Socjologia
Transformacja cyfrowa. Opowieść o wiedzy
Rafał Maciąg
Transformację cyfrową można zdefiniować jako zmianę sposobu rozumienia i przedstawiania sobie świata. To coś znacznie więcej niż tylko techniczne wynalazki, które odmieniają nasze otoczenie. Zresztą – jest dokładnie na odwrót: to my inaczej widzimy świat i inaczej konstruujemy wiedzę na jego temat. Dzięki temu nowemu spojrzeniu, a także zgodnie z jego nową logiką, tworzymy technologie, które go eksploatują. Stajemy się inni, inna jest także nasza cywilizacja. Obudziliśmy się w nowym, głęboko zmatematyzowanym świecie i próbujemy się do niego przystosować. Książka niniejsza to przewodnik, w którym Autor stara się opisać zasady jego istnienia. Recenzowane Dzieło (zdecydowanie przez duże D – to nie przypadek czy grzeczność, lecz ocena ładunku intelektualnego), (…) jak pisze we wstępie sam autor, „jest pewnym eksperymentem”, którego głównym zadaniem jest przedstawienie sposobu rozumienia zjawiska pod nazwą „transformacja cyfrowa”. To ze strony Autora naukowy understatement, w istocie oferuje on coś znacznie bardziej rozległego i głębokiego – refleksję nad filozofią cyfrowości. (…) to Dzieło wielkie, refleksyjne i wartościowe, niepowtarzalne w doborze i analizie problematyki cyfrowej transformacji w tak szerokim kontekście filozoficznym. Prof. dr hab. Bohdan Jung Na pytanie, dlaczego warto przeczytać tę książkę, odpowiedź jest tyleż łatwa, co oczywista: dlatego, że oferuje przygodę intelektualną wysokiej próby. Dr hab. Jan Kreft, prof. Politechniki Gdańskiej Rafał Maciąg – profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, pracownik Instytutu Studiów Informacyjnych, dramaturg, twórca teatralny, autor książek: Deus ex machina. Nowe media i ich projekt poznawczy (2012), Pragmatyka Internetu. Web 2.0 jako środowisko (2013), W stronę cywilizacji Internetu. Zarządzanie w naukach humanistycznych (2016). Zajmuje się następującymi zagadnieniami: teoretyczne modele wiedzy zbudowane na podstawie teorii złożoności, teoria sieci, informacja w kontekście technologii, sztuczne sieci neuronowe, zwłaszcza w obszarze przetwarzania języka naturalnego, systemy cyber-fizyczne.
Agata Górny, Paweł Kaczmarczyk, Magdalena Lesińska
Niniejszy tom, który tworzy blisko 40 krótkich esejów, przedstawia różnorodne wymiary polskiej transformacji. Eseje te swoją formą nawiązują do haseł encyklopedycznych i odnoszą się do czterech obszarów tematycznych: zmian i wyzwań demograficznych, procesów migracyjnych, kwestii regionalnych oraz przemian instytucjonalnych. Ich autorami są wybitni przedstawiciele polskiego i europejskiego świata naukowego. W tomie publikują: Marta Anacka, Grzegorz Babiński, Marek Bednarski, Maciej Duszczyk, Grzegorz Gorzelak, Marek Góra, Agata Górny, Izabela Grabowska, Aleksandra Grzymała-Kazłowska, Krystian Heffner, Anna Janicka, Ewa Jaźwińska, Romuald Jończy, Paweł Kaczmarczyk, Antoni Z. Kamiński, Bartłomiej Kamiński, Katarzyna Kocot-Górecka, Piotr Koryś, Irena E. Kotowska, Jerzy T. Kowaleski, Marek Kupiszewski, Magdalena Lesińska, Sławomir Łodziński, Wojciech Łukowski, Stefan Markowski, Witold Morawski, Joanna Nestorowicz, Rinus Penninx, Dorota Praszałowicz, Antoni Rajkiewicz, Robert Rauziński, Krystyna Romaniszyn, John Salt, Krystyna Slany, Brygida Solga, Dariusz Stola, Urszula Sztandar-Sztanderska, Piotr Szukalski, Jacek Wasilewski, Jerzy Wilkin, Janusz Witkowski, Cezary Żołędowski, Tomasz Żylicz. To miniencyklopedia metod badawczych i wyzwań intelektualnych, które przez ostatnie 30 lat angażowały naukowców w takich dziedzinach jak demografia, socjologia, psychologia społeczna, politologia, ekonomia i prawo (...). Tom jest trwałym źródłem inspiracji i leksykonem informacji w wielu kluczowych dziedzinach nauk społecznych. Ze wstępu prof. Stefana Markowskiego Wspólnym, nadrzędnym tematem [zawartych w publikacji tekstów - red.] są procesy transformacji, przekształcające współczesną rzeczywistość i można śmiało powiedzieć, że każdy badacz zainteresowany zmianą społeczną w danym obszarze polskiego życia powinien zacząć od przeczytania odpowiadającego temu obszarowi tekstu zawartego w recenzowanej publikacji. (...) Dodatkowo, wszystkie teksty są zaopatrzone w bogatą bibliografię, co czyni z nich doskonały przewodnik po dużym obszarze nauk społecznych. Z recenzji prof. dr hab. Mirosławy Marody Wybitny zestaw autorów powoduje, że otrzymaliśmy pracę - kompendium wiedzy o zasadniczych fundamentach społeczeństwa polskiego. Praca nie dotyczy tego, do czego tak często np. w dyskursie medialnym redukowane są nauki społeczne, czyli do analiz postaw (głównie politycznych). Można nawet z pewną emfazą powiedzieć, że ta praca nie dotyczy postaw, ona dotyczy podstaw (...). Krótka forma tekstów, zarazem nigdy nie ogólnikowych, lecz konkretnych, pełnych ważnych danych empirycznych, odnoszących się do teorii - wszystko to powoduje, że gdyby ktoś mnie pytał, jakie są dwie, trzy prace dające dobry, konkretny wgląd w to, co naprawdę jest ważne w Polsce, to bez wahania bym tę pracę wymienił. Z recenzji prof. dr hab. Andrzeja Rycharda
Jacek Burski
Książka "Trwaj w tym, ca kochasz!" Świat społeczny kibiców piłkarskich Łódzkiego Klubu Sportowego - analiza socjologiczna wpisuje się w coraz szybciej rozwijający się trend badań nad społeczną stroną sportu. Zjawisko kibicowania interesuje bowiem zarówno badaczy, jak i szerszą publiczność. Prezentowana publikacja wyróżnia się oryginalnym wykorzystaniem koncepcji światów społecznych do badania kibiców piłkarskich. Jest skierowana do badaczy społecznych zajmujących się tematyką sportu, piłki nożnej oraz kibiców sportowych. Dzięki solidnemu osadzeniu w materiale empirycznym daje wyjątkową możliwość poznania świata fanów futbolowych.
Trwałość i zmienność procesów starzenia się i starości
Bogusława Urbaniak, Marek Chałas, Piotr Szukalski, Rafał...
Truizmem jest mówienie o tym, że ludność świata coraz bardziej się starzeje. Na ulicy, w pracy, w bankach i w polityce coraz częściej spotykamy osoby starsze. Ale właściwie kogo mamy na myśli, używając tego pojęcia? Czy utarte przed wieloma laty określenie odnoszące się do osób, które z racji wieku usuwają się z życia społecznego, stają się mniej lub bardziej niesamodzielne, nazywane w mediach staruszkami, choć ukończyły dopiero 60 lat życia, pozostaje nadal aktualne? Jeśli tak, to w jakim zakresie, bo na procesy starzenia się człowieka nieco inaczej patrzy geriatra, psycholog, demograf czy polityk społeczny. Odzwierciedlenie naszego stosunku do starości i ludzi starszych znajdziemy w używanym języku, w polszczyźnie. Rozważaniom nad dylematami związanymi z definiowaniem człowieka starszego, tym instytucjonalnym i potocznym, jest poświęcona prezentowana monografia. Jest to pierwsza w polskim piśmiennictwie publikacja, w której autorzy, reprezentujący różne dziedziny nauki, próbują odnieść się do - z jednej strony - pewnych uniwersalnych cech procesów starzenia się człowieka, a z drugiej - wskazać na zachodzące współcześnie zmiany, które mają wpływ na weryfikację tradycyjnych ujęć w definiowaniu człowieka starszego. Książka jest adresowana przede wszystkim do tych, którzy w swojej pracy zawodowej stykają się z osobami starszymi jako klientami, współpracownikami, pacjentami, podopiecznymi. Składa się z sześciu rozdziałów, w których autorzy podejmują m.in. kwestie podwójnego starzenia się ludności, eufeminizowania starości i ageizmu.
Trwoga powietrzna. Ukraińscy artyści i instytucje kultury w czasie wojny
Tomasz Ferenc
Książka opiera się na materiale badawczym uzyskanym w czasie pięciu wyjazdów do Ukrainy. Pierwszy z nich odbył się latem 2022 roku, kilka miesięcy po rosyjskim ataku, a ostatni w lutym 2025. W tym czasie autor przeprowadzał wywiady z artystami oraz wizytował instytucje kultury we Lwowie, w Kijowie i Odessie. Monografia łączy perspektywę biograficzną, realizowaną w nurcie zaproponowanym przez Fritza SchUtzego oraz analizę instytucjonalną. Na materiał empiryczny składają się trzydzieści cztery wywiady, z których kilka powtórzono w rocznym lub dwuletnim odstępie czasu. W książce podjęto próbę rekonstrukcji kolejnych etapów doświadczania wojny, począwszy od okresu poprzedzającego jej pełnoskalowy wymiar, poprzez pierwsze reakcje i podejmowane działania, m.in. fenomen masowego zaangażowania w wolontariat, po procesy adaptacji do nowej rzeczywistości wojennej. Publikacja ukazuje funkcjonowanie instytucji kultury w czasie trwania konfliktu oraz strategie działań artystycznych podejmowanych przez twórców. Zwrócono w niej uwagę na zmiany zachodzące z każdym kolejnym rokiem wojny, destrukcyjny wpływ przedłużającej się sytuacji kryzysowej, poczucie wyczerpania z jednej strony, a z drugiej - ogromną odporność i wytrwałość ukraińskich elit.
Turystyka sentymentalna Polaków do Ukrainy Zachodniej
Natalia Tomczewska-Popowycz
Książka "Turystyka sentymentalna Polaków do Ukrainy Zachodniej" zabierze Cię do nieznanych zakątków Ukrainy. Odbędziesz podróż w czasie wśród polskiego dziedzictwa. Bez względu na to, czy masz korzenie z Kresów Wschodnich, jesteś zapalonym podróżnikiem, historykiem, praktykiem w branży turystycznej, studentem, czy po prostu chcesz dowiedzieć się więcej o polskiej przeszłości w Ukrainie, ta książka to pozycja dla Ciebie.
Zuzanna Neuve-Église
Monografia ukazuje proces tworzenia Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii w kontekście postępującego procesu metropolizacji. Autorka bada, czy ten obszar funkcjonalny może stać się przestrzenią przeżywaną, a metropolia - nowym punktem odniesienia dla mieszkańców. Książka koncentruje się na kulturowym i symbolicznym wymiarze metropolizacji. Analizując dyskurs prasowy i komentarze czytelników dwóch popularnych dzienników regionalnych ("Dziennik Zachodni", "Gazeta Wyborcza" Katowice, 2007-2018), autorka odsłania złożoność medialnego obrazu metropolii i rolę mediów w kształtowaniu świadomości zbiorowej. To wszechstronne kompendium wiedzy dla badaczy, praktyków i wszystkich zainteresowanych współczesnymi przemianami miast, polityką metropolitalną i wpływem mediów na wyobraźnię zbiorową.
Tygodniki opinii w zmieniającej się rzeczywistości
Tomasz Mielczarek
W sumie więc można uznać, że los tygodników opinii uzależniony jest od umiejętności szybkiego i wprawnego odczytywania sygnałów płynących z systemu medialnego i systemu społeczno-politycznego. Ich ekonomiczna kondycja wyprzedzająco informuje o koniunkturze rynku medialnego, ale prawidłowe jej zdiagnozowanie zakłócane jest przez normatywne lub ekonomiczne oddziaływanie władz państwowych na rynek medialny. Treściowa zawartość tygodników opinii sygnalizuje zjawiska społeczne. Toczące się na ich łamach kampanie publicystyczne zazwyczaj wynikają z realnych problemów społecznych. Zatrudnieni w nich dziennikarze stanowią elitę swego zawodu. Mają także istotny wpływ na praktyczne uczenie dziennikarstwa. Stanowią wzór, do którego dążą, lub z którym porównują się adepci tego zawodu. Redakcje tygodników opinii zaczęły dywersyfikować swój produkt. Jego papierowa wersja z biegiem czasu traci na znaczeniu zastępowana zróżnicowanymi cenowo pakietami dostępu do baz danych (artykułów, analiz, itp.) wytworzonych przez poszczególne redakcje. Z Zakończenia Książka wyszła spod pióra najwybitniejszego badacza współczesnego polskiego systemu mediów profesora Tomasza Mielczarka. Jej czytelnik otrzyma pracę o ogromnej zawartości faktograficznej i skłaniającą do głębokich refleksji nad współczesnymi mechanizmami komunikacji masowej. Wywoła duże zainteresowanie wśród studentów dziennikarstwa, politologii i kulturoznawstwa. Bez wątpienia sięgną po nią uczestnicy życia politycznego i kulturalnego, znajdując w niej impuls do głębokich przemyśleń. prof. zw. dr hab. Wiktor Pepliński Praca jest bardzo interesująca, wartościowa i potrzebna czytelnikom, zarówno medioznawcom jak i pokoleniom studentów dziennikarstwa i kierunków pokrewnych. Wielką zaletą jest warstwa faktograficzna, jak i trafne i wyważone podsumowania ewolucji linii redakcyjnej poszczególnych tytułów i wieloletnich trendów. dr hab. Ryszard Filas