Człowiek w relacji ze zwierzętami hodowlanymi: lingwistyczne studium antropocentryzmu (na podstawie polskich i rosyjskich frazeologizmów animalistycznych)

Agata Piasecka

Monografia stanowi językoznawcze studium antropocentryzmu, oparte na analizie polskich i rosyjskich frazeologizmów animalistycznych odnoszących się do wybranych zwierząt hodowlanych: konia, krowy, owcy, kozy i świni. Punktem wyjścia jest założenie, że język nie tylko opisuje świat przyrody, lecz także utrwala hierarchie wartości, stereotypy oraz kulturowe wzorce myślenia o relacji homo-animal. Badanie obejmuje jednostki zarówno o pozytywnym, jak i negatywnym nacechowaniu, pokazując, w jaki sposób realne cechy fauny - a jeszcze częściej ich kulturowe wyobrażenia - stają się punktem odniesienia w opisie człowieka - jego wyglądu, zachowania, emocji czy moralności. Autorka proponuje autorską klasyfikację frazeologizmów według modeli antropocentrycznych (praktyczny, perceptywny, fizyczny, dynamiczny, umysłowy, charakterologiczny), co pozwala uchwycić mechanizmy metaforyzacji, wartościowania i stereotypizacji. Łącząc perspektywę językoznawczą z refleksją kulturową, praca ukazuje, że językowy obraz świata jest kształtowany przez wielowiekowe doświadczenia, wierzenia i obyczaje, a zarazem może wpływać na sposób postrzegania i traktowania zwierząt. Wnioski z analizy skłaniają do namysłu nad miejscem Homo sapiens w świecie przyrody oraz nad konsekwencjami utrwalonego w języku szowinizmu gatunkowego. Publikacja adresowana jest do językoznawców, kulturoznawców, tłumaczy oraz wszystkich zainteresowanych relacjami między językiem, kulturą i etyką w kontekście obrazu zwierząt w językach słowiańskich.

Polsko-ukraiński słownik frazeologiczny

Agata Piasecka, Ija Tulina-Blumental

Pierwszy polsko-ukraiński słownik frazeologiczny zawiera ok. 1200 par jednostek frazeologicznych aktywnych w obu językach. Autorki włączyły do korpusu obok klasycznych idiomów przysłowia, porzekadła i tzw. słowa skrzydlate. Publikacji towarzyszą dwa indeksy: polskich i ukraińskich frazeologizmów. Słownik będzie z pewnością stanowił cenną pomoc w nauce języka studentom ukrainistyki, tłumaczom, dziennikarzom, filologom slawistom, badaczom frazeologii, jak również miłośnikom języka i kultury ukraińskiej w Polsce i polskiej na Ukrainie.  

W kręgu zagadnień języka, literatury i kultury. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Jarosławowi Wierzbińskiemu

Krystyna Ratajczyk, Agata Piasecka

Księga ma charakter szczególny, związany z jubileuszem naukowym Profesora Jarosława Wierzbińskiego - rusycysty, językoznawcy, wieloletniego Dyrektora Instytutu Rusycystyki, Kierownika Zakładu Językoznawstwa. Jest ona wyrazem uznania środowiska naukowego dla osiągnięć Jubilata, którego dorobek obejmuje badania, między innymi, z zakresu lingwistyki tekstu, lingwistyki kulturowej, lingwistyki kognitywnej, semantyki i stylistyki, językowej organizacji tekstu literackiego, funkcjonowania kategorii semantyki leksykalnej, stylu artystycznego, dyskursu politycznego. Autorami poszczególnych rozdziałów są przyjaciele, koledzy i współpracownicy Profesora - rusycyści, poloniści, slawiści, angliści z Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego oraz innych ośrodków w kraju i za granicą, którzy tekstami zechcieli wyrazić Jubilatowi swój szacunek, uznanie, sympatię, życzliwość, wdzięczność. W Księdze znalazły się prace językoznawcze, literaturoznawcze i kulturoznawcze. Pomimo różnorodnej problematyki łączy je temat przewodni oraz osoba Adresata, któremu Autorzy dedykowali efekty swoich badań.

Wybrane zagadnienia z frazeologii rosyjskiej wraz ze słownikiem rosyjskich jednostek stałych

Agata Piasecka

Niniejsza publikacja w bezpośredni sposób nawiązuje do problemów poruszonych w Zarysie frazeologii współczesnego języka rosyjskiego (ujęcie funkcjonalno-teoretyczne), który w 2021 roku ukazał się nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego. Niektóre kwestie były we wspomnianym opracowaniu zaledwie zasygnalizowane. Teraz postanowiłam zaprezentować je w sposób bardziej pogłębiony, sięgając po wybrane teorie frazeologiczne. Są to następujące zagadnienia: wąskie i szerokie rozumienie frazeologii, znaczenie frazeologii w nauczaniu języka, relacja między przysłowiem a klasycznym frazeologizmem w różnych teoriach frazeologicznych, synonimy i warianty leksykalne. Praca łączy cechy monografii i podręcznika, a zatem jest dobrą pomocą podczas realizacji wszelkiego typu kursów akademickich o profilu językoznawczym lub kulturologicznym i wraz z Zarysem frazeologii... tworzy kompendium, po które powinien sięgnąć każdy student filologii rosyjskiej. Opracowanie może być pomocne podczas zajęć z gramatyki opisowej języka rosyjskiego. Część teoretyczna została przygotowana w dwóch wariantach językowych i pozwala na zapoznanie się z niełatwymi problemami lingwistycznymi zarówno początkującym studentom-rusycystom, jak i tym, którzy zdecydują się kontynuować studia na poziomie magisterskim. W Zarysie frazeologii... umieściłam kilkadziesiąt ćwiczeń sprawdzających umiejętności wykorzystywania różnych frazeologizmów w codziennych sytuacjach komunikacyjnych. Teraz natomiast, oprócz nie tak już licznego zestawu ćwiczeń, przygotowałam słownik zawierający 1000 popularnych i często używanych stałych związków wyrazowych, po które użytkownicy języka rosyjskiego chętnie sięgają, by dodać swoim wypowiedziom kolorytu i ekspresji.

Zarys frazeologii współczesnego języka rosyjskiego (ujęcie funkcjonalno-teoretyczne) Oчерк по фразеологии современного русского языка (функционально-теоретический подход)

Agata Piasecka

Publikacja ma charakter zarówno teoretyczny, jak i praktyczny. Zawiera zarys wiadomości związanych z frazeologią rosyjską. Znalazły się w niej informacje dotyczące rozwoju frazeologii na gruncie rosyjskim, pokrótce omówiono aparat terminologiczny stosowany w tej dyscyplinie naukowej, przedstawiono relacje między frazeologizmem a słowem, cechy stylistyczne, strukturalne, morfologiczne i semantyczne frazeologizmów rosyjskich, ich pochodzenie i związki z kulturą. Każde zagadnienie zostało zilustrowane bogatym materiałem językowym wyekscerpowanym z najnowszych opracowań leksykograficznych, naukowych oraz z publicystyki. Składają się na niego przysłowia, porzekadła, skrzydlate słowa, idiomy, wyrażenia terminologiczne i inne jednostki frazeologiczne. Kompendium może być przydatne podczas zajęć ze współczesnego języka rosyjskiego o profilu językoznawczym na każdym etapie nauki na kierunku filologia rosyjska, a także na lektoratach czy kursach języka rosyjskiego. Zostało pomyślane w taki sposób, aby zarówno studenci z podstawową znajomością języka rosyjskiego, jak i ci bardziej zaawansowani byli w stanie samodzielnie zorientować się w prezentowanej problematyce badawczej. Celowi temu służy opracowanie części teoretycznej w dwóch wariantach językowych. O ile bowiem takie działy językoznawstwa rosyjskiego, jak fonetyka, morfologia czy składnia doczekały się opracowań napisanych w języku polskim, o tyle frazeologia niekoniecznie. Dodatkowo w książce zamieszczono wykaz prac poświęconych frazeologii rosyjskiej i polskiej. Zawiera on monografie naukowe, opracowania zbiorowe, słowniki i podręczniki. Część ta może być z powodzeniem wykorzystana przez studentów podczas pisania prac licencjackich czy magisterskich.