Helion


Szczegóły ebooka

Uprzedzenia, wrogość czy społeczna harmonia?

Uprzedzenia, wrogość czy społeczna harmonia?


We współczesnym świecie jest wiele niepokojących zjawisk, które stanowią źródło uprzedzeń i wrogości. Niebagatelną rolę odgrywają w tym media i kształtowany przez nie obraz życia społecznego, który często nieświadomie uznajemy za prawdziwy.

Większa świadomość i refleksyjne myślenie mogą nam ułatwić poruszanie się w tym świecie, unikać pułapek, oddzielać to, co jest, od tego, co się tylko wydaje. A to z kolei sprzyja otwartości i budowaniu harmonii społecznej, która wbrew pozorom ciągle jest możliwa.

Ważnym drogowskazem może być tutaj psychologia i wiedza gromadzona przez nią od dziesięcioleci, nieustannie wzbogacana i weryfikowana. Dzięki tej wiedzy można bardziej przenikliwie patrzeć na to, co się dzieje wokół nas (a także w nas samych), przyglądać się temu, co nas dzieli, a co łączy, i czynić ten świat choć odrobinę lepszym. Dla wszystkich. Dla każdego z nas.

Z recenzji wydawniczej:

Dawno nie czytałam tak fascynującej książki psychologów, napisanej dla szerokiego grona czytelników, opartej na głębokiej wiedzy i przemyśleniach o życiu społecznym, połączonych z wrażliwością na to, co się dzieje. Autorki z niewątpliwym darem popularyzacji czynią psychologiczną wiedzę atrakcyjną, ale też doskonale pokazują, że jest ona społecznie użyteczna, wręcz niezbędna. To, co piszą, jest ciekawe, intelektualnie stymulujące, a zarazem rodzi wspaniałe przekonanie, że intelekt czemuś służy, że nie jest tylko wartością samą w sobie, hołubioną przez jednych, a pogardzaną przez innych.

Pomysł autorek na książkę dotyczy dynamiki dobra i zła. Dynamika ta wydaje się prosta, lecz w istocie jakże jest skomplikowana! Autorki temu trudnemu zadaniu sprostały doskonale, odwołując się do relacji pomiędzy myśleniem refleksyjnym i automatycznym oraz do znaczenia emocji zarówno pierwotnych, jak i wtórnych. Ich książka to prawdziwa éloge (pochwała) refleksji nad sobą, nad innymi ludźmi i nad tym, co się dzieje w świecie wokół nas.

Ewa Drozda-Senkowska, professeure classe exceptionnelle Université de Paris Descartes

  • PRZEDMOWA
  • KILKA SŁÓW POPRZEDZAJĄCYCH LEKTURĘ KSIĄŻKI
  • SŁOWO WSTĘPNE (NIECO) SFRUSTROWANEJ AUTORKI
  • CZĘŚĆ PIERWSZA: DOBRO I ZŁO W PRZESTRZENI SPOŁECZNEJ
    • ROZDZIAŁ 1. PRZESŁANKI WROGOŚCI I PRZYCHYLNOŚCI WOBEC ŚWIATA TKWIĄ W KAŻDYM Z NAS
      • 1.1. RÓŻNORODNOŚĆ PRZEJAWÓW DOBRA I ZŁA
      • 1.2. ILUZJA PRZEWAGI ZŁA
      • 1.3. CZYŻBY ŚWIAT ZMIERZAŁ JEDNAK KU LEPSZEMU?
      • 1.4. ASYMETRIA DOBRA I ZŁA
      • 1.5. PODZIELONY UMYSŁ
    • ROZDZIAŁ 2. SKRAJNE ZŁO
      • 2.1. SUBIEKTYWNE SKALE ZŁA
      • 2.2. ZŁO ZNANE ZE SŁYSZENIA
      • 2.3. ZŁO, KTÓREGO (PODOBNO) NIE MÓGŁ SOBIE WYOBRAZIĆ TOMASZ MANN
      • 2.4. APOGEUM WROGOŚCI: HOLOKAUST
      • 2.5. KONCEPCJA OSTATECZNEGO ROZWIĄZANIA I OPERACJONALIZACJE
      • 2.6. SPECYFIKA HOLOKAUSTU
      • 2.7. MEMENTO
    • ROZDZIAŁ 3. BEZKRESNE DOBRO
      • 3.1. PSYCHOLOGICZNA ODRĘBNOŚĆ DOBRA WZGLĘDEM ZŁA
      • 3.2. POWSZECHNOŚĆ PRZYCHYLNYCH GESTÓW I DOBRYCH UCZYNKÓW
      • 3.3. DWA OBLICZA DOBRA
        • 3.3.1. TWORZENIE VERSUS PRZYWRACANIE DOBRA
      • 3.4. DOBRO CYFROWE
      • 3.5. INICJATORZY DOBRA
        • 3.5.1. O PEWNYM ZAPOMNIANYM WŁADCY MALUTKIEGO KSIĘSTWA, KTÓRY CZYNIŁ WIELKIE DOBRO
        • 3.5.2. NIEZWYKŁA DROGA ŻYCIOWA TADEUSZA KOŚCIUSZKI
      • 3.6. BENEFICJENCI DOBRA
        • 3.6.1. WSPÓŁPRACA PIĘTA ACHILLESOWA POLSKIEGO SPOŁECZEŃSTWA?
      • 3.7. DOBRO I PIĘKNO AWERS I REWERS LEPSZEJ STRONY LUDZKIEJ NATURY
    • ROZDZIAŁ 4. KILKA SŁÓW O DZISIEJSZYCH BOLĄCZKACH I NADZIEJACH SPOŁECZNYCH
      • 4.1. TROSKI I NADZIEJE
      • 4.2. PROBLEM NUMER 1: DESTRUKCJA MENTALNOŚCI
      • 4.3. PERFIDIA STAREJ CZAPLI
      • 4.4. CO MI ZROBISZ, JAK MNIE ZŁAPIESZ?
      • 4.5. TUPET BYWA SILNIEJSZY NIŻ OBAWA PRZED SANKCJAMI
      • 4.6. DZIEJOWA PUŁAPKA: POPULIŚCI I UPADEK ZASAD
      • 4.7. SAMOPOCZUCIE SZEROKICH RZESZ SPOŁECZNYCH
      • 4.8. W POSZUKIWANIU DOBRA
      • 4.9. POŻĄDANE ZMIANY
      • 4.10. TWORZENIE I PODZIWIANIE PIĘKNA MA SIĘ DOBRZE
      • 4.11. AD VOCEM
  • CZĘŚĆ DRUGA: MINIWYKŁADY O TAJNIKACH PSYCHIKI I METODACH ICH ODKRYWANIA
    • ROZDZIAŁ 5. HOMO SAPIENS MYŚLI O ŚWIECIE I CZUJE NA DWA SPOSOBY
      • 5.1. MYŚLENIE MYŚLENIU NIERÓWNE
      • 5.2. PODSTAWY ORIENTACJI, EWALUACJI I DZIAŁAŃ SERCE I ROZUM
      • 5.3. EMOCJE ŚWIADOME I NIEUŚWIADAMIANE
      • 5.4.MODEL MÓZGU EMOCJONALNEGO JOSEPHA LEDOUX: DWIE ODRĘBNE ANATOMICZNIE DROGI IMPULSÓW DO CIAŁA MIGDAŁOWATEGO
      • 5.5. EMOCJE PIERWOTNE (AUTOMATYCZNE) I WTÓRNE (REFLEKSYJNE)
      • 5.6. EMOCJE NIŻSZE I WYŻSZE
      • 5.7. SERCE I ROZUM W TŁUMIE I WE WŁASNYM WNĘTRZU
    • ROZDZIAŁ 6. PRAWDY UKRYTE PRZED SOBĄ: NIEŚWIADOMOŚĆ NORMALNA I SAMOOSZUKIWANIE
      • 6.1. NIEŚWIADOMOŚĆ NA CO DZIEŃ I NA SPECJALNE OKAZJE
      • 6.2. NIEŚWIADOMOŚĆ NORMALNA UNIWERSALNA, BEZWIEDNA, NIEZAMIERZONA
      • 6.3. BODŹCE NIEUŚWIADOMIONE KSZTAŁTUJĄ PSYCHIKĘ
      • 6.4. NIEŚWIADOME KSOBNE MANIPULOWANIE INFORMACJAMI PRZEZ WŁASNY UMYSŁ
      • 6.5. KTO TU RZĄDZI JA CZY MÓJ MÓZG?
    • ROZDZIAŁ 7. ZAMĘT W GŁOWIE: UŁOMNOŚCI PRZETWARZANIA INFORMACJI O ŚWIECIE
      • 7.1. CZY TA FAJKA JEST, CZY NIE JEST FAJKĄ?
      • 7.2. NIEŚWIADOME ZNIEKSZTAŁCENIA W SPOSTRZEGANIU CODZIENNOŚCI
        • 7.2.1. PSYCHOLOGIA POZNANIA SPOŁECZNEGO
        • 7.2.2. NIE OCENIAJ KSIĄŻKI PO OKŁADCE
        • 7.2.3. ZNIEKSZTAŁCENIA WARTOŚCIOWANIA
        • 7.2.4. MORALNOŚĆ CZY KOMPETENCJA CO WYGRYWA W ŻYCIU SPOŁECZNYM?
        • 7.2.5. BŁĘDY NAIWNEGO PSYCHOLOGIZOWANIA
        • 7.2.6. PODOBIEŃSTWO I WYRAZISTOŚĆ DOMINUJĄ WNIOSKOWANIE
      • 7.3. LAST BUT NOT LEAST: JA SPRAWCA ZAMĘTU W GŁOWIE
        • 7.3.1. O DEFICYTACH DECENTRACJI
        • 7.3.2. EGOTYZM ILUZJA LUDZI WŁADZY
        • 7.3.3. JA WŚRÓD LUDZI, LUDZIE WOKÓŁ JA
      • 7.4. WIRTUALNE ŹRÓDŁA ZAMĘTU W GŁOWIE
        • 7.4.1. WIRTUALNY ZAMĘT FUNKCJI POZNAWCZYCH
        • 7.4.2. WIRTUALNY ZAMĘT WYMIANY INFORMACJI
        • 7.4.3. HOMO NUMERICUS
    • ROZDZIAŁ 8. WPŁYWY SPOŁECZNE NA DOBRE I NA ZŁE
      • 8.1. CZYM SKORUPKA ZA MŁODU NASIĄKNIE
        • 8.1.1. NIE MUSISZ SPRÓBOWAĆ, ŻEBY NIE LUBIĆ
      • 8.2. JAK CIAŁO FILTRUJE WPŁYW SPOŁECZNY
        • 8.2.1. DOTYK MIDASA
        • 8.2.2. DOTYK JAKO FORMA WPŁYWU
      • 8.3. INNI LUDZIE JAKO ŹRÓDŁO WPŁYWU
        • 8.3.1. CO CZYNI Z LUDZI MIŁOSIERNYCH SAMARYTAN?
      • 8.4. CIEŃ AUTORYTETU
        • 8.4.1. POSŁUSZNI DO BÓLU
        • 8.4.2. POWSZEDNIE PRZEJAWY WPŁYWU AUTORYTETU
        • 8.4.3. POZORNY AUTORYTET
      • 8.5. NA POCZĄTKU BYŁO SŁOWO
      • 8.6. CON FORMO KIEDY KSZTAŁT NADAJE WIĘKSZOŚĆ
        • 8.6.1. DLA TOWARZYSTWA DAŁ SIĘ POWIESIĆ
        • 8.6.2. POSIADANIE RACJI MERYTORYCZNY MOTYW KONFORMIZMU
      • 8.7. WPŁYW MNIEJSZOŚCI
        • 8.7.1. REWOLUCYJNY MODEL WPŁYWU MNIEJSZOŚCI SERGEA MOSCOVICIEGO
        • 8.7.2. PRZYCZÓŁKI WPŁYWU MNIEJSZOŚCI
    • ROZDZIAŁ 9. JA JAKO CENTRUM PSYCHIKI
      • 9.1. DWIE RÓŻNE SKŁADOWE NASZEJ JAŹNI
      • 9.2. JA-PODMIOTOWE I JA-PRZEDMIOTOWE: ICH ROZDZIELNOŚĆ I ZNACZENIE DLA SAMOROZWOJU
      • 9.3. ZNACZENIE POZNAWCZEJ ODRĘBNOŚCI JAINNI ORAZ ROZDZIELNOŚCI TOŻSAMOŚCI INDYWIDUALNEJ I SPOŁECZNEJ
      • 9.4. BEZKRESNA DOMINACJA JA-PODMIOTOWEGO: ZJAWISKO INFANTYLNEGO EGOCENTRYZMU
      • 9.5. ZNIEWOLENIE PRZEZ KSOBNOŚĆ: EGOCENTRYZM, EGOTYZM, EGOIZM
      • 9.6. BRAK WŁADZY NAD SOBĄ I JEJ ODZYSKIWANIE
      • 9.7. KTO (CZY CO) WIĘC NAMI RZĄDZI?
      • 9.8. STRUKTURA JA JAKO CENTRUM ZARZĄDZANIA
      • 9.9. INDYWIDUALIZM? JA TOTALITARNE I JA ODPOWIEDZIALNE
    • ROZDZIAŁ 10. DOKĄD ZMIERZAMY? CO NAS POPYCHA, A CO STAJE SIĘ WŁASNYM ZAMYSŁEM I CELEM?
      • 10.1. DWA ODRĘBNE SYSTEMY REGULACJI PSYCHICZNEJ: OBRONA LUB PRZEKRACZANIE STATUS QUO
      • 10.2. ZASTÓJ LUB PRZEMIANY MENTALNOŚCI
      • 10.3. AUTOMATYZMY VERSUS REFLEKSYJNOŚĆ CIASNOTA UMYSŁU LUB SZEROKIE HORYZONTY
      • 10.4. CZTERY ZASADY REGULACJI FUNKCJONOWANIA (ORAZ ICH CHRONOLOGIA)
        • 10.4.1. ZASADA HOMEOSTATYCZNA: POPĘDY POPYCHAJĄCE DO OBRONY WŁASNEJ EGZYSTENCJI BIOLOGICZNEJ I SPOŁECZNEJ
        • 10.4.2. ZASADA HEDONISTYCZNA: PODNIETY I POŻĄDANIA PRZYJEMNOŚCI ZMYSŁOWYCH
        • 10.4.3. ZASADA SAMOROZWOJU I SAMOREALIZACJI: CELOWE DĄŻENIE DO DOSKONALENIA SIEBIE
        • 10.4.4. ZASADA TRANSGRESJI: CELOWE DĄŻENIE DO REALIZACJI WIZJI I IDEAŁÓW ZWIĄZANYCH Z DOSKONALENIEM ŚWIATA
      • 10.5. POWIĄZANIA MIĘDZY ZASADAMI REGULACJI
    • ROZDZIAŁ 11. KTO PYTA, NIE BŁĄDZI CZYŻBY? CZYM UZUPEŁNIĆ SONDAŻE W BADANIACH NAD MENTALNOŚCIĄ SPOŁECZNĄ?
      • 11.1. KRÓTKI ZARYS HISTORII SONDAŻY
      • 11.2. W POSZUKIWANIU WIEDZY O MENTALNOŚCI SPOŁECZEŃSTW SONDAŻE OPINII PUBLICZNEJ
      • 11.3. JAK PYTAĆ O TO, CO KTOŚ SĄDZI O SOBIE (I NIE BŁĄDZIĆ PRZY TYM)?
        • 11.3.1. JAK WYTROPIĆ EGOTYZM DĄŻENIE DO PRZECENIANIA WALORÓW JA?
        • 11.3.2. JAK MIERZYĆ EGOCENTRYZM: TEST EGOCENTRYZMU SKOJARZENIOWEGO (TES)
        • 11.3.3. CZY CHCESZ POMÓC? A CZY POTRAFISZ ZAPROJEKTOWAĆ WZORCOWE PRZEDSZKOLE?
        • 11.3.4. O CO CHODZI W POMAGANIU?
      • 11.4. CZY JESTEŚMY DO SIEBIE PODOBNI? ODPOWIEDŹ ZALEŻY OD TEGO, NA JAKIE PYTANIE ODPOWIADAMY
      • 11.5. ŻYCZENIOWE OCENIANIE PODOBIEŃSTWA JAINNI
      • 11.6. PO CZYM POZNAĆ ŚWIADKA JEHOWY O POŚREDNICH MIARACH UPRZEDZEŃ I STEREOTYPÓW
      • 11.7. CZY EMOCJONALNOŚĆ MOŻE RÓŻNICOWAĆ SWOICH I OBCYCH?
      • 11.8. ZAMIAST PODSUMOWANIA
    • ROZDZIAŁ 12. TAM, GDZIE MĘDRCA SZKIEŁKO I OKO NIE SIĘGA BADANIA LABORATORYJNE NAD NIEUŚWIADAMIANYMI PRZESŁANKAMI ZACHOWANIA
      • 12.1. GŁOŚNE EKSPERYMENTY PSYCHOLOGICZNE
      • 12.2. REJESTROWANIE NIEUŚWIADAMIANYCH PRZEJAWÓW FUNKCJONOWANIA
      • 12.3. POMIARY EFEKTÓW NIEUCHWYTNYCH DLA OKA (CHOĆ WSZYSTKO JEST WIDOCZNE)
        • 12.3.1. TEST UTAJONYCH SKOJARZEŃ JAKO POMIAR NIEŚWIADOMEGO FAWORYZOWANIA SWOICH
        • 12.3.2. NIEUŚWIADOMIONY WPŁYW EMOCJI NA POZIOM WYKONANIA ZADAŃ POZNAWCZYCH: TEST ANTYSAKKAD ORAZ EMOCJONALNY TEST STROOPA
      • 12.4. REJESTROWANIE WPŁYWU BODŹCÓW PODPROGOWYCH NA ŚWIADOME REAKCJE
        • 12.4.1. PARADYGMAT PODPROGOWEGO POPRZEDZANIA AFEKTYWNEGO
        • 12.4.2. POMIAR EFEKTU ODNOSZENIA INFORMACJI PODPROGOWYCH DO JA
      • 12.5. CZY MOŻNA MIEĆ WGLĄD W NIEUŚWIADOMIONE INFORMACJE? A JEŚLI TAK, TO JAK GO MIERZYĆ?
      • 12.6. CZY MAMY WPŁYW NA PRZEBIEG PROCESÓW NIEŚWIADOMYCH I JAK SIĘ O TYM PRZEKONAĆ?
        • 12.6.1. ŚWIADOME SAMOOCENY A ODNOSZENIE DO JA CECH EKSPONOWANYCH PODPROGOWO
        • 12.6.2. JAWNE I UTAJONE PRZEJAWY FAWORYZACJI WŁASNEJ PŁCI
      • 12.7. CZY UMYSŁ MOŻE HAMOWAĆ IRRACJONALNY WPŁYW AFEKTÓW UTAJONYCH?
      • 12.8. CZY TO WSZYSTKO PRAWDA?
  • CZĘŚĆ TRZECIA: CO NAS DZIELI? ZŁOWROGA MENTALNOŚĆ I TUPET W DEHUMANIZOWANIU INNYCH LUDZI
    • ROZDZIAŁ 13. PSYCHOLOGIA GRZECHÓW PIERWORODNYCH: POPĘDY, POŻĄDLIWOŚĆ, EGOIZM
      • 13.1. JAKOŚĆ ŻYCIA POD PRESJĄ NIEPOHAMOWANYCH PIERWOTNYCH POPĘDÓW I POKUS
      • 13.2. MATNIA POPĘDOWA: AFEKTY, POKUSY, UZALEŻNIENIA
      • 13.3. POPĘDY WTÓRNE: NOWE APETYTY
      • 13.4. ZACHŁANNOŚĆ, NIEPOHAMOWANIE
      • 13.5. KSOBNOŚĆ JAKO GRZECH PIERWORODNY
      • 13.6. LUDZKIE POPĘDY ORAZ ICH ZWIĄZEK Z GRZECHAMI POPULISTYCZNYCH POLITYKÓW
      • 13.7. WE WŁADZY POPĘDÓW: BEZWOLNOŚĆ, ZMAGANIA, WROGOŚĆ
      • 13.8. PYCHA POPULISTÓW GRZECH CIĘŻKI (I NIE PIERWORODNY)
    • ROZDZIAŁ 14. BEZREFLEKSYJNA MIŁOŚĆ DO BLIŹNICH, BOGA, OJCZYZNY ŹRÓDŁA NIECHĘCI I WROGOŚCI WOBEC INNYCH ludzi
      • 14.1. AFEKTY U PODSTAW POŻĄDAŃ
      • 14.2. MEANDRY MIŁOŚCI PARTNERSKIEJ
      • 14.3. ZALEŻY, CO KTO LUBI! OSOBISTE PREFERENCJE WE WSPÓŁŻYCIU Z LUDŹMI
      • 14.4. MIŁOŚĆ DO BOGA, SPRZENIEWIERZENIA I FANATYZM RELIGIJNY
      • 14.5. FAŁSZYWA MIŁOŚĆ I DWIE FORMY PATRIOTYZMU
      • 14.6. PATRIOTYZM A NACJONALIZM I SZOWINIZM
      • 14.7. MIŁOŚĆ BLIŹNIEGO
      • 14.8. WOJOWNICY SATRAPY, LIDERA, PREZESA. PĘTLA POŻĄDANIELĘKAGRESJA
      • 14.9. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA
    • ROZDZIAŁ 15. UPRZEDZENIA I STEREOTYPY SPOŁECZNE UPORCZYWY I DZIWACZNIE SKRZYWIONY ODBIÓR ŚWIATA
      • 15.1. ZŁOWROGIE NASTROJE CZY POSTAWY? UPRZEDZENIA I STEREOTYPY JAKO SKŁADNIKI SZTYWNYCH POSTAW
      • 15.2. UPOŚLEDZENIE UMYSŁU: UPRZEDZENIA JAKO ŹRÓDŁO POSTAW NIEZALEŻNYCH OD FAKTÓW
      • 15.3. UPRZEDZENIA JAKO NASTAWIENIA POZYTYWNE BĄDŹ NEGATYWNE
      • 15.4. UPRZEDZENIA WOBEC LUDZI NIGDY NIENAPOTKANYCH WYSSANE Z MLEKIEM MATKI?
      • 15.5. UPRZEDZENIA SPOŁECZNE JAKO ŹRÓDŁO POSTAW TRUDNYCH DO WYPLENIENIA
      • 15.6. UPRZEDZENIA POŚRÓD ŹRÓDEŁ LUDZKIEJ GŁUPOTY
      • 15.7. UPRZEDZENIA PROWADZĄ DO POWSTAWANIA STEREOTYPÓW
      • 15.8. SCHEMATY POZNAWCZE A STEREOTYPY SPOŁECZNE
      • 15.9. ZARAŻANIE SIĘ STEREOTYPAMI
      • 15.10. POLSKI ANTYSEMITYZM BEZMYŚLNOŚĆ, NASTROJE, WROGOŚĆ?
      • 15.11. WAŻNA KWESTIA: JAK SIĘ POZBYĆ UPRZEDZEŃ I STEREOTYPÓW SPOŁECZNYCH?
    • ROZDZIAŁ 16. NORMY SPOŁECZNE ŁĄCZĄ, ALE I DZIELĄ
      • 16.1. NIE MOŻNA MYLIĆ SWOBÓD OBYWATELSKICH Z WOLNOŚCIĄ CZŁOWIEKA DWA ODMIENNE TYPY ŹRÓDEŁ NORM SPOŁECZNYCH
      • 16.2. OSWAJANIE NORM WŁASNEJ GMINY I FRUSTRUJĄCA ODMIENNOŚĆ
      • 16.3. REGUŁA NIEWYCHYLANIA SIĘ
      • 16.4. PODPORZĄDKOWANIE NORMOM? ALEŻ TO NIE DOTYCZY LUDZI WŁADZY!
      • 16.5. UPADEK NORM: A KTO MI CO ZROBI?
      • 16.6. WSPÓŁCZESNY DRAMAT: NARUSZANIE NORM I POSTPRAWDA
      • 16.7. POCZCIWA NORMA PRZYZWOITOŚCI
    • ROZDZIAŁ 17. SIŁA MENTALNYCH PODZIAŁÓW MY INNI, ONI. AUTOMATYCZNE FAWORYZOWANIE SWOICH WZGLĘDEM OBCYCH
      • 17.1. PODZIAŁY NEUTRALNE I EMOCJONALNE
      • 17.2. KATEGORYZOWANIE JEST NIEUCHRONNE, ALE JEGO KRYTERIA I SKUTKI SĄ RÓŻNE
      • 17.3. RÓŻNE KRYTERIA KATEGORYZOWANIA MOGĄ STAWAĆ SIĘ WAŻNE LUB TRACIĆ NA ZNACZENIU
      • 17.4. MAGIA ETYKIETY MY
      • 17.5. PODZIAŁY MYINNI I MYONI
      • 17.6. DYSKRETNY WYMIAR KATEGORYZACJI: SPOŁECZNA HOMO- LUB HETEROGENICZNOŚĆ
      • 17.7. ŚWIADOME I NIEŚWIADOME FAWORYZOWANIE SWOICH WZGLĘDEM OBCYCH
      • 17.8. WPATRYWANIE SIĘ W SWOICH TO BIELMO NA OCZACH W SPOSTRZEGANIU INNYCH LUDZI
      • 17.9. EFEKT MYONI W PODZIAŁACH POLITYCZNYCH I OBRONNE ILUZJE
      • 17.10. NA SZCZĘŚCIE NIE WSZYSCY ULEGAJĄ EUFORII W ODNIESIENIU DO SWOICH
      • 17.11. FAWORYZOWANIE SWOICH BYWA SPRZĘŻONE Z DEHUMANIZOWANIEM INNYCH LUDZI
    • ROZDZIAŁ 18. DEHUMANIZACJA UTAJONA (INFRAHUMANIZACJA) I JEJ BEHAWIORALNE KORELATY
      • 18.1. DEHUMANIZACJA PRZYPADEK SHYLOCKA
      • 18.2. MNIEJ LUDZCY
      • 18.3. INFRAHUMANIZACJA SUBTELNA POSTAĆ DEHUMANIZACJI
      • 18.3.1. INFRAHUMANIZACJA NIE KARMI SIĘ KONFLIKTEM
      • 18.4. JAK DZIAŁA INFRAHUMANIZACJA
        • 18.4.1. INFRAHUMANIZACJA ZA WINY PRZODKÓW (WŁASNYCH I CUDZYCH)
        • 18.4.2. OFIARY KLĘSK ŻYWIOŁOWYCH NIE SĄ RÓWNE
        • 18.4.3. GRUPA GRUPIE NIERÓWNA
        • 18.4.4. PO DRUGIEJ STRONIE REGAŁU
        • 18.5. O NIESUBTELNYCH KONSEKWENCJACH SUBTELNEJ DEHUMANIZACJI
        • 18.5.1. OGRANICZONA PROSPOŁECZNOŚĆ
      • 18.6. CZY WIDAĆ JAKIEŚ ŚWIATEŁKO W TUNELU INFRAHUMANIZACJI?
        • 18.6.1. PODOBIEŃSTWO DOBRE NA WSZYSTKO
        • 18.6.2. MIMIKRA
      • 18.7. INFRAHUMANIZACJA NOŚNOŚĆ RÓŻNIC
    • ROZDZIAŁ 19. NOWA JAKOŚĆ PASTWIENIA SIĘ NAD INNYMI LUDŹMI: CYBERPRZEMOC I PATOTREŚCI
      • 19.1. NOWE, CYFROWE PODZIAŁY MIĘDZY LUDŹMI
      • 19.2. WIRTUALNE OBLICZE PRZEMOCY
      • 19.3. KRÓTKA HISTORIA PRZEMOCY W SIECI
        • 19.3.1. SKALA I KONSEKWENCJE PROBLEMU
      • 19.4. UWARUNKOWANIA CYBERPRZEMOCY
      • 19.5. O MOŻLIWOŚCIACH OGRANICZANIA CYBERPRZEMOCY
        • 19.5.1. PRZEŚLIJ DALEJ A MOŻE NIE
        • 19.5.2. EFEKT NORM
      • 19.6. INTERNET PRAWDĘ CI POWIE
        • 19.6.1. POZA CYBERPRZEMOCĄ EKSPRESJA RASIZMU
        • 19.6.2. PRZEMOC WOBEC DZIECI
        • 19.6.3. PRZEMOC W DOBIE PANDEMII
      • 19.7. PATOTREŚCI NOWE OBLICZE PRZEMOCY W SIECI
      • 19.8. DWA ŚWIATY DWA KODY MORALNE?
      • 19.9. FOMO OBLICZE LĘKU W SIECI
      • 19.10. WOLNOŚĆ SŁOWA
    • ROZDZIAŁ 20. SUBIEKTYWNY OBRAZ PRZEMOCY W SIECI: PERSPEKTYWA GIMNAZJALSTÓW I NAUCZYCIELI
      • 20.1.KILKA SŁÓW O METODZIE JAKOŚCIOWEJ
      • 20.2. ICH SŁOWAMI2: JAK UCZNIOWIE I NAUCZYCIELE SPOSTRZEGAJĄ PRZYCZYNY CYBERPRZEMOCY
        • 20.2.1. SYTUACJE OFFLINE JAKO ŹRÓDŁA CYBERPRZEMOCY
        • 20.2.2. WYGLĄD ZEWNĘTRZNY I ODMIENNOŚĆ JAKO ŹRÓDŁO CYBERPRZEMOCY
        • 20.2.3. CYBERPRZEMOC SPOSÓB NA POPRAWĘ WŁASNEGO WIZERUNKU
        • 20.2.4. SPECYFIKA PRZESTRZENI CYFROWEJ JAKO ŹRÓDŁO CYBERPRZEMOCY
        • 20.2.5. WPŁYW GRUPY RÓWIEŚNICZEJ JAKO ŹRÓDŁO CYBERPRZEMOCY
        • 20.2.6. JAK W SIECI SPOSTRZEGANE JEST CIERPIENIE INNYCH
        • 20.2.7. INNI CIERPIĄ INACZEJ NIŻ JA
        • 20.2.8. CYBERPRZEMOC REZULTAT OGRANICZONEJ KONTROLI ZACHOWANIA
      • 20.3. WYJĄTKOWA ROLA ŚWIADKÓW W CYBERPRZEMOCY
      • 20.4. ROLA NAUCZYCIELI
      • 20.5. ZAMIAST PODSUMOWANIA
  • CZĘŚĆ CZWARTA: CO NAS ŁĄCZY? ZROZUMIENIE, EMPATIA, WARTOŚCI I WSPÓŁDZIAŁANIE NA RZECZ LEPSZEJ PRZYSZŁOŚCI
    • ROZDZIAŁ 21. DARY NATURY, KTÓRE ŁĄCZĄ Z INNYMI: MIMIKRA I PIERWOTNA, AUTOMATYCZNA EMPATIA
      • 21.1. UNIWERSALNY DAR MIMIKRY
        • 21.1.1. TWARZ JAKO GŁÓWNY SPRAWCA NAŚLADOWANIA
        • 21.1.2. TO SIĘ DZIEJE SAMO
        • 21.1.3. NEURONALNA PODSTAWA NAŚLADOWANIA
        • 21.1.4. KOGO NAŚLADOWAĆ OTO JEST PYTANIE
        • 21.1.5. SPOŁECZNY KLEJ
      • 21.2. MOC TECHNOLOGII: AWATARA TEŻ DA SIĘ LUBIĆ
      • 21.3. KTO Z KIM PRZESTAJE, TAKIM SIĘ STAJE
      • 21.4. KAŻDY MA W SOBIE ZELIGA
      • 21.5. NA STYKU ŚWIATÓW EMPATII I MIMIKRY
      • 21.6. EMPATIA AFEKTYWNA WYPOSAŻENIE FABRYCZNE
        • 21.6.1. ELEMENTY WYPOSAŻENIA EMPATYCZNEGO
      • 21.7. JAK TO DZIAŁA?
        • 21.7.1. CO Z EMPATIĄ W SYTUACJI, GDY MOŻLIWOŚĆ KONTAKTU JEST OGRANICZONA?
      • 21.8. NIEKTÓRE KONSEKWENCJEAUTOMATYCZNEJ EMPATII
      • 21.9. POZA INDYWIDUALIZMEM
    • ROZDZIAŁ 22. INTELEKT JAKO PODSTAWA ROZUMIENIA DOBRA INNYCH LUDZI (NAWET TYCH JESZCZE NIENARODZONYCH)
      • 22.1. BEZMYŚLNOŚĆ KRZYWD MAŁYCH I DUŻYCH
      • 22.2. O POŻYTKACH Z INTELEKTU
      • 22.3. BEZWIEDNE PRZESŁANKI INTUICJI
      • 22.4. BEZ CIEKAWOŚCI NIE MA MĄDROŚCI
      • 22.5. TRUDNE PYTANIA?
      • 22.6. BEZUSTANNA WIELOŚĆ KWESTII DO ROZWAŻENIA: POŻYTKI Z 500+ I WSTAWANIE Z KOLAN
      • 22.7. PUKNIJ SIĘ W CZOŁO
      • 22.8. INTELEKT W ZASIĘGU GŁOWY UPORZĄDKOWANEJ LUB PEŁNEJ ZAMĘTU
      • 22.9. UMYSŁ ABSTRAKCYJNY
      • 22.10. MENTALNA OTWARTOŚĆ NA ŚWIAT, KTÓREGO JESZCZE NIE MA
      • 22.11. INTELEKT W SŁUŻBIE ROSZCZENIOWEGO EGO, ALE I NAJWYŻSZEJ MORALNOŚCI
      • 22.12. POSŁUCHAĆ NOBLISTKI
    • ROZDZIAŁ 23. EMPATIA REFLEKSYJNA ZDOLNOŚĆ DO ROZUMIENIA I PRZYCHYLNOŚĆ WOBEC INNYCH LUDZI
      • 23.1. KRÓTKA HISTORIA ROZUMIENIA POJĘCIA EMPATII
      • 23.2. PUNKT WYJŚCIA: O DWÓCH DROGACH WZBUDZANIA EMPATII
      • 23.3. JAK EMPATIA STAJE SIĘ REFLEKSYJNA?
        • 23.3.1. KOD EMPATII REFLEKSYJNEJ
      • 23.3.2. TEORIA UMYSŁU POSTULAT EDUKACYJNY
      • 23.4. NA MARGINESIE MAKIAWELIZMU
      • 23.5. JAK SIĘ UCZYMY EMPATII REFLEKSYJNEJ?
      • 23.6. SPECYFIKA FENOMENU EMPATII REFLEKSYJNEJ
        • 23.6.1. CZYM SKORUPKA ZA MŁODU
      • 23.7. SPOŁECZNA ROLA EMPATII REFLEKSYJNEJ
      • 23.7.1. EMPATIA A PŁEĆ
    • ROZDZIAŁ 24. PORÓWNANIE DWÓCH ŁĄCZNIKÓW MIĘDZY LUDŹMI, NAZYWANYCH EMPATIĄ
      • 24.1. EMPATIA NA CENZUROWANYM
      • 24.2. ZESTAWIENIE ATRYBUTÓW EMPATII AUTOMATYCZNEJ (EA) I EMPATII REFLEKSYJNEJ (ER)
      • 24.3. WZBUDZANIE EMPATII: ETAP ŁĄCZENIA WŁASNEGO UMYSŁU Z CUDZĄ DOLĄ I NIEDOLĄ
      • 24.4. CO SIĘ Z DZIEJE Z INNYMI W NASZYCH GŁOWACH
      • 24.5. JAKIE SĄ NASTĘPSTWA PRZEŻYWANIA EMPATII TYPU EA I ER
      • 24.6. OGRANICZENIA OBU TYPÓW EMPATII
      • 24.7. DWA EMPATYCZNE WYZNACZNIKI MIŁOŚCI
    • ROZDZIAŁ 25. MAGICZNA ROLA SŁÓW (W TYM ZAIMKA MY)
      • 25.1. ZACHWYCAJĄCY DAR NATURY
      • 25.2. SŁOWA, KTÓRE UCZĄ I KREUJĄ RZECZYWISTOŚĆ
      • 25.3. PUSTOSŁOWIE, POPULISTYCZNE NARRACJE, DEFINICJE
      • 25.4. SŁOWA, KTÓRE TWORZĄ WŁASNĄ PODMIOTOWOŚĆ
      • 25.5. SŁOWA DOBIERANE TAK, BY SPRAWIĆ KOMUŚ BÓL ALBO NIKOGO NIE URAZIĆ
      • 25.6. AKCENTOWANIE WYPOWIADANYCH SŁÓW. NIEBEZPIECZNE ZWIĄZKI SŁÓW Z RĘKOCZYNAMI
      • 25.7. SŁOWA, KTÓRE USKRZYDLAJĄ INNYCH
      • 25.8. SŁOWA WYRAŻAJĄCE PIĘKNO I ZACHWYT
      • 25.9. MY NA LIŚCIE SŁÓW, KTÓRE BUDUJĄ WSPÓLNOTĘ I SOLIDARNOŚĆ
      • 25.10. My, ludzie
      • 25.11. KTO MOŻE ZASŁUŻYĆ NA MIANO PREZYDENTA WSZYSTKICH POLAKÓW?
      • 25.12. KULTURY I CYWILIZACJE JĘZYKA
    • ROZDZIAŁ 26. WARTOŚCI JAKO DROGOWSKAZY. DLACZEGO TAK ŁATWO JEST SPRZENIEWIERZYĆ SIĘ WARTOŚCIOM?
      • 26.1. DYSKRETNY UROK WARTOŚCI: TRUDNO JE UKSZTAŁTOWAĆ, A ZDARZA SIĘ, ŻE ZNIKAJĄ
      • 26.2. WARTOŚCI JAKO COŚ, CO ROZPALA DO CZERWONOŚCI
      • 26.3. WARTOŚCI TO TERMIN, KTÓRY ZASŁUGUJE NA PSYCHOLOGICZNE ZDEFINIOWANIE
      • 26.4. WARTO NAZYWAĆ WARTOŚCI WARTOŚCIAMI, BO TYLKO WARTOŚCI NIE ZMIENIA SIĘ JAK KAPELUSZY
      • 26.5. CZY WARTOŚCI SPADAJĄ Z NIEBA?
      • 26.6. PSYCHOLOGOWIE PRÓBUJĄ ZROZUMIEĆ WARTOŚCI
      • 26.7. WARTOŚCI KONSERWATYWNE TO PLEONAZM?
      • 26.8. WARTOŚCI A NORMY WOLNOŚĆ A SWOBODA ORAZ NORMA POLITYCZNEJ POPRAWNOŚCI
      • 26.9. WARTOŚCI JAKO SPECYFICZNA KONSTRUKCJA PSYCHICZNA: POWIĄZANIE POJĘĆ AKSJOLOGICZNYCH ZE STANDARDAMI JA
      • 26.10. PIRAMIDA WARTOŚCI I POSZUKIWANIE WARTOŚCI NAJWYŻSZYCH
      • 26.11. IDEAŁY PIĘKNO NIEOSIĄGALNE, LECZ POCIĄGAJĄCE
      • 26.12. OSOBISTA HIERARCHIA WARTOŚCI I CELE ŻYCIOWE
      • 26.13. WARTOŚCI JAKO UWEWNĘTRZNIONE I PRZETWORZONE DZIEDZICTWO KULTUROWE
      • 26.14. DOBRO POSPOLITE: WSPOMAGANIE BIEDNYCH
      • 26.15. WARTOŚCI A POCZUCIE SZCZĘŚCIA
      • 26.16. POSTSCRIPTUM
    • ROZDZIAŁ 27. ALTRUIZM SPECYFICZNIE LUDZKI: PRZYCHYLNOŚĆ WOBEC INNYCH JAKO WARUNEK POCZUCIA WŁASNEJ WARTOŚCI
      • 27.1. ALTRUIZM BRACI MNIEJSZYCH
        • 27.1.1. BLIŻSI KREWNI
        • 27.1.2. CZY NIEMOWLĘTA SĄ PROSPOŁECZNE?
      • 27.2. ALTRUIZM W OCZEKIWANIU WZAJEMNOŚCI I NAGRODY
      • 27.2.1. ODWIECZNA KWESTIA BEZINTERESOWNOŚCi
      • 27.3. ALTRUIZM SPECYFICZNIE LUDZKI
        • 27.3.1. ZMAGANIA JA PRZEDMIOTOWEGO Z KONSEKWENCJAMI WŁASNYCH (NAGANNYCH) POSTĘPKÓW
        • 27.3.2. O AUTODYSTANSOWANIU
        • 27.3.3. LUSTERKO PRAWDĘ CI POWIE
        • 27.3.4. DOBRE SKUTKI DĄŻENIA DO BYCIA CENIONYM ZA PRZYZWOITOŚĆ
        • 27.3.5. 11. PRZYKAZANIE
      • 27.4. POPRZEZ JA DLA DOBRA INNYCH ALTRUIZM ENDOCENTRYCZNY
    • ROZDZIAŁ 28. ALTRUIZM BEZINTERESOWNY DOBRO INNYCH W MYŚLENIU I W DZIAŁANIU
      • 28.1. ALTRUIZM W OBIEKTYWIE WRAŻLIWYCH TWÓRCÓW I JEGO FORMY WYRÓŻNIANE W PSYCHOLOGII
      • 28.2. O IDEI PEWNEGO POZYTYWISTY
      • 28.3. KLIMATYCZNE OBLICZE BEZINTERESOWNEGO ALTRUIZMU
      • 28.4. CZŁOWIEK CZŁOWIEKOWI CZŁOWIEKIEM
        • 28.4.1. ALTRUIZM Z KOBIECĄ TWARZĄ
        • 28.4.2. POZA STATUS QUO
      • 28.5. RACZEJ ROZUM NIŻ SERCE W SŁUŻBIE BEZINTERESOWNEGO ALTRUIZMU
        • 28.5.1. NIEKTÓRE NASTĘPSTWA BEZINTERESOWNEGO ALTRUIZMU
        • 28.5.2. BEZ GRANIC
        • 28.5.3. O NIEKTÓRYCH PRZYJEMNYCH, CHOĆ NIEOCZYWISTYCH NASTĘPSTWACH BYCIA ALTRUISTĄ
      • 28.6. JAK WYCHOWAĆ ALTRUISTĘ?
      • 28.7. O SILE RÓŻNORODNOŚCI ALTRUIZMU
    • ROZDZIAŁ 29. ROZUM W DZIAŁANIU: DĄŻENIA, CZYNY, WSPÓŁPRACA, HARMONIA
      • 29.1. AKTYWNOŚCI PODPORZĄDKOWANE POPĘDOM BĄDŹ CELOM
      • 29.2. CO NAS RÓŻNI OD OWADÓW?
      • 29.3. OD EMPATYCZNEJ SYNTONII DO WŁASNEGO SPRAWSTWA I ZWARCIA SZEREGÓW
      • 29.4. JAK DOJŚĆ DO UZGODNIEŃ Z PRZECIWNIKIEM? OD BURZY AFEKTÓW DO INTELEKTUALNEGO ROZSĄDKU W NEGOCJACJACH
      • 29.5. JAK ROZRÓŻNIĆ SPRYT I GENIUSZ POLITYCZNY?
      • 29.6. WŁASNE POMYSŁY NA KSZTAŁTOWANIE ŚWIATA BYWAJĄ DESTRUKTYWNE
      • 29.7. WOJNY I WALKA O POKÓJ
      • 29.8. DĄŻENIA POLAKÓW UTRWALONE POSTAWY CZY DORAŹNE PRZEŚWIADCZENIA?
    • ROZDZIAŁ 30. MYŚLENIE A PRZYSZŁOŚĆ OPTYMISTYCZNA WIADOMOŚĆ I PESYMISTYCZNA PROGNOZA
      • 30.1. BEZMYŚLNOŚĆ DROGA DO ODDANIA POPĘDOM WŁADZY NAD SOBĄ
      • 30.2. INTELEKT W SŁUŻBIE PIĘKNA
      • 30.3. INTELEKT A CHROMA, UTYLITARNA LOGIKA MYŚLENIA O PRZESZŁOŚCI
      • 30.4. BYWA, ŻE ZACZYNA SIĘ OD HASŁA WSTAWANIE Z KOLAN, A KOŃCZY GROŹNYMI ZMIANAMI MENTALNOŚCI
      • 30.5. REFLEKSYJNOŚĆ JAKO FILAR WŁASNEJ MENTALNOŚCI
      • 30.6. DOBRA NOWINA: TO, CO PRZEMYŚLANE, WPŁYWA NA PROCESY NIEŚWIADOME
      • 30.7. NIE MAM CZASU, TO NIEWAŻNE ZŁUDZENIA, KTÓRE ZWALNIAJĄ OD MYŚLENIA
      • 30.8. HOMO SAPIENS WOBEC PRZYSZŁOŚCI
      • 30.9. INTELEKT, LUKI W WIEDZY A WYZWANIA PRZYSZŁOŚCI
      • 30.10. PRZESŁANKI PROGNOZOWANIA PRZYSZŁOŚCI
      • 30.11. PROGNOZOWANIE POD WPŁYWEM DORAŹNYCH NIEPOKOJÓW
      • 30.12. PRZEWIDYWANIA, SEDNO PESYMISTYCZNEJ PROGNOZY I NIEWYCZERPANE POKŁADY NADZIEI
  • PODZIĘKOWANIA
  • LITERATURA CYTOWANA