Socjologia
Temperamentalne i osobowościowe podłoże codziennego heroizmu
Karina Atłas
Praca porusza tematykę heroizmu i jego związków z osobowością, temperamentem, motywacją do heroizmu i ryzyka oraz postawą względem heroizmu. Fenomen heroizmu polega na jego cechach – zachowanie pożądane społecznie połączone jest z ekstremalnością, podejmowaniem ryzyka i zagrożeniem utratą zasobów (zdrowia, życia, pieniędzy, reputacji). Empiryczne badanie heroizmu w psychologii jest nowym tematem, prawdopodobnie ze względu na to, iż nie jest on łatwy do opisania i zoperacjonalizowania. W opisanych w tej pracy badaniach analizowano jego zależności z cechami modelu HEXACO oraz psychopatią subkliniczną, narcyzmem subklinicznym i temperamentem. Weryfikację hipotez przeprowadzono w dwoch grupach badawczych – w grupie z populacji ogolnej (236 osoby) oraz w grupie z populacji zawodów związanych z ryzykiem (246 osoby). Możliwe okazało się wyróżnienie prototypów heroicznych związanych z rożnym poziomem heroizmu i różniących się cechami – bezlękowych bohaterów, bohaterów narcystycznych i wrażliwych (otwartych), osób impulsywnych – umiarkowanie heroicznych oraz osób nieheroicznych. Osoby wykonujące zawody strażaka, policjanta, ratownika i żołnierza mają wyższy poziom psychopatii subklinicznej i narcyzmu oraz wyższe natężenie heroizmu. Przypuszczalnie heroizm jest zachowaniem prospołecznym w swej istocie, jednak jego uwarunkowania są złożone i nie są związane z wysoką uczciwością, autentycznością i osobowościowym odzwierciedleniem komponentów moralnych. Z badań wynika, iż szczególne znaczenie dla heroizmu mogą mieć zuchwałość, nieustraszony temperament i narcystyczna samowystarczalność jako przekonanie o własnej skuteczności, mocy i możliwości odniesienia sukcesu w działaniu. Referowane badania pokazały, iż nawet ciemne strony osobowości mogą mieć korzystne społecznie znaczenie. Uzyskane wyniki mogą znaleźć zastosowanie w rożnych obszarach praktyki psychologicznej, takich jak szkolenia i selekcja zawodowa, edukacja i trening psychologiczny, programy edukacyjne czy terapia osób z zaburzeniami osobowości.
Teoria i praktyka w myśli amerykańskich pragmatystów. O społecznej odpowiedzialności filozofii
Agnieszka Hensoldt
Inspiracją dla niniejszej książki były zjawiska trojakiego rodzaju. Po pierwsze, coraz powszechniejsza w Polsce (i nie tylko) tendencja, aby stawiać pytania o praktyczne zastosowania teorii naukowych i aby czynić to w odniesieniu nie tylko do nauk doświadczalnych, lecz także w stosunku do tak „niepraktycznych” dziedzin jak filozofia. Po drugie, aktualne zjawiska występujące w samej filozofii, polegające na różnego rodzaju próbach innego niż tradycyjne odczytania oraz wykorzystania tekstów i koncepcji klasycznych pragmatystów, a także neopragmatystów. Po trzecie, narastająca potrzeba stawienia czoła problemom – o zasięgu zarówno lokalnym (dotykającym grupy sąsiadów, uczniów jednej klasy czy współpracowników), jak i globalnym – społecznej dyskryminacji i wykluczenia. Skuteczne sposoby przeciwdziałania tego typu zjawiskom muszą prowadzić do powiązanych ze sobą zmian na wszystkich poziomach życia społecznego, od poziomu ideowego począwszy. Udział refleksji filozoficznej zarówno w projektowaniu tych zmian, jak i w świadomym i społecznie odpowiedzialnym tworzeniu nowych koncepcji jest nie do zastąpienia. Filozoficzna refleksja nad naturą relacji między teorią a praktyką nigdy nie pozostaje całkowicie bezinteresowna – zazębia się bowiem z pytaniem o status filozofii. Jest to dociekanie krytyczne oraz samoodnośne, w którym filozof weryfikuje założenia dotyczące celów, zadań i metod własnej refleksji. Ponowożytne odrzucenie dualizmu teorii i praktyki jest zatem poszukiwaniem przez filozofię „nowej formuły”, w szczególności dla jej praktycznego zaangażowania.
Teoria osobliwości społecznych
Wiesław Gumuła
Profesor Piotr Sztompka między innymi tak o książce: Punktem wyjścia każdej teorii jest prosty pomysł. U Wiesława Gumuły jest to idea, że w toku każdego biegnącego pewnym prawidłowym torem procesu pojawiają się anomalie, ,,osobliwości" - będące zalążkiem procesów nowego rodzaju. Zmieniają one kierunek zdarzeń, a z czasem i same prawidłowości, zastępując je nowymi. Mechanizm ten stoi za nieustanną emergencją dziejową, pojawieniem się nowych zdarzeń i nowych ,,praw" czy inaczej - stawaniem się społeczeństwa. (...) Książka pozwala zobaczyć polskie losy od połowy lat siedemdziesiątych w nowym świetle. Autor doskonale panuje nad materiałem historycznym, a obok bogactwa historiografii dostarcza narzędzi porządkujących, które pozwalają lepiej dostrzec logikę zdarzeń. (...) Teoria osobliwości społecznych Wiesława Gumuły z pewnością zainteresuje socjologów, politologów, ekonomistów zajmujących się problematyką transformacji. Ma szansę wywołać także szerszą debatę publiczną.
Terapia autyzmu bez kar i nagród?
Julita Siemiątkowska-Sujka
Korzystając ze swojego wieloletniego i bogatego doświadczenia, Julita Siemiątkowska-Sujka tworzy swoisty przewodnik po różnych formach terapii dla dzieci z autyzmem, ze szczególnym uwzględnieniem terapii niedyrektywnej opartej na dowodach naukowych. Myślę, że publikacja ta będzie wartościowa nie tylko dla badaczy i studentów z obszaru studiów społecznych i medycznych, lecz także dla praktyków pracujących z dziećmi z całościowymi zaburzeniami rozwoju, w tym z dziećmi z niepełnosprawnością sprzężoną ze spektrum autyzmu. Monografia jest bardzo wartościowa zarówno w aspekcie poznawczym, jak i aplikacyjnym. Autorka przejawiła też pasje i zainteresowania klinicysty. prof. dr hab. Marta Makara-Studzińska Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Dane naukowo-epidemiologiczne ukazują, że liczba urodzeń dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwoju ze spektrum autyzmu stale wzrasta. (...) Wprawdzie wzrasta efektywność edukacji i terapii dzieci z ASD, lecz wciąż jest pole do jej doskonalenia. (...) Monografia przedstawia kompleksowo oddziaływania edukacyjno-terapeutyczne według amerykańskiego Modelu SCERTS przez pryzmat wysokiej skuteczności tego modelu z punktu widzenia rodziców i opiekunów. Adresatami książki mogą być nie tylko pracownicy służby zdrowia, lecz także opiekunowie, studenci kierunków medycznych i społecznych oraz wszystkie osoby, które stykają się zawodowo lub osobiście z zaburzeniami rozwojowymi. Prof.. Dr hab.. N. med.. Napoleon Waszkiewicz Uniwersytet Medyczny w Białymstoku
Kamil Łuczaj
This book is devoted to upwardly mobile university lecturers or people who "escaped the collective fate of their class". The upward mobility of the academic faculty is under-researched in the peripheries of global knowledge production, although there is a significant interest in the social mobility of students. Up until now, no author has explicitly raised the question of how mobility is possible in a post-socialist higher education system, what emotional mechanisms it involves, and how mobility translates into cultural practices of upwardly mobile individuals.
The Polish Vernacular Culture: A Comparative Perspective
Paweł Dobrosielski, Marcin Napiórkowski
The book is solidly grounded in theory and methodology, but at the same time takes into account the most contemporary factual settings. Professional scientists are used to dry and uninteresting volumes, this one should give them a much needed variety. Thanks to its language the book can also acquire readers outside the strictly scientific academia, the humanities and the social sciences - it should reach students and doctoral researchers, who could greatly benefit from it, as well as to the general public. Dr Piotr Majewski SWPS University
Izabela Suchojad
Co łączy Kraków i Jerozolimę? Ile bożnic znajdowało się przed wojną w dzielnicy żydowskiej? Czy na Kazimierzu studiowano kabałę? Kim był Ebe-Ebe? Gdzie w latach 30. XX wieku jadano czulent? Książka jest zaproszeniem do niezwykłej podróży w czasie. Autorka, kreśląc literacką mapę krakowskiego Kazimierza, przybliża jego burzliwe dzieje. Ze wspomnień i powieści opisujących dzielnicę wyłania się obraz miejsca pełnego sprzeczności. Kazimierz to legendarne centrum żydowskiego życia i obszar naznaczony tragedią Zagłady. Kazimierz to świadectwo zapomnienia o żydowskiej przeszłości i przestrzeń przywracania utraconej pamięci. Topografia żydowskiej pamięci sytuuje się na przecięciu trzech obszarów badań: studiów żydowskich, studiów nad pamięcią i jej kulturowymi mediami oraz urban studies. Książka wyrasta z przekonania, że literackie reprezentacje Kazimierza są niezastąpionym źródłem wiedzy na temat dzielnicy i mogą być impulsem do dyskusji nad jej współczesną tożsamością.
Totem inteligencki. Arystokracja, szlachta i ziemiaństwo w polskiej przestrzeni społecznej
Rafał Smoczyński, Tomasz Zarycki
Dla zrozumienia społecznej pozycji środowisk arystokratycznych i postziemiańskich zasadnicze znaczenie ma relacja łącząca je z inteligencją. W przeszłości była to w dużej mierze relacja antagonistyczna, jednak po 1918 roku, który można uznać za symboliczny moment ustanowienia II Rzeczypospolitej jako swoistej ,,republiki inteligenckiej", osłabiona arystokracja i ziemianie zaczęli odgrywać rolę wewnętrznej inteligenckiej subelity. Potomkowie znanych rodzin arystokratycznych i ziemiańskich stali się istotną częścią elity inteligenckiej republiki, a związki z nimi można uznać za symboliczny probierz inteligenckich roszczeń do przywództwa obywatelskiego i moralnego oraz własnej elitarności. Tak nakreślony kontekst analityczny pozwolił postawić tezę o arystokracji i - szerzej - o potomkach elit szlacheckich jako o inteligenckim totemie. Wokół tego podstawowego symbolu ciągłości historycznej polskich elit kształtowana jest współczesna polska tożsamość obywatelska. Zaproponowana w książce interpretacja relacji łączących arystokrację, ziemiaństwo i elity szlacheckie z inteligencją, służąc zrozumieniu genezy nowoczesnego polskiego modelu obywatelstwa, stanowi propozycję nowego ujęcia historycznej ewolucji polskich hierarchii społecznych w kategoriach socjologicznych. Podejście to jest też próbą rozwoju krytycznej, zorientowanej historycznie i porównawczo analizy obywatelstwa polskiego. Rafał Smoczyński, socjolog, profesor w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN. Jego zainteresowania badawcze obejmują m.in. socjologię ekonomiczną, kontrolę społeczną, filozofię polityczną, teorię społeczną. Publikował m.in. w: ,,Ethnic and Racial Studies", ,,Czech Sociological Review", ,,East European Politics and Societies", ,,Studiach Socjologicznych". Ostatnio wydał książkę The Impact of the Entrepreneurs' Catholic Religiosity upon Shadow Economy Activities in Poland after 1989: Approaching the Moral Community Perspective (2015). Tomasz Zarycki - socjolog, geograf społeczny, profesor i dyrektor w Instytucie Studiów Społecznych im. Profesora Roberta Zajonca Uniwersytetu Warszawskiego. Do jego głównych obszarów zainteresowań należą socjologia polityki, kultury i wiedzy oraz geografia społeczno-polityczna i badania nad elitami krajów Europy Środkowej i Wschodniej, ze szczególnym uwzględnieniem Polski i Rosji. Publikował m.in. w: ,,Current Sociology", ,,Geoforum", ,,East European Politics and Societies", ,,Europe-Asia Studies" czy ,,Theory and Society". W ostatnim okresie wydał m.in. książki: Ideologies of Eastness in Central and Eastern Europe (Routledge, 2014) oraz (wspólnie z Tomaszem Warczokiem) Gra peryferyjna: polska politologia w globalnym polu nauk społecznych (2016).