Видавець: Wydawnictwo Marek Derewiecki
Święty Tomasz z Akwinu a ewolucja
Michał Chaberek OP
Moim celem było zebranie wszystkich argumentów, które spotkałem u proewolucyjnych autorów tomistycznych. Być może w przyszłości pojawią się jeszcze nowe. Niemniej myślę, że na te podstawowe, które wysuwają katoliccy autorzy już od przeszło stu lat, Czytelnik znajdzie odpowiedź w tej publikacji. Ponadto z tego, co mi wiadomo, jest to pierwsza próba całościowego podejścia do zagadnienia Tomasz a ewolucja z pozycji biblijnych i klasycznie chrześcijańskich. Zatem moim celem jest udzielenie wyczerpującej, choć syntetycznej odpowiedzi katolickim badaczom promującym tezę, jakoby naukę Tomasza (wraz z klasyczną metafizyką) można było uzgodnić z teorią makroewolucji biologicznej. Opisany przeze mnie kontekst współczesnej debaty na temat św. Tomasza i ewolucji dotyczy myśli zachodniej, zwłaszcza amerykańskiej. (fragment Przedmowy do polskiego wydania)
Anonim
Talizman zdrowia i piękności, czyli zwięzły zbiór prawideł i zasad dla zachowania się w czerstwości do sędziwego wieku to poradnik z początku XX wieku, zawierający zbiór praktycznych porad dla zachowania zdrowia, sprawności fizycznej i pogodnego stanu ducha. Wydanie zawiera 4 ilustracje. Fragment: Zdrowie i piękność powinny się hodować pospołu. Przy kwitnącem zdrowiu, powierzchowność, chociażby najpospolitsza, oświetla się powabem, cieszącym jak nas samych tak i tych, którzy z nami obcują. Skoro zaś zdrowie znajduje się w niedobrym stanie, wtedy nawet i najwytworniejsze rysy twarzy lub kształty ciała brzydną, wreszcie cała osoba staje się podobną do czczego malowidła, pozbawionego wszelkiej uroczej barwy. Nie będziemy więc tutaj podawali środków przeznaczonych do upiększenia powierzchowności niezależnie od zdrowia, lecz wskażemy raczej najprostszą drogę do pielęgnowania zdrowia i piękności w ścisłem połączeniu. A dla uwydatnienia głównych zasad, na jakich to wspólne pielęgnowanie ma się opierać, zaopatrzamy poniższe wskazówki w osobne wytycznie. Niechaj każdy, kto pragnie być zdrowym i pięknym na ciele i duchu, będzie przede wszystkiem umiarkowany, mało wymagający, łatwy do zadowolenia, swobodny, wesoły; względem siebie surowy, dla innych wyrozumiały, nawet pobłażliwy. Niech duch jego często kąpie się i napawa widokiem słońca, nieba, gwiazd, a oczy niech odbijają na zewnątrz piękno wewnętrzne, szerząc wokoło radość i ochotę do naśladowania takiego przykładu. Żyjmy ciągle tak, ażebyśmy byli w każdej porze gotowi przenieść się do wieczności tak, ażeby to było im później tem bardziej za wcześnie! W ten sposób ustępując miejsce swoim zastępcom, spokojnie i łagodnie będziemy mogli życzyć im z całego serca cieszenia się nadal zdrowiem i pięknością ciała i ducha równie pogodnie, jak czyniliśmy to sami.
Tarnowski i bitwa pod Obertynem
Konstanty Górski
Tarnowski i bitwa pod Obertynem to rozprawa jednego z najwybitniejszych historyków wojskowości, Konstantego Górskiego (1826-1898), poświęcona postaci hetmana wielkiego koronnego Jana Tarnowskiego (1488-1561) i jego zwycięstwa nad hospodarem mołdawskim Piotrem Rareem (Petryłą) w bitwie pod Obertynem 22 sierpnia 1531 roku. Autor w pierwszej części przedstawia życiorys Tarnowskiego i wydarzenia, które wpłynęły na jego umiejętności dowódcze, a w drugiej części analizuje przebieg bitwy z punktu widzenia hetmana jego analizy sytuacji i podejmowanych decyzji taktycznych. Niniejsze wydanie zostało uzupełnione o plan bitwy pod Obertynem.
Platon
Platon stawia tu pytanie: czym jest wiedza? Sokrates analizuje różne odpowiedzi, m.in. pogląd, że wiedza jest jedynie subiektywnym przekonaniem. Dialog zawiera polemikę z relatywizmem sofistów i prowadzi do głębokiej refleksji nad naturą poznania. Dialogi Platona należą do najważniejszych i najbardziej wpływowych dzieł w historii filozofii europejskiej. Spisane w formie rozmów najczęściej prowadzonych przez Sokratesa stanowią niezwykłe połączenie filozoficznego dociekania, literackiej formy i żywej dyskusji nad najważniejszymi pytaniami dotyczącymi człowieka i świata. W dialogach tych Platon podejmuje fundamentalne zagadnienia filozoficzne: czym jest sprawiedliwość, czym jest dobro, czym jest prawda i wiedza, jaka jest natura duszy oraz jaki powinien być właściwy porządek państwa. Rozmowy bohaterów, prowadzone metodą pytań i odpowiedzi, odsłaniają złożoność pojęć, które często uznajemy za oczywiste, a jednocześnie uczą sztuki krytycznego myślenia i filozoficznej refleksji. Dialogiczna forma dzieł Platona sprawia, że nie są one jedynie traktatami filozoficznymi, lecz także literackimi obrazami życia intelektualnego starożytnej Grecji. Spotykamy w nich postacie filozofów, polityków, sofistów i młodych uczniów, którzy wspólnie poszukują prawdy w atmosferze sporów, ironii i dociekliwości. Niniejsza seria obejmuje wybór dwudziestu trzech dialogów Platona, publikowanych w osobnych tomach. Każdy z nich stanowi samodzielną całość, a zarazem część wielkiego projektu filozoficznego, który od ponad dwóch tysięcy lat kształtuje myślenie o etyce, polityce, poznaniu i naturze rzeczywistości. Lektura dialogów Platona pozostaje jednym z najważniejszych doświadczeń intelektualnych kultury Zachodu zaproszeniem do rozmowy o pytaniach, które nigdy nie tracą aktualności.
Tematy runiczne w herbach szlachty polskiej
Franciszek Piekosiński
Franciszek Piekosiński (1844-1906) wybitny polski historyk mediewista, heraldyk, zasłużony w dziedzinie publikacji źródeł historycznych, zwłaszcza dotyczących polskiego prawa średniowiecznego; był również twórcą hipotezy o runicznej genezie herbów szlachty polskiej. Swoją teorię przedstawił m.in. w pracy Heraldyka polska wieków średnich, a rozwinięcie tego zagadnienia stanowi niniejsza rozprawa pt. Tematy runiczne w herbach szlachty polskiej. Piekosiński wyróżnił trzy fazy adaptacji run w polskich herbach: uświęcenia, uszczerbienia i uherbienia. Praca zawiera 12 rycin przestawiających runy skandynawskich alfabetów futharku młodszego i starszego oraz wywodzone z nich herby polskiej szlachty.
Thrasymach. Intrygi filozoficzne w Politei Platona
Dorota Zygmuntowicz
Monografia Doroty Zygmuntowicz Thrasymach. Intrygi filozoficzne w Politei Platona to praca, która wnikliwie analizuje zagadnienia związane z jednym z najbardziej kontrowersyjnych bohaterów w historii filozofii Thrasymachem z Chalcedonu. Autorka proponuje nowe spojrzenie na postać, która, dzięki Platonowi, stała się symbolem nie tylko filozoficznego immoralizmu, ale także realpolitik w myśli politycznej. Celem tej książki jest przygotowanie czytelnika do lektury Politei Platona, jednego z najważniejszych dzieł filozoficznych Europy, a jednocześnie tekstu, który pozostaje pełen tajemnic i trudnych do rozstrzygnięcia zagadek interpretacyjnych. Pierwsza część pracy skupia się na analizie dostępnych przekazów o Thrasymachu z Chalcedonu, zarówno tych historycznych, jak i tych związanych z jego filozoficzną postacią w Politei. W drugiej części autorka bada funkcję motywów thrasymachowych w dialogach sokratycznych, zawierających przekaz moralny i polityczny. Część trzecia monografii to szczegółowa analiza Politei jako tekstu, w którym te motywy zyskują na znaczeniu, łącząc się w jedną, wielką filozoficzną intrygę. Książka ma na celu nie tylko rozwikłanie zagadki, czy Thrasymach rzeczywiście głosił poglądy, które przypisuje mu Platon, ale także ukazanie, jaką rolę pełni ta postać w kontekście całej filozofii Platona. Czytelnicy będą mieli okazję zgłębić mechanizmy perswazji, jakie Platon zastosował w Politei, by wywrzeć wpływ na swoich odbiorców, w tym na mieszkańców ówczesnych Aten, których kondycja intelektualna i moralna stanowiła tło dla całej polemiki. Autorka proponuje nowatorskie podejście do Politei Platona, traktując ją nie tylko jako dzieło filozoficzne, ale i literackie, pełne subtelnych środków artystycznych, które miały na celu przekonanie czytelników do filozoficznych tez Platona. Dla współczesnych czytelników książka stanowi wyzwanie, ale także niezwykle cenną lekcję z zakresu filozofii politycznej, która nie tylko dostarcza wiedzy o starożytnych ideach, ale także wciąż może inspirować do refleksji nad współczesnymi problemami politycznymi. Praca Zygmuntowicz jest nieocenionym wprowadzeniem do lektury Politei. Dzięki tej książce czytelnicy zarówno licealiści, jak i studenci filozofii, politologii, socjologii, historii czy kultury będą mogli łatwiej zrozumieć trudne aspekty tego klasycznego dzieła. Jest to lektura polecana nie tylko dla osób zajmujących się filozofią, ale także dla każdego, kto pragnie zgłębić tajniki myślenia politycznego, które pozostają aktualne przez wieki. Monografia, poprzez swój przystępny język i klarowność wywodów, otwiera drzwi do świata filozofii, a także do zrozumienia zasad rządzących sprawiedliwością, polityką i moralnością. Książka ta jest doskonałym wyborem nie tylko dla studentów i nauczycieli, ale także dla każdego, kto pragnie poszerzyć swoją wiedzę na temat klasycznych podstaw zachodniej myśli politycznej, które wciąż mają kluczowe znaczenie w dzisiejszym świecie.
Platon
Timajos jest kosmologicznym dialogiem Platona. Autor przedstawia w nim wizję powstania świata oraz natury człowieka i wszechświata. Choć opiera się na ówczesnej wiedzy i spekulacji filozoficznej, stanowi ważny dokument starożytnej refleksji nad przyrodą. Dialogi Platona należą do najważniejszych i najbardziej wpływowych dzieł w historii filozofii europejskiej. Spisane w formie rozmów najczęściej prowadzonych przez Sokratesa stanowią niezwykłe połączenie filozoficznego dociekania, literackiej formy i żywej dyskusji nad najważniejszymi pytaniami dotyczącymi człowieka i świata. W dialogach tych Platon podejmuje fundamentalne zagadnienia filozoficzne: czym jest sprawiedliwość, czym jest dobro, czym jest prawda i wiedza, jaka jest natura duszy oraz jaki powinien być właściwy porządek państwa. Rozmowy bohaterów, prowadzone metodą pytań i odpowiedzi, odsłaniają złożoność pojęć, które często uznajemy za oczywiste, a jednocześnie uczą sztuki krytycznego myślenia i filozoficznej refleksji. Dialogiczna forma dzieł Platona sprawia, że nie są one jedynie traktatami filozoficznymi, lecz także literackimi obrazami życia intelektualnego starożytnej Grecji. Spotykamy w nich postacie filozofów, polityków, sofistów i młodych uczniów, którzy wspólnie poszukują prawdy w atmosferze sporów, ironii i dociekliwości. Niniejsza seria obejmuje wybór dwudziestu trzech dialogów Platona, publikowanych w osobnych tomach. Każdy z nich stanowi samodzielną całość, a zarazem część wielkiego projektu filozoficznego, który od ponad dwóch tysięcy lat kształtuje myślenie o etyce, polityce, poznaniu i naturze rzeczywistości. Lektura dialogów Platona pozostaje jednym z najważniejszych doświadczeń intelektualnych kultury Zachodu zaproszeniem do rozmowy o pytaniach, które nigdy nie tracą aktualności.
Traktat o miłości. Summa teologii II-II, 23-46
Św. Tomasz z Akwinu
Przedstawiany w tym tomie traktat etyczny, obejmujący kwestie 23-46 z drugiej części drugiej części (secunda secundae) Summy teologii Tomasza z Akwinu mówi o czymś, co jest normatywną podstawą różnorakich teorii moralnych, odwołujących się do chrześcijaństwa. Tą fundamentalną normą wszelkiej chrześcijańskiej etyki jest potwierdzane z całą mocą w Ewangeliach, lecz podawane także w Starym Testamencie przykazanie miłości bliźniego. Choć jednak sama formuła tego religijnego nakazu kochaj bliźniego swego jak siebie samego, dilige proximum tuum sicut te ipsum jest od wieków ustalona, wypełniającą ją treść rozumiano na różne sposoby. Miłość, o którą chodzi w omawianym przykazaniu, nie jest jakąś powszechną życzliwością lub sympatią, żywioną przez człowieka wobec innych ludzi i przysługującą mu z samej natury; jest to raczej moc czy też zdolność pochodząca bezpośrednio od Boga i podarowana ułomnemu człowiekowi, który sam nie mógłby jej z siebie wykrzesać, ale może zarządzać tym darem, używając go lepiej lub gorzej, właściwie lub niewłaściwie. I właśnie ta nadnaturalna, poniekąd teocentryczna miłość, określana jako caritas, stanowi centralny przedmiot przedstawianej tutaj części dzieła Tomasza z Akwinu (Fragment Wstępu tłumacza). Święty Tomasz z Akwinu (1225-1274). Urodził się w rodzinie hrabiowskiej w okolicach Akwinu. Naukę rozpoczął w roku 1230, jako oblat, w klasztorze benedyktynów na Monte Cassino. Studia odbywał na uniwersytecie w Neapolu. W roku 1244 wstąpił do zakonu dominikanów. Jako uczeń kolegiów dominikańskich w Paryżu, a później w Kolonii kształcił się dalej pod kierunkiem Alberta Wielkiego. Został wykładowcą teologii na uniwersytecie w Paryżu, uczył również w wielu miastach we Włoszech. W związku z wykładami w Paryżu napisał komentarz do Sentencji Piotra Lombarda. W latach 12591264 napisał tzw. Summę filozoficzną czyli Summa contra Gentiles, a w roku 1265 rozpoczął pisanie swego największego dzieła Summy teologii. Św. Tomasz uznany został za jednego z najwybitniejszych teologów i filozofów chrześcijańskich. Doktryna, którą stworzył, wywarła ogromny wpływ na naukę Kościoła katolickiego. Po śmierci w roku 1274, uznany został doktorem Kościoła, a w roku 1323 kanonizowany.