Details zum E-Book

Zabójstwo a niepoczytalność

Zabójstwo a niepoczytalność

Filip Bolechała

E-book

Zabójstwo jest czynem, który stanowi dynamiczny rezultat kombinacji i wzajemnego oddziaływania wielu różnorodnych czynników, zarówno tych, mających swoje źródło w osobie sprawcy, jak i będących efektem konkretnej sytuacji, w której się on znalazł. Dlatego też sprawcy zabójstw są uznawani za grupę zróżnicowaną, heterogenną pod względem struktury osobowości, procesów motywacyjnych, związków i relacji z ofiarą czy też sposobu działania. Nieliczną, lecz interesującą część tej grupy stanowią osoby niepoczytalne, dokonujące zabójstw pod wpływem choroby psychicznej lub pewnych szczególnych zaburzeń psychiki. Ich czyny są przeważnie nagłe, niespodziewane i niezgodne z prezentowanymi wcześniej właściwościami osobowości.

Spis treści

Wprowadzenie………………………………………………………………………………… 11
Rozdział 1. Historia pojęcia niepoczytalności – od czasów antycznych
po nowożytne…………………………………………………………………. 15
1.1. Ewolucja i rozwój koncepcji odpowiedzialności prawnej……………… 15
1.2. Rozwój myśli o niepoczytalności w dawnym prawie polskim……….. 23
Rozdział 2. Charakterystyka wybranych zagadnień prawno-medycznych…. 27
2.1. Pojęcie przestępstwa i zabójstwa w świetle polskiego prawa
karnego………………………………………………………………………………………… 27
2.2. Niepoczytalność i ograniczona poczytalność w polskim prawie
karnym…………………………………………………………………………………………. 29
2.3. Niepoczytalność w prawie karnym innych państw……………………….. 37
Rozdział 3. Występowanie i charakterystyka zaburzeń psychicznych
wśród sprawców zabójstw…………………………………………………. 45
3.1. Wyniki badań światowych……………………………………………………………. 45
3.2. Opracowania danych polskich……………………………………………………… 50
3.3. Charakterystyka zaburzeń psychicznych stanowiących
o niepoczytalności………………………………………………………………………… 51
3.3.1. Zabójstwo-samobójstwo……………………………………………………… 55
Rozdział 4. Wybrane zagadnienia z psychologii zabójstw………………………. 59
4.1. Psychologia śledcza………………………………………………………………………. 59
4.2. Modus operandi……………………………………………………………………………. 60
4.3. Profilowanie sylwetki psychofizycznej nieznanego sprawcy
zabójstwa……………………………………………………………………………………… 61
4.4. Cele ekspertyzy psychologicznej w ocenie poczytalności sprawcy
zabójstwa……………………………………………………………………………………… 64
4.5. Procesy motywacyjne sprawców zabójstw…………………………………….. 65
4.6. Agresja i jej rodzaje przejawiane przez sprawców zabójstw…………… 70
4.7. Porównanie sylwetki psychospołecznej zabójców niepoczytalnych
i poczytalnych………………………………………………………………………………. 73
Rozdział 5. Znaczenie medycyny sądowej w analizie zabójstw………………… 75
5.1. Historyczne związki medycyny sądowej z psychiatrią
i psychologią sadową……………………………………………………………………. 76
5.2. Możliwości praktycznego wykorzystania wniosków z badań
oraz ekspertyz medyczno-sądowych w psychologii śledczej
i psychiatrii sądowej……………………………………………………………………… 77
5.3. Wybrane przykłady z piśmiennictwa światowego…………………………. 79
Rozdział 6. Charakterystyka modus operandi niepoczytalnych sprawców
zabójstw w oparciu o dotychczasowe badania………………………. 81
6.1. Relacja sprawca – ofiara……………………………………………………………….. 81
6.2. Efekt płci wśród zabójców i ich ofiar…………………………………………….. 85
6.3. Zabójstwa wewnątrzrodzinne………………………………………………………. 86
6.3.1. Zabójstwa rodziców…………………………………………………………….. 87
6.3.2. Zabójstwa dzieci………………………………………………………………….. 89
6.3.3. Zabójstwa partnerskie…………………………………………………………. 90
6.4. Okoliczności i sposób zabójstwa…………………………………………………… 91
6.4.1. Metoda pozbawienia życia…………………………………………………… 92
6.4.2. Lokalizacja i charakter obrażeń na ciele ofiary…………………….. 93
6.5. Zachowania sprawców po zabójstwie……………………………………………. 95
Rozdział 7. Cel pracy, materiał i metodyka badań………………………………… 97
Rozdział 8. Prezentacja wyników……………………………………………………….. 103
8.1. Sylwetka niepoczytalnego sprawcy zabójstwa – charakterystyka
ogólna………………………………………………………………………………………….. 103
8.2. Charakterystyka niepoczytalnych sprawców zabójstw………………….. 106
8.2.1. Diagnoza stanu psychicznego oraz wyniki opinii
sądowo-psychiatrycznych……………………………………………………. 106
8.2.2. Stan psychiczny a czyn………………………………………………………… 111
8.2.3. Motywacja zabójstw oraz sytuacyjne tło motywacyjne………… 112
8.3. Charakterystyka ofiar, relacja sprawca-ofiara, przejawy
wcześniejszej agresji……………………………………………………………………… 114
8.4. Szczegółowa medyczno-sądowa i kryminalistyczna analiza
zabójstw. Modus operandi niepoczytalnych sprawców…………………… 117
8.4.1. Miejsce zdarzenia, miejsce ujawnienia zwłok ofiary…………….. 118
8.4.2. Początkowa faza zabójstwa – zbliżenie się do ofiary i sposób
ataku……………………………………………………………………………………. 119
8.4.3. Okoliczności i przyczyna śmierci oraz obrażenia ofiar…………. 121
8.4.4. Narzędzie czynu i przedmioty wykorzystane przez sprawcę… 124
8.4.5. Inne wydarzenia na miejscu zabójstwa………………………………… 125
8.4.6. Zachowanie sprawców po zabójstwie i ich wykrycie……………. 127
8.5. Wewnątrzgrupowa charakterystyka
niepoczytalnych sprawców zabójstw…………………………………………….. 128
8.5.1. Rola płci sprawcy w czynie………………………………………………….. 128
8.5.2. Zabójstwa z pojedynczą i większą liczbą ofiar …………………….. 129
8.5.3. Motywacja emocjonalno-afektywna a modus operandi………… 130
8.5.4. Zamieszkiwanie ze sobą niepoczytalnego sprawcy i jego
ofiary…………………………………………………………………………………… 131
8.5.5. Rodzaje urazów, lokalizacja i rozmieszczenie obrażeń…………. 132
8.6. Porównanie zabójstw dokonanych przez sprawców
niepoczytalnych oraz popełnionych przez osoby poczytalne………… 133
8.6.1. Cechy osobowe zabójców niepoczytalnych i poczytalnych…… 134
8.6.2. Porównanie modus operandi oraz relacji sprawca-ofiara………. 137
8.6.3. Zabójstwa ofiar znanych sprawcy u niepoczytalnych
i poczytalnych……………………………………………………………………… 140
Rozdział 9. Interpretacja i omówienie wyników badań………………………….. 143
9.1. Sposób zabójstwa, przyczyna zgonu, obrażenia ciała…………………….. 143
9.2. Charakterystyczne obrażenia ciała, nadzabijanie, torturowanie,
niszczenie zwłok…………………………………………………………………………… 147
9.3. Sposób zbliżenia i ataku, pozycja ofiary, możliwość stawienia
oporu, przejawy panowania, seksualne elementy napaści……………… 148
9.4. Narzędzie czynu…………………………………………………………………………… 149
9.5. Miejsce zabójstwa…………………………………………………………………………. 151
9.6. Wzajemna relacja sprawcy i ofiary……………………………………………….. 152
9.7. Traktowanie ciała po śmierci, zacieranie śladów…………………………… 154
9.8. Wykrycie, ujęcie i przyznanie się sprawcy…………………………………….. 155
9.9. Wpływ rodzaju zaburzeń, stanu psychicznego i procesów
motywacyjnych na modus operandi niepoczytalnych sprawców
zabójstw……………………………………………………………………………………….. 157
9.10. Osobowość, agresja i motywacja niepoczytalnych zabójców…………. 160
9.11. Znajomość ofiary przez niepoczytalnego zabójcę,
miejsce zdarzenia i relacja sprawca-ofiara…………………………………….. 162
9.12. Charakter i przebieg zabójstwa, planowanie działań,
narzędzie czynu i sposób postępowania sprawcy z ofiarą……………… 163
9.13. Zachowanie niepoczytalnego sprawcy po zabójstwie……………………. 166
9.14. Charakter, ilość i lokalizacja obrażeń ciała u ofiar niepoczytalnych
zabójców………………………………………………………………………………………. 167
9.15. Zabójstwa – samobójstwa wśród osób niepoczytalnych………………… 167
9.16. Wspólne, powtarzalne cechy zabójstw dokonanych przez
sprawców niepoczytalnych…………………………………………………………… 168
9.17. Różnice między zabójstwami popełnionymi przez osoby
niepoczytalne i poczytalne……………………………………………………………. 172
9.18. Zwiastuny, czynniki ryzyka zabójstwa…………………………………………… 175
Rozdział 10. Podsumowanie……………………………………………………………… 179
Piśmiennictwo………………………………………………………………………………… 185

  • Titel: Zabójstwo a niepoczytalność
  • Autor: Filip Bolechała
  • ISBN: 978-83-64447-98-3, 9788364447983
  • Veröffentlichungsdatum: 2018-12-23
  • Format: E-book
  • Artikelkennung: e_108b
  • Verleger: Wydawnictwo Naukowe Silva RERUM