Socjologia

Ojcostwo w drugiej połowie XIX i na początku XX w. Szkice z dziejów rodziny galicyjskiej

Agata Barzycka-Paździor

Książka porusza temat ojców i ojcostwa w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku w rodzinie galicyjskiej, z wyższych i średnich warstw społecznych, żyjącej przeważnie w mieście i miasteczku. Autorka podejmuje w niej problem roli i miejsca mężczyzny w życiu rodzinnym zarówno w wymiarze postulatywnym, jak i realiów życia prywatnego. Obok pytań o męskość, starokawalerstwo czy sposób wychowania chłopca, omówiono kwestię władzy ojcowskiej – w sensie legislacyjnymi i obyczajowym, z uwzględnieniem sprawy granic prywatności i prawa państwa do ingerowania w życie rodzinne. W oparciu o analizę pamiętników, wspomnień i listów książka przedstawia istniejące modele ojcostwa w kontekście m.in. relacji rodzinnych, metod wychowawczych, stosunku do kary. Wieloaspektowo przybliża obszary realizowania obowiązków ojcowskich, począwszy od przygotowań na przyjście dziecka na świat, edukację – w tym religijną i patriotyczną – aż do wkroczenia potomka w dorosłość, dekonstruując stereotypowe wyobrażenie o ówczesnym ojcostwie.   Dzieło […] doskonale się mieści w „historii życia”, atrakcyjnej poznawczo i dynamicznie rozwijającej się subdyscyplinie nauk historycznych. […] dobrze się stało, że nadszedł czas na poważne badania nad ojcostwem, męskością, męskim charakterem, rolą mężczyzny w wychowaniu dzieci zarówno religijnym jak i patriotycznym, na badania relacji między mężem a żoną z kulturowej perspektywy. O tym wszystkim opowiada Barzycka w interesująco przeprowadzonej narracji. z recenzji prof. Andrzeja Chwalby   Koniec XIX i początek XX stulecia to czas intensywnej modernizacji społecznej. Wiemy […] z analizy demografii historycznej, że wtedy zaczyna się mniej więcej zjawisko transformacji demograficznej. O ile potrafimy opisać je liczbowo, o tyle brakuje nam studiów jakościowych. Ta książka wypełnia w sposób istotny tę lukę. z recenzji prof. Krzysztofa Zamorskiego     Agata Barzycka-Paździor – absolwentka Wydziału Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego, doktor nauk humanistycznych, stypendystka Funduszu im. Florentyny Kogutowskiej, od ponad dziesięciu lat redaktorka w krakowskim zakładzie Polskiego Słownika Biograficznego Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, na łamach którego opublikowała wiele biogramów postaci z okresu XIX i XX wieku.

Ojczyzna przesiedlona". Identyfikacja kulturowa polskich emigrantów wojennych w Londynie w perspektywie pokoleniowej. Etnologiczne studium przypadku

Urszula Lehr

„Każdy człowiek - powiedział Chateaubriand – nosi w sobie świat złożony ze wszystkiego co widział i kochał, świat, do którego powraca zawsze, nawet wtedy, gdy przebiega i pozornie zamieszkuje świat inny”. Claude Lévi - Strauss   “Praca prof. U. Lehr to znakomite, wręcz fascynujące studium fenomenalnej polskiej zbiorowości emigracyjnej w Londynie. Praca imponuje bogactwem materiału i głębią analiz, wielką erudycją ogólną. Autorka stworzyła dzieło, które zapełnia dotkliwą lukę w naszej wiedzy o Polakach poza krajem” - z recenzji prof. zw. dr hab. Ryszarda Kantora (Instytut Studiów Międzykulturowych, Uniwersytet Jagielloński)   Świadomość „ja” w ustalaniu własnej identyfikacji kulturowej polskich emigrantów niepodległościowych i ich potomków to główny motyw przewodni niniejszego studium. Analiza narracji autobiograficznych wzbogacona fragmentami retrospektywnymi (archiwalia, publikacje) ujmująca problematykę tożsamości w trzech perspektywach poznawczych (identyfikacyjnej, temporalnej, przestrzennej) ukazuje proces jej kreowania za pośrednictwem elementów kodu kulturowego (język, formuły rytualno-obrzędowe i ceremonialne,  wyznanie) uzewnętrzniając funkcjonowanie strategii osobniczej, istotnej dla zachowania autoidentyfikacji (klucze pamięci kulturowej). Kontekstem rozważań są zdarzenia niecodzienne rzutujące na osobowość jednostki: traumatyczne skutki działań wojennych (zesłanie, „wykorzenienie”, exodus), doświadczenia egzystencjalne w obcym kulturowo środowisku (relacje interetniczne, deklasacja społeczna i zawodowa, adaptacja, integracja, asymilacja). Następstwem tego rodzaju doznań są ukierunkowane wybory enkulturacji i akulturacji determinujące formowanie zróżnicowanych typów identyfikacji narodowej (od jednolitej poprzez dwoistą, ambiwalentną do  kosmopolitycznej) ujawniające obecność dylematów tożsamościowych prowadzących niekiedy do konwersji.     Urszula Lehr - etnolog, religioznawca, autorka książki U schyłku życia. Starość mieszkańców wsi Beskidu Śląskiego i Podhala (2007) oraz kilkudziesięciu różnotematycznych artykułów problemowych z pogranicza etnopsychologii i antropologii kulturowej - jest profesorem nadzwyczajnym w Instytucie Archeologii i Etnologii PAN.

Opieka nad osobami starszymi. Wspierający i wspierani

Zofia Szweda-Lewandowska

Publikacja dotyczy sytuacji seniorów w zakresie potrzeb opiekuńczych z dwóch perspektyw: osób starszych oraz ich opiekunów (wspierany-wspierający - pierwsze tego typu badania prowadzone w Polsce). Autorka identyfikuje obszary, w których występuje deficyt wsparcia ze strony krewnych oraz bliskich (określa stopień zaspokojenia potrzeb opiekuńczych przez rodzinę). Analizuje, jak bardzo rodzinni opiekunowie seniorów są obciążeni obowiązkami opiekuńczymi, w jakim zakresie i jakie konsekwencje dla ich życia rodzinnego i zawodowego wynikają z konieczności świadczenia wsparcia potrzebującym krewnym. Wskazuje również na nieformalne sieci wsparcia (znajomi, przyjaciele, sąsiedzi) oraz usługi opiekuńcze świadczone zarówno legalnie, jak i w ramach pracy nierejestrowanej (szara strefa usług opiekuńczych), a także preferencje osób starszych dotyczące opiekunów. Zwraca uwagę na potencjalne możliwości w zakresie opieki i jej usprawnienia dzięki optymalnemu wykorzystaniu zasobów pozostających w dyspozycji samorządu terytorialnego, systemu ochrony zdrowia, systemu pomocy społecznej. Książka adresowana jest nie tylko do osób naukowo zajmujących się kwestiami opieki nad osobami starszymi, lecz także praktyków kształtujących politykę społeczną.

Opowiedzieć Zagładę. Polska proza i historiografia wobec Holocaustu (1987-2003)

Bartłomiej Krupa

Studium Bartłomieja Krupy na tle piśmiennictwa polskiego ostatnich dwudziestu lat jest bezprecedensowe. Autor poszerzył pole walki, dzięki czemu powstała pierwsza w polskim piśmiennictwie synteza dotycząca problematyki Zagłady w literaturze i historiografii okresu 1987-2003. Daty graniczne są tu ważne: granicę początkową wyznacza recepcja powieści "Początek" Andrzeja Szczypiorskiego (a także artykułu Jana Błońskiego "Biedni Polacy patrzą na getto"), granicę końcową - debata nad "Sąsiadami" Jana T. Grossa. Zagarniając literackie i historiograficzne teksty opublikowane między tymi dwoma momentami, autor wybrał okres kształtowania się polskiej świadomości holokaustowej. O tym właśnie jest ta książka - o konfliktowych sojuszach historiografii z literaturą, które doprowadziły do wykrystalizowania się najważniejszych polskich dyskursów zagładowych u schyłku XX wieku. Były to w kolejności: dyskurs uwznioślający żydowskie ofiary Holokaustu; dyskurs pluralizujący postawy i zachowania świadków Zagłady; dyskurs polskiej winy i polskiego wstydu oraz opozycyjny względem niego dyskurs heroizmu Polaków i zdrady Żydów. I choć rozważania Krupy zamykają się na roku 2003, to późniejsze lata niewiele już do tego zestawu dodały.

Ordynacje większościowe i JOW-y

Marek M. Kamiński

Celem niniejszej książki jest dostarczenie Czytelnikom kompendium wiedzy o jednomandatowych okręgach wyborczych (JOW-ach) i ordynacjach większościowych, ze szczególnym uwzględnieniem realiów polskiej polityki. Zawarte są tu wszystkie potrzebne informacje do zrozumienia najważniejszych konsekwencji wprowadzenia JOW-ów, również z uwzględnieniem istniejących niuansów, ograniczeń i potencjalnych problemów. Książka zainteresuje także osoby sceptyczne wobec JOW-ów, które chciałyby poznać najważniejsze właściwości tego systemu wyborczego. Marek Mikołaj Kamiński jest profesorem nauk politycznych i ekonomii oraz członkiem Instytutu Matematyki Behawioralnej na Uniwersytecie Kalifornijskim w Irvine. Specjalizuje się w teorii gier i wyboru społecznego, szczególnie w zastosowaniu do teorii głosowania. Jest autorem m.in. pracy Games Prisoners Play (wyd. pol. Gry więzienne, 2006), która otrzymała nagrodę The European Academy of Sociology dla najlepszej książki z socjologii wydanej w 2005 roku. W latach 1982!-1989 kierował w Warszawie podziemnymi wydawnictwami STOP i Książnica Literacka.

Organizacja pomocy społecznej w Polsce 1918-2018

Mikołaj Brenk, Krzysztof Chaczko, Rafał Pląsek

Unikatowość prezentowanej książki na polskim rynku wydawniczym może stanowić zachętę i zaproszenie do lektury dla tych, którym bliska jest problematyka opieki i pomocy społecznej, pracy socjalnej, a także osób znajdujących się w sytuacji wymagającej pomocy oraz wsparcia. z recenzji dr hab. Katarzyny Ornackiej Autorom udała się rzecz bardzo rzadko spotykana - napisali podręcznik, który poza wartościami użytecznymi w dydaktyce zawiera pasjonującą opowieść o tym, jak państwo polskie organizowało pomoc osobom najsłabszym społecznie. Trudno obok tej książki przejść obojętnie. z recenzji dr. hab. Norberta G. Pikuły, prof. UP Mikołaj Brenk - dr nauk humanistycznych w zakresie pedagogiki. Adiunkt na Wydziale Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Swoje badania poświęca dziejom pomocy społecznej w minionym stuleciu, szczególnie problemom społecznym okresu Polski Ludowej. Krzysztof Chaczko - dr nauk humanistycznych w zakresie nauk o polityce. Adiunkt oraz zastępca dyrektora Instytutu Pracy Socjalnej Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Oprócz problematyki funkcjonowania pomocy społecznej przedmiotem jego badań jest też rozwój państwa bezpieczeństwa socjalnego w Izraelu i w Polsce. Rafał Pląsek - asystent w Instytucie Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół zagadnień związanych z polityką społeczną (w szczególności dotyczących pomocy społecznej) oraz socjologią edukacji.

Organizacje totalne

Łukasz Posłuszny

Książka Łukasza Posłusznego jest znakomitym studium socjologicznym (...). Składa się z dwóch części zatytułowanych: ,,Teoria organizacji totalnej od Goffmana do dziś" i ,,Historia i praktyki". Opatrzona została krótkim wstępem, obszernym zakończeniem oraz imponującą bibliografią, głównie anglojęzyczną, dobrze wykorzystaną w tekście i dowodzącą erudycji Autora. Struktura książki jest klarowna, a zawartość interesująca dla socjologów, politologów, historyków oraz wszystkich zainteresowanych dylematami nowoczesności. prof. Anna Matuchniak-Mystkowska Próbę krytycznej rekonstrukcji [teorii Goffmana] dokonaną przez Łukasza Posłusznego doceniam także dlatego, że polskiej socjologii ciągle brakuje dobrego teoretyzowania konkretnego doświadczenia społecznego. Doświadczenie obozu koncentracyjnego jest szczególnie wyrazistym przykładem tego braku. dr Piotr Filipkowski Łukasz Posłuszny, adiunkt w Zakładzie Socjologii Kultury i Cywilizacji Uniwersytetu Wrocławskiego, z wykształcenia socjolog, historyk filozofii i filolog polski. Jego zainteresowania koncentrują się w obszarze badań biograficznych i pamiętnikarskich, organizacji totalnych, pamięci społecznej i UX. Autor wielu artykułów poświęconych problematyce pamięci oraz dwóch książek Przestrzenne formy upamiętniania Zagłady (2014) oraz Pytanie o pamięć. Relacje autobiograficzne więźniów obozów koncentracyjnych (2012). Współorganizował ogólnopolskie konkursy pamiętnikarskie, m.in. ,,Pamiętniki bezrobotnych" i ,,Życie codzienne w czasach koronawirusa".

Orientacja seksualna

Wojciech Łukasz Dragan, Grzegorz Iniewicz, Dominik Adamek,...

W kwestii uwarunkowań orientacji seksualnej czy też różnych aspektów funkcjonowania osób z grup mniejszościowych zgromadzono dotychczas dużo danych naukowych. To właśnie one, a nie mityczny spisek lobby LGBTQ+, były podstawą do depatologizacji i demedykalizacji orientacji nieheteronormatywnych w latach siedemdziesiątych ubiegłego stulecia. To właśnie one pokazały orientację seksualną jako jedną z podstawowych składowych zróżnicowania człowieka. ze wstępu Książka stanowi wartościowy wkład do literatury naukowej poświęconej orientacji seksualnej i funkcjonowaniu osób nieheteronormatywnych. Jest obszernym i usystematyzowanym źródłem wiedzy dla naukowców prowadzących badania w obszarze seksualności człowieka, jak również klinicystów, którzy niosą pomoc terapeutyczną osobom doświadczającym trudności w związku z ich tożsamością i orientacją seksualną. Książka może być zatem adresowana nie tylko do lekarzy, psychologów i psychoterapeutów, lecz także do studentów kierunków biomedycznych i humanistycznych. prof. CMKP dr hab. med. Michał Lew-Starowicz fragment recenzji Zaletą książki jest bardzo rzetelna analiza teoretyczna, oparta na znajomości literatury przedmiotu, obficie i trafnie cytowanej. Przy czym analiza ta wynika z głębszej refleksji i długotrwałej pracy nad obszarem związanym z orientacją seksualną, a nie przypadkowego zestawienia posiadanych informacji. prof. dr hab. Maria Beisert fragment recenzji W tomie publikują: Dominik Adamek, Michał Brol, Dominika Bulska, Małgorzata Chrupała-Pniak, Wojciech Łukasz Dragan, Monika Folkierska-Żukowska, Katarzyna Grunt-Mejer, Grzegorz Iniewicz, Joanna Mizielińska, Anna Niebudek, Karolina Ogarek-Szulc, Agata Stasińska, Mikołaj Winiewski, Ewa Wojtyna.