Helion


Szczegóły ebooka

Człowiek w obliczu pandemii. Psychologiczne i społeczne uwarunkowania zachowań w warunkach kryzysu zdrowotnego

Człowiek w obliczu pandemii. Psychologiczne i społeczne uwarunkowania zachowań w warunkach kryzysu zdrowotnego


Stan pandemii to niezwykle trudna sytuacja, w której trzeba podejmować niełatwe decyzje, i to na różnych szczeblach. To sytuacja dużej niepewności, więc zdarza się również, że panuje inercja decyzyjna. Na skutek owych decyzji ludzie poddają się (lub nie) przeróżnym zaleceniom medycznym i rygorom sanitarnym, są przy tym mniej lub bardziej skłonni do podejmowania ryzyka (bądź do jego unikania), a pośród rozmaitych emocji nierzadko doświadczają silnego lęku i depresji. O wszystkich tych kwestiach sporo do powiedzenia mają nauki behawioralne, w których od lat prowadzi się badania empiryczne na ten temat.

Sytuacja pandemii COVID-19, z którą obecnie mamy do czynienia, nie może być rozpatrywana wyłącznie jako problem medyczny. Od podejmowanych decyzji a także od sposobu ich komunikowania zależy bowiem zarówno ludzkie zdrowie i życie, jak i to, jak szybko uda się opanować kryzys.

Czworo znakomitych psychologów, reprezentujących różne subdyscypliny, przygotowało wieloaspektowe opracowanie dotyczące stanu pandemii, analizowanego właśnie z perspektywy pozamedycznej. Praca ta jest przeglądem tego zagadnienia, dokonanym z uwzględnieniem zarówno klasycznych już koncepcji teoretycznych, jak i wyników najnowszych ujęć oraz badań empirycznych. Autorzy omawiają między innymi takie kwestie, jak podmiotowość człowieka znajdującego się w niejasnej i niepewnej sytuacji, rola lęku w podejmowaniu decyzji i szacowaniu ryzyka, zaufanie do innych ludzi oraz do instytucji, tożsamość grupowa i poczucie wspólnotowości, znaczenie kapitału społecznego czy zautomatyzowane lub w pełni świadome rytuały indywidualne i społeczne.

Rozważania autorów zostały uzupełnione wprowadzeniem, które z perspektywy biologicznej wyjaśnia, czym jest pandemia, a także omówieniem różnic kulturowych i rozmaitych reakcji poszczególnych państw na kryzys pandemiczny.

  • WPROWADZENIE1
  • CZĘŚĆ PIERWSZA CZŁOWIEK W OBLICZU PANDEMII
    • ROZDZIAŁ 1. PERSPEKTYWA INDYWIDUALNA
      • 1.1 CZŁOWIEK JAKO PROBLEM LUB CZŁOWIEK JAKO ROZWIĄZANIE
      • 1.2 PSYCHOLOGICZNE DOŚWIADCZENIE PANDEMII: NIEPEWNOŚĆ I LĘK
        • 1.2.1 LĘK PRZED ZACHOROWANIEM I LĘK PRZED ŚMIERCIĄ SPECYFICZNE RODZAJE LĘKU POJAWIAJĄCE SIĘ W PANDEMII
        • 1.2.2 PODATNOŚĆ NA LĘK I RÓŻNICE INDYWIDUALNE W DOŚWIADCZANIU LĘKU1
        • 1.2.3 STRATEGIE RADZENIA SOBIE Z NIEPEWNOŚCIĄ I LĘKIEM2
      • 1.3 EMOCJONALNE MECHANIZMY ZWIĄZANE Z ZAGROŻENIEM
      • 1.4 MECHANIZMY POZNAWCZE ZWIĄZANE Z ZAGROŻENIEM
      • 1.5 OPTYMIZM
        • 1.5.1 ZNACZENIE OPTYMIZMU DLA SAMOREGULACJI I RELACJI SPOŁECZNYCH W KONTEKŚCIE ZAGROŻENIA
        • 1.5.2 NIEREALISTYCZNY OPTYMIZM I POZYTYWNE ZŁUDZENIA
      • 1.6 PERCEPCJA RYZYKA
        • 1.6.1 OCENIANIE RYZYKA
        • 1.6.2 DUALNY MODEL PERCEPCJI RYZYKA ROLA EMOCJI I CZYNNIKÓW POZNAWCZYCH
        • 1.6.3 SPECYFICZNE EFEKTY LĘKU I WIEDZY W PERCEPCJI RYZYKA
        • 1.6.4 PERCEPCJA RYZYKA A PODEJMOWANIE DZIAŁAŃ ZABEZPIECZAJĄCYCH
      • 1.7 PROCESY DECYZYJNE W SYTUACJI ZAGROŻENIA
        • 1.7.1 KOMPROMISY W PODEJMOWANIU DECYZJI
      • 1.8 ZAUFANIE DO EKSPERTÓW
      • 1.9 SZCZEPIENIA SPOSOBEM NA RADZENIE SOBIE Z PANDEMIĄ4
    • ROZDZIAŁ 2. PERSPEKTYWA GRUPOWA
      • 2.1 W KRYZYSIE WAŻNA JEST GRUPA
      • 2.2 ULEGANIE, NAŚLADOWANIE, PODĄŻANIE, CZYLI JAK ODDZIAŁYWAĆ NA GRUPY
      • 2.3 WSPÓŁPRACA: ORIENTACJA WSPÓLNOTOWA I INDYWIDUALISTYCZNA
      • 2.4 GDY BRAKUJE PRZYWIĄZANIA DO GRUPY
      • 2.5 ZACHOWANIA ZBIOROWE PROTESTY
      • 2.6 PERCEPCJA NIERÓWNOŚCI SPOŁECZNYCH
    • ROZDZIAŁ 3. POZIOM SPOŁECZNY
      • 3.1 ZAUFANIE INSTYTUCJONALNE
        • 3.1.1 ŹRÓDŁA ZAUFANIA DO INSTYTUCJI
        • 3.1.2 ZAUFANIE OPARTE NA OCENIE
        • 3.1.3 ZAUFANIE DO INSTYTUCJI POLITYCZNYCH
        • 3.1.4 ZAUFANIE DO INSTYTUCJI PUBLICZNYCH
        • 3.1.5 SPRAWIEDLIWOŚĆ PROCEDURALNA
        • 3.1.6 ZAUFANIE INSTYTUCJONALNE W KONTEKŚCIE KRYZYSU
        • 3.1.7 ZAUFANIE INSTYTUCJONALNE A PRZESTRZEGANIE PRAWA (COMPLIANCE)
      • 3.2 KAPITAŁ SPOŁECZNY
        • 3.2.1. KAPITAŁ SPOŁECZNY JAKO CZYNNIK WARUNKUJĄCY PRZESTRZEGANIE PRAWA
        • 3.2.2 KAPITAŁ SPOŁECZNY JAKO ŹRÓDŁO WSPARCIA I ZASOBÓW
        • 3.2.3 KAPITAŁ SPOŁECZNY A DOBROSTAN
        • 3.2.4 KAPITAŁ SPOŁECZNY A ZDROWIE
        • 3.2.5 NIERÓWNOŚCI W WYKORZYSTANIU KAPITAŁU SPOŁECZNEGO
        • 3.2.6 WPŁYW KRYZYSU NA KAPITAŁ SPOŁECZNY
        • 3.2.7 KAPITAŁ SPOŁECZNY A ODPORNOŚĆ SPOŁECZNOŚCI
    • ROZDZIAŁ 4. KOMUNIKOWANIE W PANDEMII
      • 4.1 WPŁYW MEDIÓW NA ZDROWIE PSYCHICZNE W TRAKCIE PANDEMII1
        • 4.1.1 DEZINFORMACJA W CZASIE PANDEMII COVID-19
        • 4.1.2 DLACZEGO FAŁSZYWE INFORMACJE TAK SZYBKO SIĘ ROZPRZESTRZENIAJĄ
        • 4.1.3 DZIAŁANIA MAJĄCE NA CELU ZWALCZANIE DEZINFORMACJI ZWIĄZANEJ Z COVID-19
        • 4.1.4 ODPORNOŚĆ NA FAŁSZYWE INFORMACJE
      • 4.2 KOMUNIKOWANIE RYZYKA
        • 4.2.1 PROSTE I JEDNOZNACZNE KOMUNIKATY
        • 4.2.2 ODPOWIEDNIE SFORMUŁOWANIE PRZEKAZU
        • 4.2.3 MODEL KOMUNIKOWANIA ZAGROŻENIA
    • ROZDZIAŁ 5. PODSUMOWANIE
      • 5.1 EMOCJE REGULUJĄ PODEJMOWANIE DECYZJI PROZDROWOTNYCH
      • 5.2 PERCEPCJA RYZYKA
      • 5.3 PODEJMOWANIE DECYZJI W PANDEMII
      • 5.4 PRZEKONANIA, IDEOLOGIA, WARTOŚCI
      • 5.5 POSZUKIWANIE INFORMACJI
      • 5.6 ZAUFANIE DO INSTYTUCJI
      • 5.7 KAPITAŁ SPOŁECZNY
      • 5.8 KOMUNIKOWANIE ZAGROŻEŃ
  • CZĘŚĆ DRUGA SPOŁECZEŃSTWO W OBLICZU PANDEMII
    • ROZDZIAŁ 6. PANDEMIA A RÓŻNICE KULTUROWE. WYBRANE PRZYKŁADY ZE ŚWIATA ISLAMU I HINDUIZMU
      • 6.1 MUZUŁMANIE WOBEC PANDEMII
      • 6.2 PANDEMIA COVID-19 A HINDUIZM WYBRANE PRZYKŁADY
      • 6.3 UWAGI KOŃCOWE
    • ROZDZIAŁ 7. PAŃSTWA WOBEC PANDEMII. PERSPEKTYWA PORÓWNAWCZA
      • 7.1 WSTĘP
      • 7.2 INTERWENCJE UKIERUNKOWANE NA ZATRZYMANIE PANDEMII
      • 7.3 KLUCZOWE DECYZJE, KTÓRE NALEŻY PODJĄĆ PRZED ANALIZĄ DANYCH
      • 7.4 WYNIKI
      • 7.5 WNIOSKI
  • BIBLIOGRAFIA
  • BIOGRAMY AUTORÓW