Socjologia
Kuba Piwowar
Technologie cyfrowe usprawniają procesy, przyspieszają podejmowanie decyzji i dostarczają nam wartościowych informacji. Za błyszczącym ekranem smartfona i komputera kryją się nie tylko fizyczne komponenty, które wprawiają te urządzenia w ruch. Ich skuteczne działanie - a zatem popularność - zależy od trafności pomysłu na usługę lub aplikację. Jednak nawet najlepsze pomysły mogą kogoś pominąć: algorytm może wesprzeć decyzję o nieprzyznaniu kredytu, wysłaniu do więzienia lub usunięciu z pracy. W niektórych przypadkach decyzje te są błędne, a błędy te dotyczą w dużej mierze grup marginalizowanych. W książce autor przygląda się procesom oraz zjawiskom, które sprawiają, że technologie cyfrowe wykluczają kobiety, osoby queerowe lub o innym niż biały kolorze skóry. Śledzi historię wykluczających praktyk w świecie technologii, a także źródeł tych praktyk w opomiarowywaniu rzeczywistości, sposobach zbierania i organizacji danych, rozwoju nauk komputerowych, procesach zatrudniania w firmach technologicznych czy też szerokim wykorzystaniu algorytmów, w tym także sztucznej inteligencji. Odnosząc się do istniejących badań, autor pogłębia diagnozę przyczyn zjawiska wykluczenia algorytmicznego, proponując - na podstawie własnych badań - odpowiednie środki zaradcze. Co możemy zrobić, żeby technologie nie tylko działały na naszą korzyść, ale też były sprawiedliwe?
Technologie medialne w rozwoju człowieka i cywilizacji. Od tam-tamów do ChataGPT i AI
Tomasz Goban-Klas
Tytuł części trzeciej - Mediatyzacja wszystkiego, wszędzie, wszystko na raz, na dobre i na złe - to kwintesencja obszernego wykładu, a zarazem sygnał ludzkiej bezradności wobec napierającej siły mediów. W warstwie naukowej zjawisko mediatyzacji zostało omówione wszechstronnie i na przykładach zrozumiałych dla użytkownika mediów i uczestnika sfery publicznej (praca, dom, zarządzanie czasem, edukacja czy opieka zdrowotna). prof. dr hab. Iwona Hofman, przewodnicząca Komitetu Komunikacji Społecznej i Mediów Polskiej Akademii Nauk Najnowsza monografia prof. Tomasza Goban-Klasa bardzo ciekawie, syntetyzująco i w wysoce erudycyjnym stylu przybliża obszerne i bogate w wydarzenia dzieje środków przekazu w ujęciu historyczno-socjologicznym. Lekturę tej jakże istotnej książki mogę śmiało polecić wszystkim osobom zainteresowanym genezą i dynamicznym rozwojem mediów masowych, w szczególności studentom kierunków dziennikarskich i pokrewnych oraz doktorantom dyscypliny nauki o komunikacji społecznej i mediach. prof. dr hab. Janusz Włodzimierz Adamowski, dziekan Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego Tomasz Goban-Klas - socjolog, medioznawca i podróżnik - w swej monografii o ewolucji mediów i ich przenikaniu w życie społeczne zabiera nas na wędrówkę przez wieki, kontynenty i kraje, rozpoczynając od afrykańskich tam-tamów oraz jaskiniowych malowideł, poprzez rozwój pisma, druku i prasy, aż do ery nowożytnej, w której się urodził - czasów radiofonii, telewizji, komputerów, internetu i smartfonów. Swoją podróż kończy na czasach nam współczesnych - w erze technologii informatyczno-medialnych takich jak chatGPT i jego sztuczna inteligencja oraz najpowszechniejsze medium komunikacyjne świata, za które uważany jest Twiter/X.
Temperamentalne i osobowościowe podłoże codziennego heroizmu
Karina Atłas
Praca porusza tematykę heroizmu i jego związków z osobowością, temperamentem, motywacją do heroizmu i ryzyka oraz postawą względem heroizmu. Fenomen heroizmu polega na jego cechach – zachowanie pożądane społecznie połączone jest z ekstremalnością, podejmowaniem ryzyka i zagrożeniem utratą zasobów (zdrowia, życia, pieniędzy, reputacji). Empiryczne badanie heroizmu w psychologii jest nowym tematem, prawdopodobnie ze względu na to, iż nie jest on łatwy do opisania i zoperacjonalizowania. W opisanych w tej pracy badaniach analizowano jego zależności z cechami modelu HEXACO oraz psychopatią subkliniczną, narcyzmem subklinicznym i temperamentem. Weryfikację hipotez przeprowadzono w dwoch grupach badawczych – w grupie z populacji ogolnej (236 osoby) oraz w grupie z populacji zawodów związanych z ryzykiem (246 osoby). Możliwe okazało się wyróżnienie prototypów heroicznych związanych z rożnym poziomem heroizmu i różniących się cechami – bezlękowych bohaterów, bohaterów narcystycznych i wrażliwych (otwartych), osób impulsywnych – umiarkowanie heroicznych oraz osób nieheroicznych. Osoby wykonujące zawody strażaka, policjanta, ratownika i żołnierza mają wyższy poziom psychopatii subklinicznej i narcyzmu oraz wyższe natężenie heroizmu. Przypuszczalnie heroizm jest zachowaniem prospołecznym w swej istocie, jednak jego uwarunkowania są złożone i nie są związane z wysoką uczciwością, autentycznością i osobowościowym odzwierciedleniem komponentów moralnych. Z badań wynika, iż szczególne znaczenie dla heroizmu mogą mieć zuchwałość, nieustraszony temperament i narcystyczna samowystarczalność jako przekonanie o własnej skuteczności, mocy i możliwości odniesienia sukcesu w działaniu. Referowane badania pokazały, iż nawet ciemne strony osobowości mogą mieć korzystne społecznie znaczenie. Uzyskane wyniki mogą znaleźć zastosowanie w rożnych obszarach praktyki psychologicznej, takich jak szkolenia i selekcja zawodowa, edukacja i trening psychologiczny, programy edukacyjne czy terapia osób z zaburzeniami osobowości.
Teoria i praktyka w myśli amerykańskich pragmatystów. O społecznej odpowiedzialności filozofii
Agnieszka Hensoldt
Inspiracją dla niniejszej książki były zjawiska trojakiego rodzaju. Po pierwsze, coraz powszechniejsza w Polsce (i nie tylko) tendencja, aby stawiać pytania o praktyczne zastosowania teorii naukowych i aby czynić to w odniesieniu nie tylko do nauk doświadczalnych, lecz także w stosunku do tak „niepraktycznych” dziedzin jak filozofia. Po drugie, aktualne zjawiska występujące w samej filozofii, polegające na różnego rodzaju próbach innego niż tradycyjne odczytania oraz wykorzystania tekstów i koncepcji klasycznych pragmatystów, a także neopragmatystów. Po trzecie, narastająca potrzeba stawienia czoła problemom – o zasięgu zarówno lokalnym (dotykającym grupy sąsiadów, uczniów jednej klasy czy współpracowników), jak i globalnym – społecznej dyskryminacji i wykluczenia. Skuteczne sposoby przeciwdziałania tego typu zjawiskom muszą prowadzić do powiązanych ze sobą zmian na wszystkich poziomach życia społecznego, od poziomu ideowego począwszy. Udział refleksji filozoficznej zarówno w projektowaniu tych zmian, jak i w świadomym i społecznie odpowiedzialnym tworzeniu nowych koncepcji jest nie do zastąpienia. Filozoficzna refleksja nad naturą relacji między teorią a praktyką nigdy nie pozostaje całkowicie bezinteresowna – zazębia się bowiem z pytaniem o status filozofii. Jest to dociekanie krytyczne oraz samoodnośne, w którym filozof weryfikuje założenia dotyczące celów, zadań i metod własnej refleksji. Ponowożytne odrzucenie dualizmu teorii i praktyki jest zatem poszukiwaniem przez filozofię „nowej formuły”, w szczególności dla jej praktycznego zaangażowania.
Teoria osobliwości społecznych
Wiesław Gumuła
Profesor Piotr Sztompka między innymi tak o książce: Punktem wyjścia każdej teorii jest prosty pomysł. U Wiesława Gumuły jest to idea, że w toku każdego biegnącego pewnym prawidłowym torem procesu pojawiają się anomalie, ,,osobliwości" - będące zalążkiem procesów nowego rodzaju. Zmieniają one kierunek zdarzeń, a z czasem i same prawidłowości, zastępując je nowymi. Mechanizm ten stoi za nieustanną emergencją dziejową, pojawieniem się nowych zdarzeń i nowych ,,praw" czy inaczej - stawaniem się społeczeństwa. (...) Książka pozwala zobaczyć polskie losy od połowy lat siedemdziesiątych w nowym świetle. Autor doskonale panuje nad materiałem historycznym, a obok bogactwa historiografii dostarcza narzędzi porządkujących, które pozwalają lepiej dostrzec logikę zdarzeń. (...) Teoria osobliwości społecznych Wiesława Gumuły z pewnością zainteresuje socjologów, politologów, ekonomistów zajmujących się problematyką transformacji. Ma szansę wywołać także szerszą debatę publiczną.
Terapia autyzmu bez kar i nagród?
Julita Siemiątkowska-Sujka
Korzystając ze swojego wieloletniego i bogatego doświadczenia, Julita Siemiątkowska-Sujka tworzy swoisty przewodnik po różnych formach terapii dla dzieci z autyzmem, ze szczególnym uwzględnieniem terapii niedyrektywnej opartej na dowodach naukowych. Myślę, że publikacja ta będzie wartościowa nie tylko dla badaczy i studentów z obszaru studiów społecznych i medycznych, lecz także dla praktyków pracujących z dziećmi z całościowymi zaburzeniami rozwoju, w tym z dziećmi z niepełnosprawnością sprzężoną ze spektrum autyzmu. Monografia jest bardzo wartościowa zarówno w aspekcie poznawczym, jak i aplikacyjnym. Autorka przejawiła też pasje i zainteresowania klinicysty. prof. dr hab. Marta Makara-Studzińska Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Dane naukowo-epidemiologiczne ukazują, że liczba urodzeń dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwoju ze spektrum autyzmu stale wzrasta. (...) Wprawdzie wzrasta efektywność edukacji i terapii dzieci z ASD, lecz wciąż jest pole do jej doskonalenia. (...) Monografia przedstawia kompleksowo oddziaływania edukacyjno-terapeutyczne według amerykańskiego Modelu SCERTS przez pryzmat wysokiej skuteczności tego modelu z punktu widzenia rodziców i opiekunów. Adresatami książki mogą być nie tylko pracownicy służby zdrowia, lecz także opiekunowie, studenci kierunków medycznych i społecznych oraz wszystkie osoby, które stykają się zawodowo lub osobiście z zaburzeniami rozwojowymi. Prof.. Dr hab.. N. med.. Napoleon Waszkiewicz Uniwersytet Medyczny w Białymstoku
Kamil Łuczaj
This book is devoted to upwardly mobile university lecturers or people who "escaped the collective fate of their class". The upward mobility of the academic faculty is under-researched in the peripheries of global knowledge production, although there is a significant interest in the social mobility of students. Up until now, no author has explicitly raised the question of how mobility is possible in a post-socialist higher education system, what emotional mechanisms it involves, and how mobility translates into cultural practices of upwardly mobile individuals.
The Polish Vernacular Culture: A Comparative Perspective
Paweł Dobrosielski, Marcin Napiórkowski
The book is solidly grounded in theory and methodology, but at the same time takes into account the most contemporary factual settings. Professional scientists are used to dry and uninteresting volumes, this one should give them a much needed variety. Thanks to its language the book can also acquire readers outside the strictly scientific academia, the humanities and the social sciences - it should reach students and doctoral researchers, who could greatly benefit from it, as well as to the general public. Dr Piotr Majewski SWPS University