Helion


Szczegóły ebooka

Niezabliźniona rana Narcyza. Dyptyk o nieświadomości i początkach polskiej psychoanalizy

Niezabliźniona rana Narcyza. Dyptyk o nieświadomości i początkach polskiej psychoanalizy


„Realna, a więc emancypująca, transformująca i modernizująca obecność psychoanalizy na polskich ziemiach wydaje się trudna do zauważenia”. Sformułowanie tak mocnego wniosku wymaga bardzo rzetelnego udokumentowania. Z tego obowiązku autor i autorka wywiązali się z nawiązką – książka jest świadectwem głębokiej i rzetelnej pracy na materiałach źródłowych, świetnie odzwierciedlonej w treści, przypisach i bibliografii. W naturalny też sposób podzielili między siebie pracę: Bartłomiej Dobroczyński (…) konstruuje swój wywód na zasadzie zderzenia tez i anty-tez; teza pierwsza powtarza, że „psychoanaliza odegrała wielką rolę w polskim ruchu umysłowym”, anty-teza przyjmuje: „freudyzm nigdy nie miał w Polsce zbyt wielu zwolenników” (…), by doprowadzić do dwóch syntez (…) dla których najbardziej znaczący jest tytuł Interludium II: Zdemaskowany „Żydowin Freud”. Mira Marcinów, autorka drugiej części dyptyku, wychodzi od historii Barbary Ubryk, kobiety więzionej latami w klasztorze z powodu problemów o tle seksualnym, by w Foucaultowskim geście zarysować „genealogię” polskiej psychiatrii (…), zamykając cały wywód codą, czerpiącą tytuł ze znanego wystąpienia Marii Janion: „Naród, który nie umie istnieć bez cierpienia, musi sam sobie je zadawać”.

Z recenzji prof. Andrzeja Ledera

 

Bartłomiej Dobroczyński – psycholog, dr hab., profesor nadzwyczajny w Instytucie Psychologii UJ. Członek Kolegium Interdyscyplinarnego Centrum Etyki Wydziału Filozoficznego UJ oraz zespołu miesięcznika „Znak”. Zajmuje się historią psychologii, psychopatologii i psychoanalizy, irracjonalizmem, a także sztuką i alternatywnymi ruchami kulturowymi. Autor książek m.in. New Age. Il pensiero di una “nuova era” (1997), Idea nieświadomości w polskiej myśli psychologicznej przed Freudem (2005), Kłopoty z duchowością. Szkice z pogranicza psychologii (2009), Historia polskiej myśli psychologicznej (2009, z Teresą Rzepą), Czyje jest nasze życie? (2017, z Olgą Drendą); redaktor antologii Od Jekelsa do Witkacego. Psychoanaliza na ziemiach polskich pod zaborami 1900‒1918 (2016, z Pawłem Dyblem).

 

Mira Marcinów – adiunkt w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN. Doktor psychologii i filozofka. Laureatka Nagrody Premiera za rozprawę doktorską i Nagrody im. Jerzego Perzanowskiego. Stypendystka m.in. Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Funduszu im. Adama Krzyżanowskiego. Realizuje projekty badawcze poświęcone dziejom psychoanalizy (NPRH), psychopatologii i integracji w kognitywistyce (NCN) oraz psychoanalizie w kontekście niemiecko-polsko-żydowskim (Humboldt-Stiftung). Opublikowała wiele artykułów w języku angielskim, francuskim i niemieckim. Autorka książek: Na krawędzi wolności Szaleństwo jako wybór w filozofii Henryka Struvego (2012) oraz Historia polskiego szaleństwa, t. 1: Słońce wśród czarnego nieba. Studium melancholii (2017).

  • Wprowadzenie
  • Bartłomiej Dobroczyński
  • Bóg na protezach i Freud nieumarły
    • Psychoanaliza w Polsce historie mniej znane
  • Ekspozycja: Freud ante portas
  • Teza: Psychoanaliza odegrała wielką rolę w polskim ruchu umysłowym
    • Teodor Dunin, Kazimierz Orzechowski i Edward Abramowski obiecujące początki psychoanalizy na ziemiach polskich
    • Tadeusz Jaroszyński surowy analityk Freuda
    • Władysław Sterling, albo Szpital Starozakonnych na Czystem dostrzega i Freuda, i Junga
    • Stanisław Trzebiński i Stefan Borowiecki freudyzm w zwierciadle metarefleksji
    • Franciszka Baumgarten eksploruje podświadomość i odkrywa Freuda
    • Międzywojnie psychoanalityczny róg obfitości?
    • Kazimierz Dąbrowski, Józef Kretz-Mirski, Jakób Frostig i inni prawdziwa sól freudowskiej ziemi?
    • Psychoanalityk i jego pacjent: Norbert Praeger wyprowadza N.N. z niemocy płciowej
    • Nie tylko Helena Deutsch. Zapomniane Amazonki Freuda
    • Henryk Higier i inni wszechstronni lekarze rozumiejący psychoanalizę
    • Psychologowie i filozofowie zabierają głos
    • Psychoanaliza jako oferta lecznicza i obiekt westchnień młodzieży
  • Antyteza: Freudyzm nigdy nie miał w Polsce zbyt wielu zwolenników
    • Pierwsze gromy spadają na psychoanalizę
    • Amatorski psycholog Freud ze swojemi erotycznemi ćwiekami w głowie
    • Psychoanaliza na zjazdach, zebraniach lekarskich i w praktyce psychiatrycznej lista obecności czy nieobecności?
    • Psychoanalitycy ostrożni, quasi-psychoanalitycy, freudyści sui generis
    • Psychiatria głównego nurtu wobec psychoanalizy
    • Freud na kozetce u Stanisława Higiera
    • U literatów i pedagogów chyba zgoła nie lepiej
  • Interludium I: Morze ciemności, albo czym jest psychoanaliza i czy rzeczywiście jej potrzebujemy
    • Odkrycie nieświadomego dobra nowina?
    • Człowiek zdesynchronizowany, czyli zła nowina według Freuda
    • Podatna fantazji, a nawet zwykłej bladze, albo kruchość i bezbronność Freuda
  • Synteza I: Wygnani z raju złudzeń, albo niezabliźniona rana Narcyza
  • Interludium II: Zdemaskowany Żydowin Freud
    • Ewangelia żydowska według Freuda?
    • Henryk Higier broni semitów Freuda i Adlera przed aryjczykami Göringiem i Jungiem
    • Przybyszu i zaledwie cierpiany gościu!
  • Synteza II: Nasze Zmory, czyli polskie przeniesienie na psychoanalizę
    • Żydowska perwersja, nuż w bżuhu i temu podobne świństwo
    • Anty-Eros
    • Krokowski u nas nie mieszka
  • Coda: Freuda wyjście z polskiej szafy?
  • Mira Marcinów
  • Prequel: Od męczeństwa Barbary Ubryk do zaburzenia pozorowanego Polski
    • Brakujące ogniwo w początkach polskiej psychoanalizy
  • Ekspozycja: Psychoanaliza avant la lettre
    • Polskie męki
    • Psychiatryczny Nestbeschmutzer
  • Złudzenie pierwsze: Iluzja wolnej woli w wytwarzaniu obłędu
    • Choroba psychiczna jako słabość osobowa
    • Historia wyboru obłędu
    • Coda I: Iluzja wyboru obłędu czy Polska cierpi na zaburzenie pozorowane?
  • Złudzenie drugie: Iluzja samoświadomości w terapii moralnej
    • Chwytliwe dzieje psychoterapii
    • Historia terapii moralnej, magnetycznej i hipnotycznej
    • Coda II: Iluzja terapii moralnej leczenie zaburzenia pozorowanego Polski?
  • Coda
    • Naród, który nie umie istnieć bez cierpienia, musi sam sobie je zadawać
  • Spis nazwisk występujących w książce