestniczek badania. z recenzji prof. Krystyny Slany
Tożsamość żydowska a polityka imigracyjna Izraela
Anna Dudzińska
Kim jest Żyd? Czy słowo to wiąże się z religią judaistyczną czy Żydem może być również ateista? Czym jest ortodoksja żydowska, judaizm humanistyczny, kim są Żydzi mesjanistyczni? Tak wiele pytań, a tylko jeden naród. Z pozoru jeden... Żydzi to mozaika narodowości i tożsamości. W książce Tożsamość żydowska a polityka imigracyjna Izraela Autorka zwraca uwagę na wielość definicji żydostwa, różne jego koncepcje, rozróżnienia. Podkreśla, że nie można współcześnie jednoznacznie określić kto jest Żydem, a kto nim nie jest. Kwestia ta ma bezpośrednie konsekwencje dla polityki migracyjnej Izraela i nastręcza wielu formalnych trudności. A trzeba pamiętać, że współczesny Izrael jest krajem wielokulturowym, którego mieszkańcy to przybysze z blisko osiemdziesięciu krajów. Anna Dudzińska - pracownik Katedry Mediów, Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie. Absolwentka Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej WSIiZ oraz Stosunków Międzynarodowych Wyższej Szkoły Europejskiej.
Transformacja ekonomiczna w umysłach i zachowaniach Polaków
Maryla Goszczyńska
,,Maryla Goszczyńska swą książkę poświęciła zagadnieniom współczesnej psychologii ekonomicznej, odnoszącym się do zjawisk i procesów po wielkim przełomie ustrojowym w 1989 roku. Autorka stworzyła przekonującą syntezę wiedzy o szeroko rozumianych procesach przystosowywania się społeczeństwa polskiego do zmian zachodzących w ciągu ostatnich kilkunastu lat. (...) Można przewidywać, że monografia szybko zniknie z półek księgarskich, by znaleźć się na biurkach wielu czytelników: przede wszystkim studentów, doktorantów, słuchaczy studiów podyplomowych oraz przedstawicieli biznesu. Takiej książki nam bardzo brakowało, a jej wydanie wypełni oczywistą lukę w literaturze przedmiotu". z recenzji prof. dr hab. Zofii Ratajczak ,,Bez wątpienia to pierwsza praca tego typu w polskiej literaturze psychologicznej. Książka w korzystny sposób łączy walory analityczne z syntezą wiedzy przedstawionej w szerszej skali. (...) Powstała książka prezentująca determinanty i warunki kształtujące różne zachowania ekonomiczne Polaków: stosunek do pieniędzy i skłonność do oszczędzania, adaptację do zmian na rynku pracy i bezrobocia, poczucie niesprawiedliwości społecznej i przedsiębiorczość. (...) Jest to solidna monografia naukowa z zakresu psychologii ekonomicznej. Maryla Goszczyńska przedstawia w niej umysłowość ekonomiczną Polaków w świetle badań empirycznych, a uzyskane rezultaty konfrontuje z ważniejszymi koncepcjami światowymi". z recenzji wydawniczej prof. dr. hab. Czesława S. Nosala
Transformacja polska Dokumnety i analizy 1991 - 1993
Stanislaw Gomulka
Trzeci i ostatni tom dokumentów i analiz opisujących polską transformację przygotowany przez Stanisława Gomułkę obejmuje lata 1991-1993. Profesor Stanisław Gomułka jako bliski doradca wicepremiera i ministra finansów Leszka Balcerowicza oraz kilku kolejnych ministrów finansów brał w tym czasie udział w projektowaniu i monitorowaniu reform gospodarczych o historycznym znaczeniu. Tom zawiera między innymi stenogramy posiedzeń Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów w 1991 roku, rozmowy z Janem Krzysztofem Bieleckim, Janem Rokitą i Tadeuszem Syryjczykiem. Wydarzenia z omawianego okresu oraz lat późniejszych wyjaśnia i komentuje też Stanisław Gomułka w rozmowach z Tadeuszem Kowalikiem. Trzon publikacji stanowi korespondencja między ministrami a ich doradcami i urzędnikami w sprawach bieżącej polityki gospodarczej, dokumenty opisujące negocjacje z Międzynarodowym Funduszem Walutowym oraz z rządami i bankami dotyczące redukcji długów zagranicznych. W zdecydowanej większości dokumenty te nie były dotąd publikowane. Dzięki nim czytelnik poznaje od kuchni proces przygotowywania i wprowadzania reform w kluczowym okresie polskiej transformacji. Książkę zamyka zbiór artykułów naukowych Stanisława Gomułki o przemianach gospodarczych w Polsce.
Agata Górny, Paweł Kaczmarczyk, Magdalena Lesińska
Niniejszy tom, który tworzy blisko 40 krótkich esejów, przedstawia różnorodne wymiary polskiej transformacji. Eseje te swoją formą nawiązują do haseł encyklopedycznych i odnoszą się do czterech obszarów tematycznych: zmian i wyzwań demograficznych, procesów migracyjnych, kwestii regionalnych oraz przemian instytucjonalnych. Ich autorami są wybitni przedstawiciele polskiego i europejskiego świata naukowego. W tomie publikują: Marta Anacka, Grzegorz Babiński, Marek Bednarski, Maciej Duszczyk, Grzegorz Gorzelak, Marek Góra, Agata Górny, Izabela Grabowska, Aleksandra Grzymała-Kazłowska, Krystian Heffner, Anna Janicka, Ewa Jaźwińska, Romuald Jończy, Paweł Kaczmarczyk, Antoni Z. Kamiński, Bartłomiej Kamiński, Katarzyna Kocot-Górecka, Piotr Koryś, Irena E. Kotowska, Jerzy T. Kowaleski, Marek Kupiszewski, Magdalena Lesińska, Sławomir Łodziński, Wojciech Łukowski, Stefan Markowski, Witold Morawski, Joanna Nestorowicz, Rinus Penninx, Dorota Praszałowicz, Antoni Rajkiewicz, Robert Rauziński, Krystyna Romaniszyn, John Salt, Krystyna Slany, Brygida Solga, Dariusz Stola, Urszula Sztandar-Sztanderska, Piotr Szukalski, Jacek Wasilewski, Jerzy Wilkin, Janusz Witkowski, Cezary Żołędowski, Tomasz Żylicz. To miniencyklopedia metod badawczych i wyzwań intelektualnych, które przez ostatnie 30 lat angażowały naukowców w takich dziedzinach jak demografia, socjologia, psychologia społeczna, politologia, ekonomia i prawo (...). Tom jest trwałym źródłem inspiracji i leksykonem informacji w wielu kluczowych dziedzinach nauk społecznych. Ze wstępu prof. Stefana Markowskiego Wspólnym, nadrzędnym tematem [zawartych w publikacji tekstów - red.] są procesy transformacji, przekształcające współczesną rzeczywistość i można śmiało powiedzieć, że każdy badacz zainteresowany zmianą społeczną w danym obszarze polskiego życia powinien zacząć od przeczytania odpowiadającego temu obszarowi tekstu zawartego w recenzowanej publikacji. (...) Dodatkowo, wszystkie teksty są zaopatrzone w bogatą bibliografię, co czyni z nich doskonały przewodnik po dużym obszarze nauk społecznych. Z recenzji prof. dr hab. Mirosławy Marody Wybitny zestaw autorów powoduje, że otrzymaliśmy pracę - kompendium wiedzy o zasadniczych fundamentach społeczeństwa polskiego. Praca nie dotyczy tego, do czego tak często np. w dyskursie medialnym redukowane są nauki społeczne, czyli do analiz postaw (głównie politycznych). Można nawet z pewną emfazą powiedzieć, że ta praca nie dotyczy postaw, ona dotyczy podstaw (...). Krótka forma tekstów, zarazem nigdy nie ogólnikowych, lecz konkretnych, pełnych ważnych danych empirycznych, odnoszących się do teorii - wszystko to powoduje, że gdyby ktoś mnie pytał, jakie są dwie, trzy prace dające dobry, konkretny wgląd w to, co naprawdę jest ważne w Polsce, to bez wahania bym tę pracę wymienił. Z recenzji prof. dr hab. Andrzeja Rycharda
Trauma i tożsamość na przykładzie indywidualnych biografii wychowanków rodzinnej pieczy zastępczej
Monika Wiktorowicz-Sosnowska
Autorka szuka sposobów skutecznego, indywidualnego wsparcia wychowanków w budowaniu tożsamości oraz kompetencji do podjęcia samodzielnego i świadomego życia. Podstawowymi kategoriami badawczymi są tytułowe - ,,tożsamość" i ,,trauma". [...] Monografia wpisuje się w niezwykle ważny nurt publikacji z pogranicza psychologii, socjologii i polityki społecznej, które dowodzą, jak skomplikowany jest obszar pieczy zastępczej i jak wiele należy zmienić, aby oferowana pomoc uwzględniała wszelkie potrzeby i prawa dzieci oraz młodych dorosłych wychowanków pieczy zastępczej. dr hab. Marta Danecka, prof. ISP PAN Książka będzie doskonałą lekturą nie tylko dla praktyków, osób pracujących w pieczy zastępczej, i studentów, którzy się do takiej pracy przygotowują, ale dla wszystkich, którzy mają wpływ na kształt i funkcjonowanie tego systemu opieki. Od ich decyzji i wysiłków bowiem zależy to, w jakim stopniu wskazane w publikacji postulaty i rekomendacje zostaną zrealizowane. dr Katarzyna Rychlicka-Maraszek