Filologia
Emprunts néologiques et équivalents autochtones : études interlangues
Christine Jacquet-Pfau, Andrzej Napieralski, Jean-François Sablayrolles
La mondialisation accélère les contacts de langues et uniformise les modes de vie et de pensée par-delà les frontières. Le présent ouvrage donne un aperçu, à travers différentes langues, de l’impact linguistique de ces phénomènes de mondialisation et de contacts sur les emprunts lexicaux et sur leurs conséquences sur le lexique des langues qui les importent ou en subissent les influences. Les différentes contributions rassemblées ici s’intéressent à des emprunts (essentiellement à l’anglais) apparus récemment ainsi qu’aux éventuels néologismes créés comme équivalents (traductions, calques, synthèses néologiques) et en analysent la circulation. Les recherches, conduites sur une ou plusieurs langues (français et polonais mais aussi arabe, espagnol, italien et tchèque) dans des domaines sociétaux innovants, montrent des différences de réactivité des langues, ou plutôt de leurs locuteurs, face à ces emprunts : acceptation des emprunts tels quels, assimilation plus ou moins importante ou recherche d’équivalents, qu’il s’agisse de réactions spontanées ou du résultat de politiques d’aménagement linguistique.
En busca de la imaginería y la atmósfera de la obra original en la traducción
Joanna Wilk-Racięska
Autorka proponuje analizę tak nieuchwytnej wydawałoby się rzeczy jak opis atmosfery tekstu źródłowego w tekście docelowym. Zadanie to prowadziło stosunkowo niedawno do formułowania zdawkowych i subiektywnych uwag, które z naukowością nic, albo niewiele miały wspólnego, bowiem nie istniały wyspecjalizowane środki językowe do tworzenia i odtwarzania autorskich wyobrażeń, które tworzą literacki klimat. Jednak tej publikacji udało się uniknąć tego niebezpieczeństwa dzięki propozycjom kognitywistów. Punktem wyjścia jest przekonanie, że pisarze - mając do dyspozycji jedynie znaki językowe - tworzą obrazy utrwalane przed oczami czytelników. Narzędzia badawcze służące do analizy dzieła literackiego i jego przekładu zostały przedstawione w części pierwszej. Natomiast część II to aplikacja owych "narzędzi" do przekładów dokonanych przez doświadczonych tłumaczy [na język angielski, francuski, polski i rosyjski] i krytyczny komentarz rezultatu ich pracy. La autora se propone analizar algo tan elusivo como una descripción de la atmósfera del texto de origen en el texto de destino. Hace relativamente poco tiempo, esta tarea ha llevado a la formulación de comentarios superficiales y subjetivos que nada o poco tienen que ver con la ciencia, ya que no existian medios lingUisticos especializados para crear y recrear ideas originales que creen una atmósfera literaria. No obstante, la publicación logró evitar este peligro gracias a las propuestas de los cognitivistas. El punto de partida es la convicción de que los escritores, al disponer unicamente de signos lingUisticos, crean imagenes grabadas ante los ojos de los lectores. Pensamos con imagenes, no con palabras. La autora lo detalla en la Parte II, al tiempo que en la Parte I describe las "herramientas poeticas cognitivas para analizar una obra literaria". La antes citada Parte II es la aplicación de estas "herramientas" a las traducciones realizadas al ingles, frances, ruso y polaco por traductores experimentados, mas un comentario critico sobre el resultado de su trabajo.
"Enactments of Life": The Short Stories of Nadine Gordimer
Marek Pawlicki
"Enactments of Life": The Short Stories of Nadine Gordimer stanowi pierwsze studium w całości poświęcone opowiadaniom południowoafrykańskiej noblistki Nadine Gordimer, które omawiane są w kontekście jej powieści, esejów, artykułów, wywiadów i materiałów archiwalnych. Opowiadania Gordimer mogą być postrzegane jako tytułowe "odgrywania życia" (enactments of life) ukazujące prawdę zarówno historyczną, jak i osobistą o ludziach żyjących w RPA w czasie apartheidu i późniejszych przemian demokratycznych. Poprzez szczegółową analizę opowiadań noblistki, od jej wczesnych utworów aż po ostatnie, książka ukazuje rozwój polityczny i artystyczny pisarki, której twórczość literacka trwała ponad siedem dekad.
English Lexical Loans in Informal Polish of Computer Users
Marcin Zabawa
Książka Marcina Zabawy to całościowe omówienie angielskich zapożyczeń właściwych w potocznej polszczyźnie informatyki. Podstawą badań jest korpus tekstów zebrany samodzielnie przez autora. Monografia zawiera szczegółowy opis 548 anglicyzmów właściwych, a także obszerne omówienie teoretyczne problematyki zapożyczeń właściwych oraz problemów związanych z ich identyfikacją i odróżnianiem od innych typów zapożyczeń. Książka adresowana jest do badaczy zajmujących się kontaktem językowym i zapożyczeniami angielskimi oraz językiem informatyki, może również zainteresować praktyków, tłumaczy, a także wszystkie osoby, które chcą rozumieć współczesny polski język informatyki.
Estetyka sprawczości w grach wideo
Marcin M. Chojnacki
Dlaczego gramy w gry wideo? Bez wątpienia jednym z potencjalnych powodów jest towarzyszące nam wówczas satysfakcjonujące poczucie sprawczości. To właśnie temu, silnie związanemu z uczestnictwem w rozgrywce fenomenowi poświęcono niniejszą publikację. Jej zadaniem jest przybliżenie, za pośrednictwem groznawczej perspektywy, estetycznego wymiaru sprawstwa gracza, omówienie czynników wzmacniających i osłabiających jego odczuwanie, a także wskazanie oraz przeanalizowanie na wybranych przykładach, ujawniających się podczas rozgrywki, warstw sprawczości kształtujących nasze doświadczenie odbiorcze. * Książka bardzo udanie łączy pracę teoretyczną wysokiej próby (bo co do świetnej orientacji autora we współczesnych studiach nad grami nie można mieć żadnych wątpliwości) ze studiami przypadku ilustrującymi przydatność wypracowanego modelu badań. To dobra książka naukowa, jak w wypadku większości publikacji dotyczących gier potencjalnie interesująca także dla ambitnych miłośników spoza kręgów akademickich. Z recenzji prof. dr. hab. Mirosława Filiciaka Praca to przejaw nowego, świeżego spojrzenia na naukową refleksję nad sprawczością w grach wideo, a właściwie nie tylko naukową, ponieważ ujęcie autora ma też pewne walory przydatne w procesie projektowania gier. Monografia jest świadectwem udanego koncepcyjnego mariażu sprawczości i estetyki w grach. Z recenzji prof. dr. hab. Jana Stasieńki
Ethos rycerski w kulturze. Tradycje i kontynuacje. T. II: Ethos sarmacki i jego tradycje
red. Teresa Banaś-Korniak, red. Beata Stuchlik-Surowiak, współudz....
Tom drugi wieloautorskiej monografii o ethosie rycerskim kierowany jest przede wszystkim do Czytelników zainteresowanych kulturą sarmacką oraz jej tradycjami. Autorami książki są głównie specjaliści od dziejów literatury i kultury dawnej Rzeczypospolitej szlacheckiej. Szlachta polska zafascynowana była rzymskimi cnotami rycerskimi i uznawała swój stan za spadkobiercę tychże cnót. Praktyka życia żołnierskiego w XVI i XVII stuleciu w Polsce nierzadko jednak odbiegała od wzniosłych idei ethosu rycerskiego, choć zdarzały się też heroiczne postawy ówczesnego polskiego wojska. Większość zamieszczonych w tomie artykułów dotyczy rodzimej kultury, literatury i piśmiennictwa w wiekach XVI i XVII, ale znalazły się w książce także prace poświęcone sarmackim tradycjom, przejawiającym się w innych, bliższych nam czasowo epokach.
Izydor z Sewilli
Pierwszy polski przekład Etymologii Izydora z Sewilli (ok. 560-636), nauczyciela średniowiecza. Obok Kasjodora i Boecjusza połączył dziedzictwo antyku z dorobkiem intelektualnym chrześcijaństwa. Opisując świat, czyni narzędziem poznania etymologię, która wyjaśnia źródłosłowy, nazywa rzeczy, posługuje się słowem i zawiera odpowiedź na pytanie o istotę wszechrzeczy. Ogromne dzieło, będące summą ówczesnej wiedzy teologicznej i świeckiej, przez stulecia było po Biblii najczęściej przepisywanym i czytanym tekstem, a także naśladowanym, tłumaczonym i komentowanym. Pełniło rolę encyklopedii wiedzy o świecie oraz podręcznika do nauki łaciny i greki w średniowiecznych szkołach, inspirując uczonych i poetów oraz kształtując umysły pisarzy i czytelników aż po czasy nowożytne. W roku 1999 Papieska Rada do Spraw Środków Społecznego Przekazu ogłosiła Izydora patronem Internetu, uzasadniając decyzję tym, że opracowując Etymologie, stał się on twórcą najstarszej w historii ludzkości bazy danych. Przez ponad pięćset lat każdy wykształcony Europejczyk od iryjskiego mnicha po studenta uniwersytetu patrzył na rzeczywistość oczyma autora Etymologii, zdobywając wiedzę, ale też ucząc się samego patrzenia: spojrzeniem szerokim, pełnym optymizmu i podziwu dla Bożego dzieła oraz dla twórczego geniuszu człowieka. Autor prowadzi czytelnika przez bramy siedmiu sztuk wyzwolonych. Pierwsza obejmuje trzy dyscypliny filologiczne, czyli trivium (księgi III), druga cztery dyscypliny matematyczne, czyli quadrivium (III). Następnie wprowadza w arkana medycyny (IV), prawa i historii (V), teologii (VIVIII), antropologii społecznej (IX), historii wyrazów (X), anatomii (XI), zoologii (XII), geografii i meteorologii (XIIIXIV), budownictwa (XV), mineralogii (XVI), rolnictwa i botaniki (XVII), sztuki wojskowej (XVIII), budowy statków i strojów (XIX), a także prowadzenia gospodarstwa domowego (XX). W takim kontekście historycznym i kulturowym należy czytać Etymologie Izydora z Sewilli jako dzieło, które przez wieki stanowiło fundament europejskiego myślenia o świecie, wiedzy i języku.
Exploring Pragmatics: Theory and Practice
Piotr Cap, Anna Ewa Wieczorek
How do people mean more than they say? How are these extra meanings identified and understood? Comprehensive, thought-provoking and reader-friendly, this book is a practical introduction to Pragmatics, one of the most dynamic fields in the contemporary language sciences. Addressing the key notions of speech acts, implicature, presupposition, and others, it describes the ways in which 'just words' can accomplish a variety of goals in individual encounters as well as complex social interaction. The six chapters in the book work with authentic examples, from ordinary talk to institutional and political discourse, to describe and help analyze the core patterns of meaning making and interpretation. Apart from cutting-edge reading sections, they include guided activities and exercises with answer keys that provide opportunity for a successful and enjoyable self-study. The book will meet the needs of a broad academic community, including under- and post-graduate students and their teachers, as well as research practitioners seeking a resource that organizes the main concepts in Pragmatics into a practical, discourse analytical toolkit.