Helion


Szczegóły ebooka

Désiré Mercier (1851-1926). Wokół kantyzmu i apologii wiary

Désiré Mercier (1851-1926). Wokół kantyzmu i apologii wiary


Postać Désiré Merciera (1851—1926) — belgijskiego filozofa, teologa, kardynała i prymasa Belgii, twórcy neoscholastycznej szkoły
lowańskiej i wielkiego odnowiciela tomizmu — na stałe zapisała się w dziejach współczesnej filozofii. Pamiętają o nim zwłaszcza
ci spośród przedstawicieli klasycznej filozofii, którzy w odradzającej się w dziewiętnastym i dwudziestym wieku scholastyce widzieli
szansę zbudowania nowoczesnej, realistycznie zorientowanej filozofii. Chodziło więc między innymi o to, aby stawić czoła
wyzwaniom, które niósł z sobą współczesny idealizm w jego rozmaitych wersjach — zwłaszcza w tej, która wiązała się z szeroko
rozumianym dziedzictwem filozofii Kanta. Oczywiście, polemika z kantyzmem była wyzwaniem, którego nie mogła podjąć filozofia
scholastyczna literalnie wskrzeszona w nowym, współczesnym kontekście. Problemy kantowskiego krytycyzmu, w tym zwłaszcza
transcendentalne, epistemologiczne zorientowanie jego filozofii, nie mogły zostać przemyślane zgodnie z przedkrytycznymi
schematami pojęciowymi i modelami interpretacyjnymi, które dawno straciły na aktualności.[...]

Spis treści

 

Wstęp 7

 

Rozdział pierwszy

Kryteriologia — epistemologiczne zorientowanie neoscholastyki lowańskiej

Geneza ogólnego problemu pewności 13

Klasyczna definicja prawdy 15

Stan początkowy intelektu wobec problemu pewności 18

Synteza podmiotu i predykatu — pierwszy problem fundamentalny 20

Mercierowska teoria sądów 22

Obiektywna realność pojęć — drugi problem fundamentalny 25

Od zjawiska do rzeczy samej w sobie 28

 

Rozdział drugi

Désiré Merciera polemika z Kantem

Myślenie konfrontacyjne 33

Intelektualna synteza a problem granic poznania 35

Obiektywna oczywistość prawdy 38

Synteza a priori i zarzut subiektywizmu 42

Sąd analityczny jako sposób orzekania koniecznego 45

Matematyka a problem naoczności 48

Między fizyką a metafizyką 52

Myślenie spoza kantyzmu 55

 

Rozdział trzeci

Wokół apologetycznego zaangażowania neoscholastyki

Doktor Powszechny ponad wszystko 61

Spór o zaangażowanie apologetyczne 66

O jaką apologię chodzi? 69

Deklaracje programowe a problem praeambula fidei 74

Neutralność nauki, niezależność filozofii 78

Przenikanie się wpływów 81

Kontekst tradycjonalizmu 85

Apologetyczne zorientowanie polskich neoscholastyków 88

 

Zakończenie 93

Bibliografia 99

Indeks osobowy 103

Summary 107

Résumé 109