E-book details

Edukacja finansowa i inkluzja bankowa w realizacji koncepcji Silver Economy

Edukacja finansowa i inkluzja bankowa w realizacji koncepcji Silver Economy

Marika Świeszczak, Monika Marcinkowska, Krzysztof Świeszczak, Iwa Kuchciak

Ebook

Książka dotyczy najważniejszych mechanizmów i uwarunkowań procesu włączania w system bankowy poprzez podnoszenie świadomości finansowej społeczeństwa. Ze względu na prognozowane trendy demograficzne, prowadzące do zjawiska starzenia się całego społeczeństwa, w książce opisano wybrany element koncepcji silver economy, jakim jest aktywne uczestnictwo osób w wieku powyżej 50. roku życia w życiu społecznym, warunkowane świadomym i odpowiedzialnym korzystaniem z dostępnych produktów i usług finansowych. Diagnoza skali wykluczenia finansowego i poziomu wiedzy finansowej pozwoliła na wskazanie zależności między posiadaną wiedzą (zarówno teoretyczną, jak i praktyczną) a zakresem włączenia w system finansowy (w tym zwłaszcza bankowy). Analiza dostępności i atrakcyjności ofert bankowych dedykowanych osobom z segmentu 50+ oraz przegląd i ocena działań prowadzonych na rzecz zwiększenia wiedzy finansowej były podstawą do sformułowania rekomendacji pod adresem instytucji sektora bankowego oraz organizacji rządowych i pozarządowych, które mogą przyczynić się do wzmacniania kompetencji finansowych konsumentów powyżej 50. roku życia. Monografia jest efektem badań prowadzonych w ramach działalności statutowej oraz projektu „«Włączenie bankowe» jako kluczowy standard w realizacji koncepcji silver economy w województwie łódzkim”, finansowanego przez Bank Zachodni WBK w ramach programu „Santander Universidades”. 

Wstęp 7

Rozdział I. Koncepcja „srebrnej gospodarki” i problemy wykluczenia 11
1.1. „Srebrna gospodarka” na szczeblu krajowym i międzynarodowym 11
1.1.1. Silver economy w polityce społecznej i dokumentach Unii Europejskiej 12
1. 1.2. Lokalna polityka na rzecz osób starszych 18
1.1.3. Trendy demograficzne w Polsce na tle krajów Unii Europejskiej 21
1.2. Wykluczenie społeczne jako problem społeczno-gospodarczy 27
1.2.1. Identyfikacja pojęcia wykluczenia społecznego 27
1.2.2. Determinanty wykluczenia społecznego 33
1.2.3. Konsekwencje wykluczenia społecznego 38
1.2.4. Skala wykluczenia społecznego osób w wieku 50+ na tle pozostałych grup wiekowych 40
1.3. Wykluczenie bankowe jako obszar wykluczenia społecznego 46
1.3.1. Wykluczenie finansowe a wykluczenie bankowe 46
1.3.2. Determinanty wykluczenia bankowego 55
1.3.3. Skala wykluczenia finansowego i bankowego osób w wieku 50+ 61
1.3.4. Skutki wykluczenia bankowego 68
1.3.5. Wykluczenie bankowe a wykluczenie społeczne 69
1.3.6. Zadłużenie i niewypłacalność gospodarstw domowych a wykluczenie finansowe i społeczne 73
1.4. Kierunki interwencji na rzecz zwiększania aktywności społecznej osób starszych 83

Rozdział II. Ocena dostępności i atrakcyjności usług bankowych dla osób w wieku 50+ 89
2.1. Potrzeby i zachowania finansowe gospodarstw domowych 89
2.1.1. Typologia i determinanty potrzeb i zachowań finansowych gospodarstw domowych ze szczególnym uwzględnieniem osób z segmentu 50+ 89
2.1.2. Zarządzanie finansami gospodarstw domowych - zapotrzebowanie na produkty bankowe 101
2.2. Ocena dostępności i atrakcyjności oferty bankowej dedykowanej dla segmentu 50+ 116
2.2.1. Dostępność podstawowych usług bankowych i ich zróżnicowanie 116
2.2.2. Ocena atrakcyjności oferty rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych dla segmentu 50+ 118
2.2.3. Ocena atrakcyjności oferty lokat bankowych dedykowanych seniorom 127
2.2.4. Ocena atrakcyjności oferty kredytów dedykowanych seniorom 134
2.2.5. Podsumowanie 142

Rozdział III. Edukacja finansowa w podnoszeniu aktywności społecznej osób 50+ 147
3.1. Definicyjne ujęcie edukacji finansowej 147
3.2. Ekonomiczne i społeczne korzyści edukacji finansowej 162
3.3. Specyfika badań nad poziomem świadomości finansowej 166
3.4. Socjalizacja ekonomiczna pierwotna i wtórna 172
3.5. Edukacja finansowa w Polsce 175
3.5.1. Problem edukacji finansowej w Polsce 175
3.5.2. Stan świadomości finansowej w Polsce na tle krajów UE w świetle badań wtórnych 190

Rozdział IV. Świadomość finansowa gospodarstw domowych w świetle badań pierwotnych 197
4.1. Tendencje demograficzne w województwie łódzkim i ich konsekwencje w dziedzinie zaspokajania potrzeb osób 50+ 197
4.2. Metodyka badań w zakresie ekskluzji bankowej 201
4.3. Analiza struktury na podstawie przeprowadzonych badań pierwotnych 205
4.3.1. Struktura demograficzna próby 205
4.3.2. Stosunek do pieniędzy 211
4.3.3. Subiektywna wiedza finansowa 215
4.3.4. Zakres i częstotliwość korzystania z produktów bankowych 217
4.4. Identyfikacja zależności między poszczególnymi determinantami wykluczenia bankowego w wiedzą finansową 230
4.4.1. Wskaźnik wiedzy finansowej teoretycznej 230
4.4.2. Wskaźnik wiedzy finansowej praktycznej 235
4.4.3. Aktualne posiadanie produktów finansowych 240
4.4.4. Posiadane produkty finansowe w ciągu 2 ostatnich lat 248
4.5. Wiedza finansowa teoretyczna a aktualne posiadanie produktów finansowych 256
4.6. Podsumowanie 261

Rozdział V. Program wyrównywania szans w dostępie do wiedzy finansowej osób 50+ 267
5.1. Rekomendacje dedykowane instytucjom bankowym w zakresie działań stymulujących ograniczanie zjawiska wykluczenia bankowego i podnoszenie świadomości finansowej 267
5.1.1. Przegląd i ocena działań prowadzonych przez instytucje sektora bankowego w Polsce na rzecz podnoszenia wiedzy finansowej 267
5.1.2. Przykłady dobrych praktyk podejmowanych przez banki za granicą 284
5.1.3. Rekomendacje rozwiązań na rzecz osób w wieku 50+ na podstawie przykładów dobrych praktyk 292
5.2. Rekomendacje dla podmiotów działających na rzecz osób 50+ na poziomie lokalnym w obszarze kształtowania świadomości finansowej 304
5.2.1. Przegląd doświadczeń zagranicznych w obszarze edukacji i włączenia w sektor bankowy osób 50+ 304
5.2.2. Zidentyfikowanie rozwiązań na rzecz osób w wieku 50+ jako przykładów dobrych praktyk 309
5.2.3. Rekomendacje rozwiązań na rzecz osób w wieku 50+ na podstawie przykładów dobrych praktyk 312

Zakończenie 317
Bibliografia 323
Spis rysunków 339
Spis tablic 343
O autorach 347

  • Title: Edukacja finansowa i inkluzja bankowa w realizacji koncepcji Silver Economy
  • Author: Iwa Kuchciak, Marika Świeszczak, Krzysztof Świeszczak, Monika Marcinkowska
  • ISBN: 978-8-3796-9774-8, 9788379697748
  • Date of issue: 2015-07-13
  • Format: Ebook
  • Item ID: e_0e70
  • Publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego