Socjologia

Trwałość i zmienność procesów starzenia się i starości

Bogusława Urbaniak, Marek Chałas, Piotr Szukalski, Rafał...

Truizmem jest mówienie o tym, że ludność świata coraz bardziej się starzeje. Na ulicy, w pracy, w bankach i w polityce coraz częściej spotykamy osoby starsze. Ale właściwie kogo mamy na myśli, używając tego pojęcia? Czy utarte przed wieloma laty określenie odnoszące się do osób, które z racji wieku usuwają się z życia społecznego, stają się mniej lub bardziej niesamodzielne, nazywane w mediach staruszkami, choć ukończyły dopiero 60 lat życia, pozostaje nadal aktualne? Jeśli tak, to w jakim zakresie, bo na procesy starzenia się człowieka nieco inaczej patrzy geriatra, psycholog, demograf czy polityk społeczny. Odzwierciedlenie naszego stosunku do starości i ludzi starszych znajdziemy w używanym języku, w polszczyźnie. Rozważaniom nad dylematami związanymi z definiowaniem człowieka starszego, tym instytucjonalnym i potocznym, jest poświęcona prezentowana monografia. Jest to pierwsza w polskim piśmiennictwie publikacja, w której autorzy, reprezentujący różne dziedziny nauki, próbują odnieść się do - z jednej strony - pewnych uniwersalnych cech procesów starzenia się człowieka, a z drugiej - wskazać na zachodzące współcześnie zmiany, które mają wpływ na weryfikację tradycyjnych ujęć w definiowaniu człowieka starszego. Książka jest adresowana przede wszystkim do tych, którzy w swojej pracy zawodowej stykają się z osobami starszymi jako klientami, współpracownikami, pacjentami, podopiecznymi. Składa się z sześciu rozdziałów, w których autorzy podejmują m.in. kwestie podwójnego starzenia się ludności, eufeminizowania starości i ageizmu.

Trwoga powietrzna. Ukraińscy artyści i instytucje kultury w czasie wojny

Tomasz Ferenc

Książka opiera się na materiale badawczym uzyskanym w czasie pięciu wyjazdów do Ukrainy. Pierwszy z nich odbył się latem 2022 roku, kilka miesięcy po rosyjskim ataku, a ostatni w lutym 2025. W tym czasie autor przeprowadzał wywiady z artystami oraz wizytował instytucje kultury we Lwowie, w Kijowie i Odessie. Monografia łączy perspektywę biograficzną, realizowaną w nurcie zaproponowanym przez Fritza SchUtzego oraz analizę instytucjonalną. Na materiał empiryczny składają się trzydzieści cztery wywiady, z których kilka powtórzono w rocznym lub dwuletnim odstępie czasu. W książce podjęto próbę rekonstrukcji kolejnych etapów doświadczania wojny, począwszy od okresu poprzedzającego jej pełnoskalowy wymiar, poprzez pierwsze reakcje i podejmowane działania, m.in. fenomen masowego zaangażowania w wolontariat, po procesy adaptacji do nowej rzeczywistości wojennej. Publikacja ukazuje funkcjonowanie instytucji kultury w czasie trwania konfliktu oraz strategie działań artystycznych podejmowanych przez twórców. Zwrócono w niej uwagę na zmiany zachodzące z każdym kolejnym rokiem wojny, destrukcyjny wpływ przedłużającej się sytuacji kryzysowej, poczucie wyczerpania z jednej strony, a z drugiej - ogromną odporność i wytrwałość ukraińskich elit.

Turystyka sentymentalna Polaków do Ukrainy Zachodniej

Natalia Tomczewska-Popowycz

Książka "Turystyka sentymentalna Polaków do Ukrainy Zachodniej" zabierze Cię do nieznanych zakątków Ukrainy. Odbędziesz podróż w czasie wśród polskiego dziedzictwa. Bez względu na to, czy masz korzenie z Kresów Wschodnich, jesteś zapalonym podróżnikiem, historykiem, praktykiem w branży turystycznej, studentem, czy po prostu chcesz dowiedzieć się więcej o polskiej przeszłości w Ukrainie, ta książka to pozycja dla Ciebie.

Tworzenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii: pomiędzy instytucją a przestrzenią społecznej narracji

Zuzanna Neuve-Église

Monografia ukazuje proces tworzenia Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii w kontekście postępującego procesu metropolizacji. Autorka bada, czy ten obszar funkcjonalny może stać się przestrzenią przeżywaną, a metropolia - nowym punktem odniesienia dla mieszkańców. Książka koncentruje się na kulturowym i symbolicznym wymiarze metropolizacji. Analizując dyskurs prasowy i komentarze czytelników dwóch popularnych dzienników regionalnych ("Dziennik Zachodni", "Gazeta Wyborcza" Katowice, 2007-2018), autorka odsłania złożoność medialnego obrazu metropolii i rolę mediów w kształtowaniu świadomości zbiorowej. To wszechstronne kompendium wiedzy dla badaczy, praktyków i wszystkich zainteresowanych współczesnymi przemianami miast, polityką metropolitalną i wpływem mediów na wyobraźnię zbiorową.

Tygodniki opinii w zmieniającej się rzeczywistości

Tomasz Mielczarek

W sumie więc można uznać, że los tygodników opinii uzależniony jest od umiejętności szybkiego i wprawnego odczytywania sygnałów płynących z systemu medialnego i systemu społeczno-politycznego. Ich ekonomiczna kondycja wyprzedzająco informuje o koniunkturze rynku medialnego, ale prawidłowe jej zdiagnozowanie zakłócane jest przez normatywne lub ekonomiczne oddziaływanie władz państwowych na rynek medialny. Treściowa zawartość tygodników opinii sygnalizuje zjawiska społeczne. Toczące się na ich łamach kampanie publicystyczne zazwyczaj wynikają z realnych problemów społecznych. Zatrudnieni w nich dziennikarze stanowią elitę swego zawodu. Mają także istotny wpływ na praktyczne uczenie dziennikarstwa. Stanowią wzór, do którego dążą, lub z którym porównują się adepci tego zawodu. Redakcje tygodników opinii zaczęły dywersyfikować swój produkt. Jego papierowa wersja z biegiem czasu traci na znaczeniu zastępowana zróżnicowanymi cenowo pakietami dostępu do baz danych (artykułów, analiz, itp.) wytworzonych przez poszczególne redakcje.   Z Zakończenia     Książka wyszła spod pióra najwybitniejszego badacza współczesnego polskiego systemu mediów profesora Tomasza Mielczarka. Jej czytelnik otrzyma pracę o ogromnej zawartości faktograficznej i skłaniającą do głębokich refleksji nad współczesnymi mechanizmami komunikacji masowej. Wywoła duże zainteresowanie wśród studentów dziennikarstwa, politologii i kulturoznawstwa. Bez wątpienia sięgną po nią uczestnicy życia politycznego i kulturalnego, znajdując w niej impuls do głębokich przemyśleń.   prof. zw. dr hab. Wiktor Pepliński     Praca jest bardzo interesująca, wartościowa i potrzebna czytelnikom, zarówno medioznawcom jak i pokoleniom studentów dziennikarstwa i kierunków pokrewnych. Wielką zaletą jest warstwa faktograficzna, jak i trafne i wyważone podsumowania ewolucji linii redakcyjnej poszczególnych tytułów i wieloletnich trendów.   dr hab. Ryszard Filas

Tymczasowość w biografiach wychowanków rodzinnej pieczy zastępczej

Monika Wiktorowicz-Sosnowska

Publikacja w istotny sposób poszerza wiedzę na temat funkcjonowania systemu pieczy zastępczej nad dzieckiem w Polsce. (...) Autorka obnaża błędy tego systemu, który zamiast chronić krzywdzone dzieci, utrwala poczucie niebezpieczeństwa, niestabilności życiowej i nietrwałości relacji. (...) Badaczka udowadnia także, że tymczasowość rozwiązań wobec dzieci wychowujących się w środowiskach zastępczych może prowadzić do wyuczonej bezradności (...) oraz grozi międzypokoleniową transmisją dysfunkcji rodzinnych i zachowań destrukcyjnych, odziedziczonych po rodzinie naturalnej i utrwalanych przez ,,tymczasowość". dr hab. prof. ISP PAN Marta Danecka Książka będzie przydatna dla kilku grup odbiorców. Pierwsza z nich to osoby podejmujące wysiłek badawczy i naukowy dotyczący funkcjonowania rodziny w ogóle, a w szczególności badające kwestie związane ze sprawowaniem pieczy zastępczej. Druga grupa to studenci i doktoranci, uczestnicy studiów podyplomowych - zwłaszcza pedagogiki, resocjalizacji, socjologii i kryminologii. Kolejni odbiorcy to osoby zaangażowane w system wsparcia i pomocniczości, tj. sędziowie, kuratorzy, policjanci, pracownicy socjalni, przedstawiciele stowarzyszeń wspierających rodzinę. To również publikacja dla osób prowadzących szkolenia, warsztaty oraz terapie rodzin, dzieci i młodzieży z rodzin dysfunkcyjnych.

Tyrania Ekspertów

William Easterly

W ciągu ostatniego stulecia ubóstwo na świecie było w dużej mierze postrzegane jako problem techniczny, wymagający jedynie odpowiednich rozwiązań eksperckich. Jednak eksperci zbyt często zalecają przeprowadzanie doraźnych operacji, nie zajmując się systemowymi czynnikami politycznymi, które w pierwszej kolejności doprowadzają do powstania problemów. Co więcej, tworzą oni mimowolną zmowę z życzliwymi autokratami, pozostawiając im jeszcze więcej okazji do naruszania praw ubogich. W "Tyranii ekspertów" ekonomista William Easterly, autor bestsellera "The White Man's Burden", śledzi historię walki z globalnym ubóstwem, pokazując nie tylko, jak stosowane taktyki zdeptały indywidualną wolność ubogich na świecie, ale również, jak stłumiły potrzebną debatę na temat alternatywnego podejścia do rozwiązania ubóstwa - wolności. Prezentując bogactwo najnowocześniejszych badań ekonomicznych, W. Easterly dowodzi, że tylko nowy model rozwoju, oparty na poszanowaniu indywidualnych praw ludzi w krajach rozwijających się, który jednocześnie przyjmuje, że niekontrolowana władza państwowa jest problemem, a nie rozwiązaniem, będzie w stanie raz na zawsze położyć kres globalnemu ubóstwu.

Ubóstwo ubogich. Obszary deprywacji potrzeb beneficjentów pomocy społecznej

Sławomir Kalinowski, Aleksandra Łuczak, Oskar Szczygieł

Monografia Ubóstwo ubogich to wartościowe i interesujące opracowanie, którego autorzy koncentrują się na warunkach życia w województwie mazowieckim, uwzględniając jednocześnie perspektywę całej Polski i innych krajów Unii Europejskiej. W pracy nie tylko usystematyzowano aktualny stan wiedzy na temat pomiaru ubóstwa, lecz także zaproponowano autorskie podejście do jego analizy, co stanowi istotny wkład w rozwój badań w tej dziedzinie. Do najważniejszych zalet i elementów oryginalnych monografii należy wieloaspektowe podejście, które uwzględnia autorskie badania dotyczące zarówno osób korzystających z pomocy społecznej z powodu ubóstwa, jak i pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w województwie mazowieckim. Autorzy zaprezentowali również wnikliwą interpretację swoich badań, co dodatkowo podnosi wartość naukową pracy. dr hab. Hanna Dudek, prof. SGGW Noty o autorach Sławomir Kalinowski - profesor w Instytucie Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk. Kierownik Zakładu Ekonomii Wsi. Sekretarz Rady Naukowej IRWiR PAN. Członek Komitetu Nauk o Pracy i Polityce Społecznej PAN. Wiceprzewodniczący Sekcji Młodych KNoPiPS PAN. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół problematyki ubóstwa i poziomu życia na wsi, ekonomii dobrobytu, niepewności dochodów, koncepcji smart villages, a także prekaryzacji ludności wiejskiej. Autor ponad 140 publikacji naukowych. Wiceprezes zarządu Fundacji Badań Wiejsko-Miejskich RURall, członek Rady Fundacji ROLL-na. W latach 2009-2015 sekretarz Międzyśrodowiskowej Grupy Badawczej ,,Margines Społeczny Poznania". Ekspert Polskiego Towarzystwa Polityki Społecznej oraz członek Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Prywatnie folklorysta i choreograf tańca ludowego. Strona domowa www.skalin.pl. Aleksandra Łuczak - profesor Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, pracuje w Katedrze Finansów i Rachunkowości na Wydziale Ekonomicznym. Jej główne zainteresowania badawcze koncentrują się na wielokryterialnych metodach ilościowych i ich zastosowaniach w ekonomii i finansach. Szczególnie interesuje się metodami taksonomicznymi i metodami podejmowania decyzji, zwłaszcza ich zastosowaniami w rozwiązywaniu problemów związanych z planowaniem rozwoju lokalnego i regionalnego. W ostatnich latach zajmuje się również badaniami nad metodami pomiaru obiektywnego i subiektywnego ubóstwa jako zjawiska wielowymiarowego. Jest autorką i współautorką ponad 100 publikacji naukowych, a także członkiem Polskiego Towarzystwa Statystycznego oraz zespołów redakcyjnych czasopism ,,Journal of Agribusiness and Rural Development" i ,,Przegląd Statystyczny". Prywatnie pasjonuje się malarstwem impresjonistycznym oraz trekkingiem, co pozwala jej na kreatywne podejście do badań naukowych i czerpanie inspiracji z natury. Oskar Szczygieł - asystent w Zakładzie Ekonomii Wsi Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN. Uczestniczy w projektach badawczych, w tym w badaniu przyczyn ubóstwa i ubóstwa energetycznego. Był również zaangażowany w realizację projektu ,,Moja SMART Wieś - Wizje i Inicjatywy" w latach 2022-2023. Jego zainteresowania badawcze obejmują politykę społeczną, jakość życia i subiektywne odczucia osób ubogich. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Polityki Społecznej i Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu.