Helion


Szczegóły ebooka

Max Scheler między innymi

Max Scheler między innymi


Nowa książka Jaromira Brejdaka, zatytułowana Max Scheler między innymi, stanowi kolejny ważny etap jego badań nad myślą niemieckiego filozofa. Autor z godną podziwu konsekwencją rozwija swoje rozważania nad myślą Schelera, tym razem podporządkowując je zastosowanej w pracy metodzie (…).
Centralnym punktem (…) staje się więc możliwość wglądu w wybrane zagadnienia twórczości Schelera, w taki sposób, aby za pomocą Innych możliwie najpełniej zajaśniało to, co w myśli głównego bohatera dotąd pozostawało nie do końca rozświetlone. Taka metoda jest podstawą tworzenia nowych możliwości interpretacyjnych pozwalających zobaczyć twórczość Schelera w nowym świetle; czyni to interpretacje Brejdaka intrygującą częścią jego, prowadzonych na własny oryginalny sposób, zmagań z twórczością nieco zapomnianego myśliciela.
prof. Krzysztof Mech, Uniwersytet Jagielloński

Max Scheler między Innymi to próba rekonstrukcji wpływu Schelerowskiej myśli na tytułowych Innych, otwierająca przestrzeń rozmowy prowadzonej z Schelerem zarówno w czasie rzeczywistym, jak i wyimaginowanym. Uczestnikami tego dialogu byli Edyta Stein, Victor Frankl, Helmuth Plessner, a także Edmund Husserl, Martin Heidegger, Dietrich Bonhoeffer, Charles Taylor czy Niklas Luhmann. Na gruncie polskim obfity filozoficzny plon dialogu z Schelerem wydała jego koncepcja solidarności, mająca swoich dyskutantów w osobach Józefa Tischnera i Karola Wojtyły. Znajdziemy tu również przykłady dialogu wewnętrznego Schelera z fascynującymi go rozmówcami, jak Fryderyk Nietzsche czy Mistrz Eckhart. Ostatni, najdłuższy rozdział monografii zamyka wyimaginowany dialog pomiędzy Schelerem a psychologiem rozwoju Michaelem Tomasello. Jest on dowodem na aktualność myśli Maxa Schelera, którego tezy dotyczące intencjonalności zbiorowej po latach znajdują empiryczne potwierdzenie w badaniach psychologii rozwoju.

Jaromir Brejdak – profesor filozofii, absolwent Politechniki Wrocławskiej, doktor filozofii Uniwersytetu Ludwiga-Maximiliana w Monachium (Philosophia crucis. Heideggers Beschäftigung mit dem Apostel Paulus, Frankfurt 1996). Habilitacja w IFiS PAN na podstawie rozprawy Odcienie obecności. Próba analizy fenomenu, Kraków 2007. Inne publikacje książkowe: Słowo i czas. Problem rozumienia Innego w hermeneutyce i teorii systemu, Szczecin 2004; Cierń w ciele. Myśl Apostoła Pawła w filozofii współczesnej, Kraków 2010; Ewangelia Zaratustry, Warszawa 2014; The Thorn in the Flesh. The Thought of Apostle Paul in Modern Philosophy, Zürich 2017; Zrozumieć Innego. Próba rozumienia Innego w fenomenologii, hermeneutyce, filozofii dialogi i teorii systemu, Kraków 2020.
Współtwórca Szczecińskich Dni Kultury Żydowskiej Adlojada.

 

WPROWADZENIE

ROZDZIAŁ I

Helmuth Plessner: bliskość i dystans – próba porównania

ROZDZIAŁ II

Karol Wojtyła: osoba i czyn

Osoba jako czyn

Osoba jako uczestnictwo w procesie solidaryzacji

Solidarność

ROZDZIAŁ III

Józef Tischner: osoba – istota solidarna

Józef Tischner: idea solidarności

Max Scheler: osoba solidarna

Aksjologiczno-aktowa istota solidarności

ROZDZIAŁ IV

Edmund Husserl: od rozumu do miłości

Rehabilitacja emocjonalności

Imperatyw rozumu indywidualnego

Etyczna epoché a wzlot moralny

Zrozumieć Innego

Wspólnota miłości

Bóg jako droga

ROZDZIAŁ V

Edyta Stein: aksjologiczno-emocjonalne fundamenty wspólnoty

Emocjonalne fundamenty wspólnoty

Aksjologiczna tożsamość osoby

ROZDZIAŁ VI

Edyta Stein i Martin Heidegger: między fenomenologią religii a mistyką świadectwa

Uczestnictwo versus wgląd – majeutyczny zwrot fenomenologii

Edyta Stein: drogi wiary i struktura doświadczenia mistycznego

Drogi mistyki

ROZDZIAŁ VII

Mistrz Eckhart: filozofia inkarnacji

Redukcja fenomenologiczna: O ubóstwie ducha versus asceza życia

Dwuznaczność natury Boga: Boskość versus Świętość

Iskra duszy versus to, co wieczne w człowieku

Koncepcja nieustających narodzin versus deifikacja człowieka i uduchowienie życia

Panenteizm Mistrza Eckharta i Maxa Schelera

ROZDZIAŁ VIII

Dietrich Bonhoeffer: osoba kolektywna i jej etyka czasu konkretnego

Osoba

Etyka konkretnego czasu

Zbór – osoba kolektywna

Substytucja Chrystusa początkiem nowej rzeczywistości

Dietrich Bonhoeffer a Max Scheler

ROZDZIAŁ IX

Charles Taylor: aksjologiczne źródła tożsamości

Wartość jako moc konstytuująca tożsamość

Tożsamość jako autokreacja boskiego ducha

ROZDZIAŁ X

Fryderyk Nietzsche: autentyczność życia wobec resentymentu

W obronie życia

Resentyment jako wyraz niespełnionego życia

Przeciwko absolutyzmowi życia

ROZDZIAŁ XI

Viktor Frankl: sens pomimo zła

Mistyka cierpienia

Nieuświadomiony Bóg

Samotranscendencja

Viktor Frankl a Max Scheler

ROZDZIAŁ XII

Niklas Luhmann: aksjologia systemów autopojetycznych

Luhmannowska krytyka fenomenologii

Systemy autopietyczne a „społeczne istotności”

Dyskusja stanowisk – podsumowanie

ROZDZIAŁ XIII

Michael Tomasello: intencjonalność wspólnoty z perspektywy psychologii rozwoju

Koncepcje intencjonalności zbiorowej

Max Scheler – „teoria o wszystkich w ogóle możliwych społecznych istotnościach”

Koncepcja intencjonalności zbiorowej – perspektywa psychologii rozwoju Michaela Tomasello

Koncepcja intencjonalności zbiorowej – perspektywa aksjologicznej fenomenologii Maxa Schelera

PODSUMOWANIE

ZAKOŃCZENIE

Olga Tokarczuk: czuły narrator

Kraina Metaksy a kraina czci

Czułość a bezpośrednie współodczuwanie

Czuła odpowiedzialność a odpowiedzialność solidarna

BIBLIOGRAFIA

INDEKS OSÓB