Wydawca: Wydawnictwo Naukowe UAM
Going beyond words: An outline of nonverbal communication
Joanna Puppel, Stanisław Puppel
Monografia bada złożoną naturę komunikacji międzyludzkiej, podkreślając, że język stanowi jedynie część większej układanki. Autorzy wskazują na niezwykłą rolę zasobów niewerbalnych, takich jak gesty, mimika czy postawy, które w połączeniu z przekazem werbalnym tworzą pełniejszy obraz interakcji międzyludzkich. Komunikacja jest dynamicznym procesem, w którym łączą się różnorodne modalności, uwzględniające aspekty kulturowe, społeczne oraz kontekstowe. W ramach koncepcji transkomunikatora, autorzy analizują, jak język i ciało współdziałają, aby przekraczać granice kulturowe i geograficzne. Książka dostarcza cennych wskazówek, jak rozwijać umiejętności komunikacyjne w globalnym społeczeństwie, a także pomaga lepiej zrozumieć, dlaczego skuteczna komunikacja wykracza poza same słowa.
Indywidualizm ekspresyjny w opozycji do kultury Ego. Twórcza pedagogika
Mirosława Ściupider-Młodkowska
Książka stanowi połączenie refleksji teoretycznej i badań empirycznych nad ekspresyjnym indywidualizmem jako potencjalnym źródłem ochrony i odporności wobec narastającej bezrefleksyjności i kryzysu myślenia krytycznego. Autorka wprowadza nowe kategorie analityczne: "pępkowanie" i "dopalacze Ego", odsłaniające mechanizmy kultury egocentrycznej, w której powierzchowność, kult samodoskonalenia i technologiczne, uprzedmiatawiające zachowania wypierają wartość empatii i wspólnoty. Wykorzystując dwie metody badawcze - wywiady pogłębione i ABS (arts-based research), książka otwiera nowe perspektywy dla pedagogiki krytycznej, socjologii kultury i psychologii społecznej. To ważny głos w dyskursie o kondycji współczesnego człowieka oraz o kompetencjach edukacyjnych potrzebnych, by chronić podmiotowość i wspólnotowość w stechnicyzowanym świecie.
Ja autystka - ja autysta - ja.... czyli mapa samowiedzy dorosłych osób w spektrum autyzmu
Mirosława Kanar
Książka Ja autystka - ja autysta - ja..., czyli mapa samowiedzy dorosłych osób w spektrum autyzmu jest zwieńczeniem wieloletniej pracy autorki, która dotyczyła poznania, opisania i usystematyzowania zagadnień związanych z prezentowaną w niej tematyką. Publikacja stanowi źródło wiedzy oraz inspirację do refleksji nad znaczeniem samowiedzy w życiu każdego człowieka. W monografii przedstawiono strukturę samowiedzy dorosłych osób w spektrum autyzmu, obejmując jej składniki i obszary. Złożoność omawianej problematyki wymagała szczegółowego objaśnienia każdego aspektu wiedzy o sobie, co zaowocowało wyodrębnieniem ich jako osobnych rozdziałów. Ukazano także funkcje, jakie pełni samowiedza u osób w spektrum autyzmu. Zwieńczeniem książki jest analiza w odniesieniu do metaperspektywy oraz rekomendacje praktyczne, które mogą stać się nieocenionym źródłem wsparcia zarówno dla osób w spektrum autyzmu, jak i dla specjalistów pracujących w tym obszarze. To wyjątkowe opracowanie, bazujące na wieloaspektowym podejściu, otwiera nowe perspektywy w rozumieniu samowiedzy i jej roli w życiu osób w spektrum autyzmu. Monografia skierowana jest przede wszystkim do osób autystycznych, by uwrażliwić je na istotne aspekty wiedzy o sobie, w tym jej funkcje i znaczenie. Ważną grupą odbiorców są rodzice, nauczyciele i specjaliści pracujący z osobami w spektrum autyzmu. Autorka wyraża nadzieję, że książka przyczyni się do wzmocnienia ich kompetencji w budowaniu podmiotowych relacji z osobami autystycznymi, a także stanie się inspiracją do poszukiwania nowych form wsparcia. The book Me autistic - me..., or a map of self-knowledge of adults on the autism spectrum is the culmination of the author's years of work focused on understanding, describing, and systematizing the issues related to its subject matter. This publication serves as a source of knowledge and inspiration for reflecting on the importance of self-knowledge in the life of every individual. The monograph presents the structure and components of self-knowledge in adults on the autism spectrum. The complexity of the topic required a detailed discussion of each aspect of self-knowledge leading to them being separated into individual chapters. The functions of self-knowledge in individuals on the autism spectrum are also documented. The book concludes with a meta-analysis and practical recommendations, making it an invaluable resource for both individuals on the autism spectrum and specialists working in this field. This unique work, based on a multifaceted approach, opens new perspectives in understanding self-knowledge and its role in the lives of individuals on the autism spectrum. The monograph is primarily directed at autistic individuals to sensitize them to important aspects of self-knowledge, including its functions and significance. Another key audience includes parents, teachers and professionals working with individuals on the autism spectrum. The author expresses hope that the book will contribute to strengthening their competencies in building personalized relationships with autistic individuals and inspire the search for new forms of support.
Koronapolszczyzna. Słownictwo czasów pandemii koronawirusa SARS-CoV-2
Anna Piotrowicz-Krenc, Małgorzata Witaszek-Samborska
Książka zawiera analizę i interpretację językoznawczo-kulturową zmian leksykalnych, jakie zaszły w polszczyźnie w okresie pandemii koronawirusa SARS-CoV-2. Autorki przyglądają się przede wszystkim neologizmom, czyli nowym wyrazom, kolokacjom i frazeologizmom. Uwzględniają też takie jednostki językowe, które wcześniej funkcjonowały w języku medycznym, a w czasie pandemii uległy determinologizacji i zasiliły ogólną odmianę języka. Ponadto zwracają uwagę na gwałtowny wzrost frekwencji leksemów i połączeń wyrazowych, które przed pandemią używane były znacznie rzadziej. Przy prezentowanych jednostkach językowych zamieszczono dane liczbowe i chronologiczne z korpusów MoncoPL i FBL Risercz oraz cytaty z tekstów internetowych zebranych od marca 2020 do końca 2023 roku. Zapożyczenia z języka angielskiego zweryfikowano na podstawie The Coronavirus Corpus. Neologizmy przedstawione zostały w układzie tematycznym, co ujawniło obecność w koronapolszczyźnie nie tylko najbogatszego - co oczywiste - słownictwa medycznego, ale również leksyki z wielu innych sfer życia.
Kultury analogowe. Jak uczyć się, pracować i przeżyć w cyfrowym świecie
Jarema Drozdowicz
Książka stanowi doskonały przykład analizy relacji pomiędzy nowymi technologiami cyfrowymi a materialnymi wymiarami ludzkiego działania. W szczególności odnosi się ona do zmian zachodzących na polu edukacji, pracy i stylów życia. Autor podejmuje w niej wielowątkową refleksję na temat społecznych skutków cyfryzacji kolejnych obszarów życia publicznego, a także codziennego doświadczenia interakcji z cyfrowymi rozwiązaniami i algorytmami sztucznej inteligencji. Umieszcza je odpowiednio w kontekście analogowej mobilności, strategii przeżycia oraz fotografii. Dzięki temu zyskujemy wgląd w rozmaite formy tzw. kultur analogowych. Stanowią one w dużym uproszczeniu nowe formy wspólnotowości i relacji społecznych oparte na idei technologii analogowej, aczkolwiek twórczo wykorzystujące cyfrową rzeczywistość. The book is an excellent example of analyzing the relationship between new digital technologies and the material dimensions of human action. In particular, it refers to changes taking place in the field of education, work and lifestyles. The author undertakes a multi-faceted analysis of the social effects of the digitization in areas of public life, as well as the everyday experience of interacting with digital solutions and artificial intelligence algorithms. He places these in the context of analogue mobility, survival strategies and photography. Thanks to this, we gain insight into the various forms of 'analogue cultures'. To put it simply, they are new forms of community and social relations based on the idea of analogue technology, although using digital reality in a creative way.
Literatura, obraz, film. Relacje i transformacje
Seweryna Wysłouch
Książka Literatura, obraz, film. Relacje i transformacje przedstawia relacje między słowem i obrazem obecne w literaturze, która do sztuki nawiązuje (jak wiersze Wisławy Szymborskiej i Tadeusza Różewicza czy proza Jacka Dukaja, Stefana Chwina, Andrzeja Stasiuka i Tadeusza Konwickiego). Autorka analizuje utwory, ilustracje do tekstów poetyckich (Iwony Chmielewskiej i Małgorzaty Gurowskiej) oraz wybitne filmy, powstałe z inspiracji literackich i malarskich (jak Kafka Zbigniewa Rybczyńskiego, Katedra Tomasza Bagińskiego, Młyn i krzyż oraz Ogród rozkoszy ziemskich Lecha Majewskiego). Pokazuje, jak zmienia się współczesna literatura pod wpływem mediów i jak film zmienia się pod wpływem literatury. Książka jest napisana przystępnym językiem, urozmaicają ją ilustracje z książek i filmów.
Mity dotyczące dziecka i dzieciństwa. Studium socjopedagogiczne
Monika Kiszka
Mity od zawsze były obecne w życiu człowieka - tłumaczyły to, co nieznane, dawały siłę, wiedzę oraz zapewniały bezpieczeństwo. Wraz z rozwojem nauki mity zdawały się zanikać, a siła ich oddziaływania słabnąc. Jednak współcześnie wskutek wzrostu skomplikowania świata człowiek ponownie powraca do znanych sobie rozwiązań, implikując mity w swoje myślenie oraz postępowanie. Celem publikacji jest analiza mitów dotyczących dziecka i dzieciństwa, stanowi innowacyjne opracowanie tematu wpisujące się w potrzebę ciągłego rozwijania nowych modeli analizowania problematyki dziecka i dzieciństwa. Niewątpliwie mitologizowanie sposobów myślenia o dziecku i o dzieciństwie jest jednym z wielu odwiecznych problemów rzeczywistości społecznej, który dotychczas nie został naukowo odkryty i opisany. Monografia jest zatem odpowiedzią na jawiącą się współcześnie potrzebę odmitologizowania myślenia o dziecku i dzieciństwie.
Myśl oddana. Walter Friedrich Otto i historia wiedzy duchowej
Tomasz Falkowski
Tekst podejmuje dyskusję wokół centralnej tezy dzieła Waltera Friedricha Otta, która brzmi: bogowie greccy istnieli. Nie odrzucając z góry tej myśli jako irracjonalnej, autor stawia trzy powiązane ze sobą pytania: W jakiej perspektywie i w świetle jakiej argumentacji wywody niemieckiego filologa o bogach jako prafenomenach objawiających się Grekom byłyby bliższe prawdy na temat starogreckiego świata? Jakie zwrotne konsekwencje miałoby to dla naszego "racjonalnego" myślenia o świecie, wyznaczanego przez współczesne nauki historyczne i ich dorobek? Jakiego rodzaju alternatywną wiedzę i poznanie ucieleśnia dyskurs Otta? Autor stara się odpowiedzieć na te pytania w kilku krokach. W pierwszym, na bazie pojęcia "zdolności negatywnej" Johna Keatsa, wykreśla pewną ogólną postawę podmiotową, która pozwala poważnie rozważyć tezę Otta o istnieniu greckich bogów. W kroku drugim, odwołując się do filozofii Martina Heideggera, próbuje ukazać założenia i granice poznania naukowego, które utrudniają temu poznaniu czy wręcz uniemożliwiają mu wzięcie pod uwagę inności badanego świata. Następnie rekonstruuje obecną w dziele Otta wizję doświadczenia starogreckiego, której niezbywalnym elementem jest myśl o uobecnionej w nim boskości. W czwartym i piątym kroku zastanawia się, na ile obrana przez niemieckiego filologa droga poznawcza zbliża go do tego doświadczenia. W tym celu autor, wykorzystując perspektywę archeologii wiedzy Michela Foucault, przygląda się specyfice dyskursu Otta, a przede wszystkim funkcjom występujących w nim ekfraz oraz wypowiedzi autoreferencyjnych, odczytywanych w trybie tzw. lektury immanentnej. W konkluzji argumentuje, że omawiana myśl należy do tradycji wiedzy duchowej.
Nofim - Widoki. Edukacyjne problemy współczesnego Izraela
Tomasz Gmerek, Renata Nowakowska-Siuta
Książka jest pierwszą na polskim rynku literatury komparatystycznej publikacją dotyczącą współczesnego systemu edukacji izraelskiej. Autorzy dokonują gruntownego przeglądu najnowszej literatury z zakresu społecznych i edukacyjnych problemów Izraela. Rozdziały książki zostały ułożone w logice klasycznego wywodu naukowego, począwszy od historycznego rysu powstania i rozwoju państwa Izrael po dzisiejsze główne problemy, w tym aktualną sytuację edukacji podczas trwającego konfliktu w Strefie Gazy. Autorzy koncentrują się przede wszystkim na edukacji i jej znaczeniu dla państwa Izrael, a także na problemach społecznej stratyfikacji, wielokulturowości i innowacji edukacyjnych. Przyjęli obiektywną narrację, unikając zbędnych emocjonalnych opinii, tak by zachować przede wszystkim prawdę naukową i etyczność badań. Pogłębione analizy i autorskie refleksje tworzą zawarte w tytule książki "widoki" (hebr. nofim) komparatystyczne.
Obcowanie Kultura i tradycja wobec obcości
Marek Jedliński, Krzysztof Witczak (red.)
Monografia Obcowanie. Kultura i tradycja wobec obcości podejmuje aktualną i popularną we współczesnej humanistyce problematykę obcości. Artykuły zebrane w książce powstały na podstawie referatów zaprezentowanych podczas ogólnopolskiej konferencji naukowej pod takim samym tytułem, zorganizowanej przez Wydział Filozoficzny UAM w 2023 roku. Zagadnienie obcości zostało zaprezentowane w perspektywie interdyscyplinarnej. Ukazane w publikacji liczne strategie oswajania obcości uświadamiają czytelniczkom/czytelnikom różnobarwność obrazów nieswojskości. Teksty łączy przewodnia myśl, że to, co obce, jest zdeterminowane przez kultury i tradycje. Artykuły omawiają obcości ujawniające się m.in. w sytuacjach granicznych, egzystencjalnych, wojennych czy nadużyć władzy. Obcość jest najczęściej nazywana przez tradycję większościową, która ma wszelkie narzędzia do poddania mniejszości opresji: książka omawia m.in. perspektywę tradycji queer. Autorki/autorzy tekstów badają również somatyczny wymiar obcości, która jest przedstawiana w sztuce.
Obraz w historii i poza historią. Studia z teorii i historii badań nad sztuką
Michał Paweł Haake, Piotr Juszkiewicz, Łukasz Wojciech...
Obraz w historii i poza historią to czwarty w cyklu, po tomach Tło i powierzchnia obrazu (2022), Obraz jako obiekt teoretyczny (2020), Obrazy mocne - obrazy słabe (2018), zbiór artykułów poświęcony teorii i historii badań nad sztuką. Monografia jest poświęcona problematyce zogniskowanej wokół dychotomii między historycznym a estetycznym rozumieniem dzieła sztuki. Autorami artykułów w tomie są przedstawiciele wiodących ośrodków badawczych historii sztuki w Polsce, m.in. Maria Poprzęcka (Uniwersytet Warszawski), Anna Markowska (Uniwersytet Wrocławski), Ryszard Kasperowicz (Uniwersytet Warszawski), Piotr Juszkiewicz (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), Mariusz Bryl (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), Stanisław Czekalski (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu).
Od powstania słuckiego po białoruską rewolucję (1920-2020). Dyskurs oporu
Aliaksandr Raspapou, Andriej Moskwin
Problematyka białoruskiego oporu wobec agresywnej polityki wschodniego sąsiada Białorusi po wydarzeniach 2020 roku nabrała nowego brzmienia i została zaktualizowana. Ostatnia dekada była naznaczona licznymi aktami agresji Rosji na byłe kraje sowieckie, a Białoruś została uwikłana w tę agresję z powodu prorosyjskiej postawy przywódców kraju. Rok 2020 ukazał nieznane wcześniej zjawiska i procesy w społeczeństwie białoruskim, sprawił, że konieczne stało się zrozumienie ich znaczenia dla procesu formowania się narodu białoruskiego. Co ważne, oprócz rzeczywistych potrzeb białoruskich, zrozumienie form, treści, kontekstu białoruskich protestów ma również wartość dla społeczności światowej - zmusiło do spojrzenia na Białorusinów i Białoruś nie jak na przedmiot, lecz jak na podmiot światowych procesów politycznych. Z tego punktu widzenia problematyka monografii Od powstania słuckiego po białoruskiej rewolucji (1920-2020). Dyskurs oporu jest z pewnością istotna i ważna.
Od samopoznania do autonomii. Potencjał dialogu coachingowego w nauce języków obcych
Katarzyna Bieniecka-Drzymała
Pierwsze tego typu opracowanie w polskim kontekście glottodydaktycznym na poziomie akademickim. Zawiera omówienie koncepcji coachingu w nauce języków obcych jako formy współpracy ze studiującymi języki obce, która pomaga uczestnikom w pełniejszym zrozumieniu ich celów, zasobów, potrzeb i strategii, a także zachęca do aktywnego i świadomego zarządzania własnym rozwojem językowym. Zarządzanie to jest możliwe dzięki zyskaniu przez uczących się samoświadomości, którą rozumieć można również jako zintegrowanie wiedzy o sobie. Uczestnicy opisują je również jako moment "Aha" lub wgląd (ang. insight), od którego nie ma już odwrotu. Jedna z uczestniczek badania ujmuje to tak: "Taki moment, to było na pierwszej sesji może, takie odkrycie, że ja tak naprawdę to wszystko miałam w głowie i nie zdawałam sobie tylko z tego sprawy, i ta sesja to wszystko wycignęła ze mnie i poukładała". Wnioski zawarte w monografii opierają się na analizie autentycznych dialogów coachingowych (ponad 36 godzin nagrań) i wywiadów ewaluacyjnych. Pozycja kompleksowo prezentuje doradztwo i coaching w nauce języków obcych jako współczesny, innowacyjny trend w dydaktyce obcojęzycznej, a także obiecujący obszar badań glottodydaktycznych.
Ośla Skórka, Wieloskórka i Mysi Kożuszek - baśniowe siostry. Studia nad wątkiem bajkowym ATU 510B
Eliza Pieciul-Karmińska, Kamila Kowalczyk, Anna Loba
Jakie były źródła Perraultowskiej Oślej Skórki i Grimmowskiej Wieloskórki? W jakie kożuszki ubierały się bohaterki polskich wariantów bajki ATU 510B? Na czym polegają i z czego wynikają różnice pomiędzy francuskimi, niemieckimi i polskimi realizacjami tego wątku? W monografii Ośla Skórka, Wieloskórka i Mysi Kożuszek - baśniowe siostry. Studia nad wątkiem bajkowym ATU 51OB można znaleźć odpowiedzi na te i wiele innych pytań. Autorki proponują opowieść o baśni wyjątkowej, dotyka ona bowiem takich zagadnień jak kulturowe tabu, zachowania przemocowe czy nierówności społeczne. Jest to historia o dziewczynie, która uciekała przed własnym ojcem i ukrywała swą tożsamość dzięki nietypowemu odzieniu. Historia o wielu zakończeniach i znaczeniach. Monografia stanowi pierwsze w Polsce studium nad wybranym wątkiem bajkowym ATU 51OB (zgodnie z klasyfikacją Aarnego, Thompsona i Uthera), które traktować można w kategorii swoistego baśniowego silva rerum. Badaczki proponują opowieść o wątku ATU 51OB, odwołując się do perspektyw reprezentowanych przez siebie filologii i koncentrując się na tekstach ludowej proweniencji, utworach literackich i towarzyszących im paratekstach, a także złożonych i warunkowanych wieloma czynnikami świadectwach odbioru. Za najważniejsze bohaterki opracowania należy uznać Oślą Skórkę, Wieloskórkę i Mysi Kożuszek - baśniowe siostry, których losy śledzą autorki, odwołując się do francuskich, niemieckich i polskich kontekstów literackich i kulturowych.
Pamiętnik wiejskiego syna ziemi pałuckiej
Ignacy Lewandowski
Pamiętnik prof. Ignacego Lewandowskiego zawiera historię jego życia oraz ponadsześćdziesięcioletnich związków z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jako wieloletni dyrektor Instytutu Filologii Klasycznej szczegółowo opisał on w swoich wspomnieniach historię tej jednostki, począwszy od studenckich lat autora, aż po dzień dzisiejszy. Jest to cenne źródło wiedzy o profesorach i innych pracownikach UAM, a także rzadki przykład wspomnień obejmujących tak długi okres życia.
Pedagogika społeczna w służbie człowiekowi i wspólnocie
Katarzyna Segiet, Kamila Słupska, Ewa Włodarczyk (red.)
Podjęte w publikacji rozważania dotyczą przeszłości i teraźniejszości pedagogiki społecznej, w tym kategorii i problemów wymagających namysłu i projektowania skutecznych rozwiązań. Centrum zainteresowania autorek i autorów tekstów stanowią jednostki oraz wspólnoty, ze szczególnym uwzględnieniem trudności, z którymi muszą się mierzyć, i potrzeby poszukiwania sposobów i warunków sprzyjających tworzeniu więzi międzyludzkich.