Деталі електронної книги

Eseje zbuntowane. Horyzont metahumanistyki i transdyscyplinarności

Eseje zbuntowane. Horyzont metahumanistyki i transdyscyplinarności

Lech Witkowski

Завантаження...
EЛЕКТРОННА КНИГА

[...] nieodmiennie wyrażam zachwyt nad odważnymi analizami dorobku klasyków, których Lech Witkowski rewitalizuje zupełnie od nowa, wskrzeszając ich idee i tożsamość w publicznej aktualnej obecności w naszym dzisiejszym świecie. [...] eksponując myślenie o zjawiskach społecznych, łączy w sobie umiejętność pedantycznej uwagi ze stałym umiłowaniem do prowadzenia szerszych syntez teoretycznych. [...] tworzy nowatorską całościową koncepcję, systematyzując analizy treści rozpraw wybitnych luminarzy nauki. [...] Jest ona wręcz niewiarygodnie mocno powiązana z ogólną kulturą filozoficzną i precyzyjnie logiczną percepcją metodologiczną, zresztą nie tylko na polu edukacji.

Z Przedsłowia prof. Andrzeja Radziewicza-Winnickiego, socjologa edukacji

[...] książka [...] należy do takich opracowań, które można porównywać, jeśli chodzi o nowatorskość pomysłów, wnikliwość prowadzonych analiz, wagę propozycji zmierzających do lepszego rozumienia i doskonalenia życia społecznego, do dzieł najwybitniejszych przedstawicieli nauk społecznych i humanistycznych. [...] również w Polsce działa Badacz o porównywalnej klasie dokonań, którym powinniśmy się szczycić, tak samo jak Niemcy szczycą się szkołą frankfurcką, a Francuzi są dumni ze swojej szkoły paryskiej.

Z Posłowia prof. Stanisława Z. Kowalika, psychologa społecznego


Obszerna praca [...] jest kolekcją [...] tekstów połączonych swoistą misją, która od wielu lat charakteryzuje publikacje Lecha Witkowskiego. Jest to misja naprawy i rozwoju humanistyki w Polsce, zatem misja krytyczna i - powiedziałbym - eschatologiczna zarazem. [...] aura buntu i bardzo poważnego traktowania pracy akademickiej jako realnie i radykalnie formującej zarówno ludzkie podmiotowości, jak i realia społecznego świata [...] w istotny sposób wyznacza klimat przedstawionych w książce esejów. [...] Przede wszystkim jednak Autor dokonuje dziesiątek otwierających, problematyzujących reinterpretacji kanonicznych tekstów kulturowych rozsadzających ich ustabilizowaną w podręcznikach i praktyce akademickiej swojskość.

Z recenzji prof. Tomasza Szkudlarka, filozofa i pedagoga

Eseje zbuntowane to zbiór szczególny w kontekście [...] wnikliwości analiz i interpretacji, dokonanych diagnoz i prognoz, odniesień, porównań i odwołań do bogatej literatury z zakresu filozofii, pedagogiki, socjologii, literaturoznawstwa, nauk o kulturze, polityce itp. Lech Witkowski [...] wskazuje na wypracowaną przez siebie koncepcję "humanistyki stosowanej", uwypuklając konteksty stanowiące wyzwania dla praktyki działań edukacyjnych i procesów rozwojowych jednostki. Zwraca uwagę, że jako "zbuntowany pesymista" nie widzi szans na poprawienie sytuacji, więc tym bardziej trzeba bić na alarm i szukać remedium na powstające patologie stające się treścią życia codziennego uczelni i innych szkół. [...] analizami oraz interpretacjami dzieł światowych i krajowych Autor wskazał na potrzebę, a nawet konieczność przekraczania granic kulturowych, nabywania umiejętności wychodzenia poza te granice, co wyzwala inicjatywę, kreatywność, efektywność zrozumienia i porozumienia [...]. Wdrażając przekraczanie granic dyscyplin, rozszerzył ich pola badawcze, wprowadził nową terminologię i w efekcie przyczynił się do integracji dyscyplin humanistycznych i społecznych.

Z recenzji prof. Jerzego Nikitorowicza, pedagoga, kulturoznawcy

  • Podziękowania
  • Andrzej Radziewicz-Winnicki, Przedsłowie
  • Przesłanie książki: jak uprawiać humanistykę?
    • Wprowadzenie
    • Doświadczenie progowe formacyjnie
    • Pochwała powracającego niezadowolenia z siebie specjalisty
    • Lekcja z klasyków
    • O pozorze sprostania wielkości
    • Bunt na rzecz głębszej nowoczesności humanistycznej
    • Wizja filozofii
    • Dlaczego boję się o filozofię w Polsce?
    • Ujęcie pedagogiki
    • Piramida dojrzałości czytelniczej humanisty
    • Przykłady pułapek dyscyplinarnych dla klasyków
    • O dramacie wiedzy w ogrodzie rozkoszy poznawczej
    • Zamiast zakończenia
    • Deklaracja na nową fazę
  • Interpelacje metahumanistyczne: jak uniknąć pułapek autodegradacji humanistyki?
    • Wstęp
    • Cztery przykłady ekranizacji pułapek
    • W stronę świadomości metahumanistycznej przełomów
    • Pytania o nowe próby przeobrażeń humanistyki
    • Pogłębiane podziały pracy akademickiej jako przeszkody epistemologiczne
    • Jak wyjść poza dualizm przydatności i szlachetności dyskursu?
    • Jak funkcjonować między zagęszczeniami i rozproszeniami znaczeń?
    • W stronę transdyscyplinarności?
    • Przeszkody i koniec alibi na zamknięcia poznawcze
    • Iluzoryczne obrony, powierzchowne krytyki i chybione reformy
    • O groźbach rozwijania wiedzy pod dyktando trzeciej ręki
    • O (nie)redukowalności sporów i różnic racji i interpretacji
    • O problematyczności kompetencji czytania akademickiego
    • Czy i jak da się uwolnić humanistykę od poglądów i szkół?
    • Jak można na nowo oprzyrządować refleksję humanistyczną i odnieść ją do nowych wymiarów procesów twórczych?
    • Między rozproszonymi śladami i zastygłymi powidokami znaczeń
    • Zakończenie
  • Humanistyczne wyzwania (nie)zrównoważenia procesów i praktyk społecznych (panorama tropów dwoistości/dual-process theory)
    • Wstęp
    • Przeciw dominującym wizjom strategii poznawczej
    • O iluzjach doskonałości w dominujących trybach instytucjonalizacji nauki
    • O narastaniu złożoności zjawisk jako wyzwaniu humanistycznym
    • O pojęciu podwójnych (dwoistych) procesów
    • Między instytucjonalizacją i intelektualizacją dyskursu
    • Zamiast zakończenia: akcenty posłania dla przyszłości w postulowanej strategii rozwoju i samokształcenia
  • Wybuchowe idee dla pedagogiki i edukacji a procesy rozwoju duchowego
    • Wstęp
    • Jak szukać wybuchu? I co to jest wiedza wartościowa?
    • Jurij Łotman, Hermann Hesse i poza nich
    • Trzy typy wybuchów
    • Pięć postaci efektu wybuchowego
    • Wybrane przykłady kolejnych form wybuchowości
    • Wybuch z odkrycia pandemii bezrefleksyjności
    • Zamiast zakończenia
  • Transformacje i ich dominanty: między dynamiką i strukturą procesualności
    • Wstęp
    • Pole profesjonalności metapedagogicznej
    • Sprzężenia zwrotne i przemieszczenia dominanty przykłady
    • Transwersalność, oscylacja, dwoistości
    • O dwoistych dominantach w procesie rozwoju psychospołecznego
    • O pułapkach zbyt tradycyjnych ujęć relacji między czynnikami
    • Wyzwania przełomu antypozytywistycznego w rozumiejącym wyjaśnianiu procesu
    • Troska o efekt wybuchowy w transformacji
    • O wadze przymierza interakcyjnego
    • Ograniczenia transformatywności oddziaływań
    • Transformacja jako autotransformacja
    • Zakończenie
  • Przekroje profesjonalności: reprezentacje versus transformacje
    • Wstęp
    • Ku antropologii działania
    • Kwestia inwariantów i regularności
    • Teatralizacja, metaforyzacja i zmiana biegu życia
    • Transformacje pracy zależne od wiedzy
    • Cielesność jako reprezentacja i medium transformacyjne
    • Implikacje reprezentacji/transformacji w kontekście tańca
    • Instalacje jako ograniczenia transformacji
    • Przedmioty techniczne jako medium upodmiotowienia
    • Kwestia niewidzialności i milczącego charakteru transformacji
    • Gesty techniczne i ich przemiany
    • Przejścia przez poziomy (style) profesjonalne aktywności
    • Analogie w służbie transformacji
    • Uwagi na zakończenie
  • Wartości między kulturą symboliczną, życiem społecznym i tożsamością ludzką
    • Wstęp
    • Kultura i uobywatelnienie
    • O wyzwaniu ekologii ludzkiej
    • Złożoność równoważenia relacji
    • O poziomie zmiany metawzorca
    • Przekroje pojęcia tożsamości
    • Koło hermeneutyczne uwikłań działania komunikacyjnego
    • Troska o dynamizmy inicjacyjne rozwoju
    • O wadze pozyskania do współdziałania
    • Zamiast zakończenia
  • O pozorach i innych ułomnościach form i postaci wpływu w kulturze (perspektywa zadań dydaktyki humanistycznej)
    • Wstęp
    • Kultura jako niewidzialna gleba duchowa / środowisko znaczeń
    • Typy nastawień kulturowych
    • Ontologia zdolności do oporu
    • Waga postaciowania wpływu
    • Logika nadmiernie udanej socjalizacji
    • Dialog jako zróżnicowane strategie perswazji kulturowej
    • Niezdolność do konsumpcji w kulturze
    • Poziomy wywrotowej dynamiki wpływu i jego estetyzacji
    • Typy postaw nauczycielskich i generowanych przez nie interakcji
    • O komunikacji w warunkach niemocy kontrolowania wpływu
    • Nastawienia jako przeszkody racjonalności
    • Komunikacja dydaktyczna jako bycie w drodze
    • Etyczna odpowiedzialność za udział w komunikacji
    • Jak odzyskać wartość pojęcia autorytetu?
    • O stopniach trudności interakcyjnych w edukacji
    • Pułapki symulacji wpływu
    • Stopnie realności wpływu
    • Afirmacja wpływu błędów
    • O złożoności wpływu w rolach społecznych
    • Wartość wpływu podręczników
    • Powidoki w relacjach edukacyjnych
    • Pułapki i pułapy jakości czytania
    • Uwagi na zakończenie
  • Wielkie Pokolenie Heleny Radlińskiej (z perspektywą międzypokoleniową w tle)
    • Wstęp
    • Uwagi o różnicach pokoleniowych wśród elity intelektualnej w Polsce niepodległej
    • Postawa kompletna dziesięć zadań Wielkiego Pokolenia w pedagogice polskiej
    • Wartości intelektualne i ich wspólnota wdrożeniowa
    • Zamiast zakończenia
  • Edukacja jako proces. Alfred N. Whitehead i jego krytyczne idee dla pedagogiki
    • Wstęp
    • Uwagi o recepcji myśli
    • Dziesięć tropów ugruntowujących perspektywę czytania wobec prac Whiteheada
    • W stronę idei konkrescencji
    • Fazy edukacji a cykl rozwoju człowieka
    • Dipolarne relacje wewnętrznego rytmu edukacji
    • Spór o obiekty wieczne jako transaktualne
    • Zamiast zakończenia
    • Postscriptum
  • Profile Barbary Skargi. Historia idei metafizyka pedagogika wspólnota etyczna
    • Wstęp
    • Widmo Gułagu jako wyzwanie filozoficzne i kontekst etyczny
    • Pytanie o horyzont wspólnotowości w postawie Barbary Skargi
    • Barbara Skarga i jej metafizyka pedagogiczna
    • Paradoks ontologii wdzięczności wystąpienie w Łazienkach na wieczorze wspomnień
    • Zamiast zakończenia: filozofia jako styl życia i przezwyciężania doświadczenia
  • O potrzebie wyższej postawy wobec tragiczności. Tragizm i zło u Barbary Skargi
    • Wstęp
    • Wyzwanie duchowe tragiczności
    • Paradoksalne uwikłanie w pułapkę zła
    • Myślenie poza nieszczęściem
    • Przekroje problemowe zła i tragizmu trop główny
    • Głos Barbary Skargi z wnętrza doświadczenia
    • Etyczna perspektywa Barbary Skargi
    • Tragizm i ironia: o groźnym przymierzu
    • Pułapka bezrefleksyjności
    • Lekcja etyczna Barbary Skargi
    • Zamiast zakończenia: diaboliczna presja patosu
  • Patos inauguratywności. Co dał Cezary Wodziński, czytając Heideggera, najnowszej filozofii polityki?
    • Wstęp
    • Wyzwanie enigmy polityki
    • Wydarzenie dzieła
    • Bezradność Heideggera wobec polityki?
    • Miejsce zagęszczenia semantycznego
    • Przekleństwo patosu w polityce
    • Zamiast zakończenia: dociekanie warsztatu
  • O ratunku dla życia duchowego w doświadczeniu uchodźcy (w kontekście ukraińskim)
    • Wstęp
    • Między przetrwaniem i odrodzeniem
    • Skala cierpienia
    • Przewartościowanie źródeł wsparcia
    • Praca z traumą
    • Niezbędna energia życiowa
    • Zamiast zakończenia: odmowa rezygnacji z siebie
  • W stronę normatywnego metawzorca efektu pogranicza
    • Wstęp
    • O drodze dowartościowania pogranicza w pedagogice
    • Normatywne przeszkody wobec pogranicza
    • Efekt pogranicza i jego konteksty
    • Idea metawzorca w transformacjach społecznych
    • Zamiast zakończenia
  • Edukacja w trosce o efekt pogranicza międzykulturowego (panorama tropów i profili humanistycznych w retrospekcji)
    • Wstęp
    • Bachtinowska wizja kultury i edukacji nasycanej różnicą
    • Efekt pogranicza dzięki rozwojowej decentracji: Jean Piaget i Jürgen Habermas
    • Hans-Georg Gadamer i trzy typy dialogu z uwikłaniem w ukryty program stosunku do Innego
    • Martin Buber i typy wspólnot wiary dla przezwyciężania trudności otwarcia na pogranicze poprzez ekumenizm
    • Hermann Hesse i troska o szansę wybuchowego przeżycia, przebudzenia i przemiany wewnętrznej
    • Danuta Mostwin i pogranicze jako trzecia wartość tożsamości w obcym środowisku: poza getto i tygiel jako iluzoryczną alternatywę
    • Marta Urlińska i eksperyment ze szkołą polską na Łotwie jako wyzwanie efektu pogranicza w podwójnej/potrójnej presji automatyzmów odniesienia kulturowego
    • Florian Znaniecki i antagonizmy świata dorosłych wymagające efektu pogranicza u dzieci
    • Strategie normatywne stosunku do tradycji, wolności i zmiany
    • Niepełnosprawność i efekt pogranicza w stronę logoterapii Viktora E. Frankla
    • Zamiast zakończenia: wymóg zespolenia w koło hermeneutyczne dynamicznej hybrydy z gotowością do ironii metawzór Barbary Skargi
    • Postscriptum: nowe warunki powstawania tożsamości w dynamice prefiguratywnej według Margaret Mead
  • Między fetyszem i pozorem: humanistyczne przesłanki dobrej edukacji przeciw praktycznie wdrażanym jej kontrapunktom
    • Wstęp
    • Jak sytuować dobra edukacji?
    • Szkoła jako źródło zagrożeń
    • Pułapy i pułapki redukcji dobra edukacji
    • Barbarzyństwo doraźnego wyniku
    • Procesualność dobra w drodze
    • W stronę dobra przyszłości
    • Zamiast zakończenia
  • Oblicza nauczyciela jako człowieka kultury (przegląd tropów w retrospekcji)
    • Wstęp
    • O znaczeniu osobowości nauczyciela
    • O potrzebie pasji twórczej
    • Waga postawy przebudzenia duchowego
    • W stronę desocjalizacji
    • Paradoks ułomnego oddziaływania
    • Nauczyciel jako strażnik braku
    • W poszukiwaniu typologii postaw
    • Autorytet poza zabobonami
    • W stronę dialogiczności
    • Zmiana realności bycia w relacji
    • Zamiast zakończenia: w stronę horyzontu myśli
  • Edukacja między kulturowym kanonem i przyszłością: klasyka i jej wartość dydaktyczna
    • Wstęp
    • Przyszłość przyspiesza i zaskakuje, także boleśnie
    • Codzienność jako wróg przyszłości
    • Jak funkcjonuje kultura symboliczna?
    • O możliwości pochwały klasyki poza klasycyzmem
    • Biurokratyczne ingerencje w żywą tkaninę tekstów
    • Między konserwatywnym i liberalnym traktowaniem tradycji w kulturze
    • Między społecznym radykalizmem i dekonstrukcją dialogiczną kultury
    • Iluzje i pułapki kanonizacji treści kulturowych
    • Wnioski: o postawach kulturowych w dydaktyce
  • O przełomowym znaczeniu Floriana Znanieckiego dla humanistyki (otwarcie debaty)
    • Wstęp: podziękowania
    • Wyznanie autora
    • Wiodące idee analityczne
    • Wyzwania do podjęcia
    • O strategii myślowej Znanieckiego
    • Przełomowe akcenty u Znanieckiego
    • Zamiast zakończenia
  • Perspektywa czytania Floriana Znanieckiego jako klasyka (z Paulem Tillichem w tle)
    • Wstęp
    • O paradoksie klasyków humanistycznych
    • Wyostrzone wątki postawy Floriana Znanieckiego
    • Źródła przeoczeń poznawczych
    • Odniesienia do Paula Tillicha
    • Zamiast zakończenia
  • W stronę humanistyki stosowanej
    • Wstęp
    • O potrzebie życiodajnych sprzężeń zwrotnych
    • Poszukiwanie dyskursu wyzwania metodologiczne
    • Dojrzewanie do nowej kultury praktyki
    • Przykłady inspiracji i nowych narzędzi dla interwencji praktycznej
    • Rozmowa o książce Humanistyka stosowana (pytania red. Gabriela Leonarda Kamińskiego)
  • Biegunowość/dwoistość rozwoju w dynamicznej strukturze fazy starości (wyzwania teoretyczne i życiowe)
    • Wstęp
    • Strategia analizy
    • W poszukiwaniu nowego metawzorca struktury i dynamiki wewnątrzfazowej
    • Problem profilu pionowego residuów starości i zadań rozwojowych
    • Wyzwanie drugiego moratorium rozwojowego zamiast dziewiątej fazy
    • W trosce o odraczanie starości
    • Zakończenie
  • Starość i jej wyzwania rozwojowe (w świetle krytycznego odczytania modelu Eriksona i jego recepcji)
    • Wstęp
    • Starość a emerytura wyzwania tempa zmiany społecznej
    • O błędnym widzeniu struktury faz życiowych
    • Pytanie o psychologię rozpaczy
    • Zadania rewitalizacji
    • Wartość metafory życia jako brania wiatru w żagle
    • O zmiennej funkcji emocji
    • W stronę nowej ekologii starości
    • O trzech nieobecnościach twórczej starości
    • Zamiast zakończenia: wyzwanie ponownych narodzin w starości
  • Stefan Szuman czytany na nowo (perspektywa poeriksonowska)
    • Wstęp
    • Przykład z żywieniem nadziei
    • Zaplecze rozważań
    • Pole problemowe
    • Zaangażowanie pedagogiczne
    • Uwikłanie w przeszkody poznawcze
    • Zarys śladów przełomu
    • Złożoność jako dwojakość
    • Zamiast zakończenia
  • Między filozofią i pedagogiką społeczną (rys autobiograficzny z długiem wdzięczności w tle)
    • Wstęp
    • Kilka tropów rozwojowych
    • O transformacjach w porządku oscylacji strukturalnej: wyzwania pedagogiczne (tezy)
      • Refleksyjne pogłębianie analizy
      • Przełom antypozytywistyczny
      • Oscylacje i ich typy
    • Rozmowa: O dwoistości i pedagogice Heleny Radlińskiej (z profesorem Lechem Witkowskim rozmawia Sławomir Iwasiów)
    • Zamiast zakończenia
  • Myślenie na krawędzi (epoki): Fenomen filozoficzny Zdzisława Cackowskiego na dziś
    • Wstęp
    • Wyjątkowość profilu: trop frankofoński
    • Przeciw ortodoksji dychotomizacji
    • Przeciw perspektywie (auto)biograficznej marksisty
    • Upominanie się o dojrzałą narrację pedagogiczną
    • Waga perspektywy ekologicznej i pułapki Scylli i Charybdy
    • Zamiast zakończenia: zmiana filtrów lektury
  • Jak i dlaczego jest (nie)możliwa pedagogika krytyczna w Polsce (esej metakrytyczny z Henrym A. Giroux w tle)
    • Wstęp
    • Między współczesnością i tradycją w krytycznej recepcji
    • O początkach otwarcia na pedagogikę krytyczną Giroux
    • O stanie aktualnym recepcji Henryego A. Giroux w Polsce
    • Horyzont krytyczny niedawnego podręcznika akademickiego
    • O opóźnieniu krytycznej pedagogiki pracy
    • Próba hermeneutyki krytycznej i radykalnej
    • Zamiast zakończenia: cztery listy
    • Postscriptum
  • W MIEJSCE PODSUMOWANIA
  • Słowo wprowadzenia
  • Cztery ligi w humanistyce polskiej
    • Wstęp
    • Pierwsza liga
    • Druga liga
    • Trzecia liga
    • Czwarta liga
    • W nauce gorzej niż w sporcie
    • Cztery przestrzenie autorytetu
    • Ligowy los młodych pracowników nauki
    • Mgła ministerialnej niewiedzy
  • Równość i różnice w humanistyce i naukach społecznych w kontekście reformowania uniwersytetów Polsce (dwanaście grzechów głównych)
    • Wstęp
    • Własna perspektywa krytyczna autora wobec realiów nauki
    • Doktor Gowin ma głos na scenie Nauki?
      • Namiętna misja historycznej zmiany
      • Fałszywe uwznioślanie działań
      • Konsekwencja za wszelką cenę?
      • Strategia rzekomej poprawy systemu poprzez wygodę zarządzania
      • Skrajnie segregacyjna wizja nauki
      • Czynienie umownych silnych zakładnikami pozornie słabszych
      • Kamerdynerski punkt widzenia
      • Wewnętrzna sprzeczność retoryki
      • Brak rozeznania w realiach patologii
      • Odmowa widzenia szkodliwości wielu rozwiązań
      • Uzurpacja wyższości politycznego statusu
      • Sztuczne eskalowanie różnic z nadzieją na ukrytą równość
    • Zamiast zakończenia
  • Postscriptum: mój zbuntowany pesymizm (sprzed ćwierćwiecza)
  • Stanisław Zbigniew Kowalik, Posłowie
  • Miejsca pierwodruku
  • Bibliografia
  • Spis nazwisk
  • Назва:Eseje zbuntowane. Horyzont metahumanistyki i transdyscyplinarności
  • Автор:Lech Witkowski
  • ISBN:978-83-242-6878-8, 9788324268788
  • Дата видання:2025-09-30
  • Формат:Eлектронна книга
  • Ідентифікатор видання: e_4l1n
  • Видавець: Wydawnictwo UNIVERSITAS
Завантаження...
Завантаження...