Helion


Szczegóły ebooka

Świat bliski i świat daleki w staropolskich przestrzeniach

Świat bliski i świat daleki w staropolskich przestrzeniach


Prace zgromadzone w tomie przybliżają różnorodne aspekty odległych realiów utrwalonych w piśmiennictwie, literaturze pięknej i sztuce epok dawnych. Obserwacje i analizy autorów koncentrują się na wielorakich sposobach postrzegania i deskrypcji wybranych elementów doświadczanej, a w konsekwencji także kreowanej rzeczywistości. Rozważania zmierzają również do odtworzenia uwarunkowań odbioru, które wpływały na kształt omawianych dzieł. Czytelnik zainteresowany problematyką literacką i mentalnością ludzi doby staropolskiej znajdzie w tomie rozprawy poświęcone przyjemnym lub odstraszającym wizjom zarówno fikcyjnych (mitologicznych i fantastycznych krain), jak i rzeczywistych przestrzeni (kontynentów, państw, miast i budynków), które przyciągały uwagę i pobudzały wyobraźnię twórców, począwszy od późnego antyku aż do baroku. Następny krąg poruszanych zagadnień wiąże się z utworami, które powstały w efekcie toczących się konfliktów politycznych i społecznych lub stanowiły reakcję na kataklizmy dotykające ludzi dawnych wieków. Przedmiotem zainteresowania badaczy są metody wykorzystywania lub oswajania dramatycznych wydarzeń, takich jak konflikty zbrojne i zarazy. Osobną grupę stanowią prace poświęcone zagadnieniom religii chrześcijańskiej i związane z doświadczeniem wiary, które znalazły wyraz w pisarstwie i działalności Jakuba Wujka, Teresy Petrycówny, Bonawentury Siewierzanina, Piotra Skargi i Wacława Potockiego. Dopełnieniem tych rozważań jest tekst przybliżający mało znaną, antypogańską mowę Firmicusa Maternusa z IV w. p.n.e., a także rozważania poświęcone oddziaływaniu legendy Barbary Radziwiłówny na autorów współczesnych publikacji o charakterze naukowym i popularnonaukowym.

Spis treści

 

Słowo wstępne / 7

 

Marek Job

Moralność a tradycyjna religia rzymska w mowie Firmicusa Maternusa / 9

 

Anna Kołos

Mapowanie monstrualności w myśli i kartografii średniowiecznej / 21

 

Katarzyna Chmielewska

Realia i uwarunkowania wojennych wizji w historiografii polskiego średniowiecza / 37

 

Barbara Kowalska

Przestrzenie przemierzane i społecznie kreowane w Kronice Jana z Czarnkowa / 53

 

Zvonimir Milanović

Przestrzenie sakralne czasów wojny i pokoju w chorwackiej literaturze doby wczesnonowożytnej / 67

 

Aleksandra Bobrowska

O baśniowości staropolskiego romansu. Przykład Fortunata / 89

 

Iwona Rak

O przestrogach przed „kacerskimi” naukami w tekstach ramowych postylli Jakuba Wujka / 103

 

Małgorzata Piecuch

O wprowadzaniu Kazań sejmowych w obieg czytelniczy w staropolskich edycjach dzieł Piotra Skargi / 117

 

Katarzyna Kolendo-Korczak

Próba rekonstrukcji programu ideowego dekoracji Sali Rady ratusza w Toruniu / 131

 

Anna Malińska

Proksemika w mistyce oblubieńczej Bonawentury Siewierzanina / 143

 

Mariola Jarczykowa

„Powietrzna zaraza” w Wielkim Księstwie Litewskim w ujęciu Walentego Bartoszewskiego i Piotra Kochlewskiego / 153

 

Sylwia Kawska

Wizje świata fantastycznego w Historyi uciesznej o królewnie Banialuce / 173

 

Krzysztof Sacała

Wyobraźnia geograficzna Jana Andrzeja Morsztyna / 191

 

Katarzyna Kaczor-Scheitler

Relacje nadawczo-odbiorcze w barokowych medytacjach Teresy Petrycówny / 207

 

Monika Drożdżewicz

Nowy zaciąg... Wacława Potockiego wobec tradycji apokryficznej. (Opis ukrzyżowania Chrystusa) / 233

 

Wioleta Malicka

Wątki uniwersalne i rodzime w bajkach Jana Stanisława Jabłonowskiego / 247

 

Dominika Fesser

Współczesna legenda Barbary Radziwiłłówny / 267

 

Indeks osobowy (opracował Szymon Piotr Dąbrowski) / 285