Helion


Szczegóły ebooka

Namiestnicy rzymskiej Syrii w czasach przełomu (324-361 n.e.)

Namiestnicy rzymskiej Syrii w czasach przełomu (324-361 n.e.)


Książka opowiada o namiestnikach Syrii Coele, jednej z najważniejszych prowincji rzymskich na Bliskim Wschodzie, zajmującej północną i zachodnią część współczesnej Syrii oraz Libanu. Namiestnicy tej prowincji nosili wysoki tytuł konsulara i rezydowali w Antiochii nad Orontesem. Autor nie tylko odtwarza, koryguje i uzupełnia biogramy namiestników Syrii, zwracając uwagę na ich pochodzenie, wykształcenie, tożsamość religijną oraz przebieg kariery, ale także pokazuje ich rzeczywistą pozycję w lokalnym środowisku, między miejskimi elitami a wysokimi rangą urzędnikami państwowymi, również rezydującymi w Antiochii. Kreśli sylwetki namiestników okresu wielkich przemian politycznych i religijnych, zwanych często przełomem Konstantyna, zatrzymując się nad ich wpływem na dobór kadry zarządzającej Syrią oraz rozpatrując rolę zarządców w chrystianizacji prowincji.

*

Praca dra Pawła Filipczaka jest z merytorycznego punktu widzenia wartościowym osiągnięciem naukowym. Jest to publikacja dobrze przemyślana i napisana w sposób klarowny, a zarazem zwięzły. Solidna analiza źródeł pozwala czytelnikowi zrozumieć złożoność badań prozopograficzno-historycznych nad rzymską Syrią w latach panowania Konstantyna i jego syna, Konstancjusza II.

dr hab. Piotr Kochanek, prof. KUL
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

Wstęp               I

  1. Geografia administracyjna rzymskiej Syrii w zarysie   1
  2. Przegląd źródeł        6
  3. Stan badań 17
    1. O namiestnikach prowincji w późnym antyku       17
    2. O namiestnikach Syrii w IV w. n.e.             26
  4. Chronologia książki               33

 

Rozdział I. Namiestnik Plutarch. Nowe spojrzenie na związki Konstantyna z Syrią         37

  1. Kronika Jana Malalasa punktem wyjścia do dyskusji nt. powołania Plutarcha na urząd namiestnika Syrii. Przegląd ustępu XIII, 3, w. 28–49   38
  2. Czy Konstantyn poprowadził wyprawę na Persję? Komentarz do ustępu XIII, 3, w. 28–30 Kroniki 39
  3. Czy Konstantyn utworzył prowincję Eufratenzję? Komentarz do ustępu XIII, 3, w. 30–32 Kroniki  44
  4. Czy Konstantyn przebywał w Antiochii po zwycięstwie nad Licyniuszem w bitwie pod Chryzopolem (18 września 324 r.)? Polemiczne elementy teorii Timothy’ego Barnesa        46
    1. Wizyta Konstantyna w Antiochii ok. 300–302 r     46
    2. W którym miejscu Konstantyn przerwał podróż na Wschód w 324 r.? Komentarz do Życia Konstantyna (II, 72) Euzebiusza z Cezarei      47
    3. Budowa wielkiego kościoła oraz bazyliki. Komentarz do ustępu XIII, 3, w. 32–40 Kroniki   51
    4. Posąg Konstantyna. Komentarz do ustępu XIII, w. 44–49 Kroniki  57
    5. Czy monety z grupy ADVENTUS AUGUSTI dowodzą wizyty Konstantyna w Antiochii? Komentarz do monet (RIC VII, 685, nr 48 i 49) z Antiochii               59
    6. Czy Konstantyna spodziewano się w Egipcie? Komentarz do papirusów (P. Oxy. 1261 i P. Oxy. 1626) z Oksyryncha   67
    7. Czy Felicjan, comes Orientis, był chrześcijaninem? Teoria Polymnii Athanassiadi i komentarz do ustępu XIII, 4 Kroniki         72
  5. Rola Konstantyna w Kronice Malalasa          76
    1. Dysproporcje w zawartości księgi XIII  76
    2. Nieścisłości lub błędy w opisie Konstantyna      79
    3. Inskrypcja na kościele katedralnym w Antiochii. Czy Malalas pomylił imiona Konstantyna i Konstancjusza w ustępie XIII, 17, w. 85–88?               81
    4. Plutarch. Zarządca prowincji, zarządca diecezji czy radny miejski?             86
  6. Podsumowanie    88

 

Rozdział II. Flawiusz Dionizjusz a organizacja i przebieg synodu w Tyrze (335 r.)        93

  1. Flawiusz Dionizjusz jako namiestnik Fenicji              93
  2. Synod w Tyrze. Uwagi wstępne       97
  3. Synodalne who is who        99
  4. Kariera Flawiusza Dionizjusza i rola władz państwowych na synodzie w Tyrze 115

 

Rozdział III. Między Arabią a Syrią. Podobne kariery Flawiusza Antoniusza Hieroklesa i Teodora       119

  1. Namiestnicy Arabii            119
  2. Namiestnicy Syrii Coele    126
  3. Realia historyczne              130
  4. Pochodzenie, wykształcenie, majątek i religia Flawiusza Antoniusza Hieroklesa 133

 

Rozdział IV. Anatoliusz z Bejrutu. Syryjski epizod w długiej i zagadkowej karierze        137

  1. W świetle konstytucji z Kodeksu Teodozjusza               138
  2. Listy Libaniusza sugerujące namiestnictwo Syrii          140
  3. Charakter oraz styl urzędowania        147
  4. Listy dowodzące wpływu Anatoliusza, prefekta Illyrikum, na obsadę urzędów w Syrii    153
  5. Współczesne  interpretacje  155

 

Rozdział V. Krótkie biogramy, niepewne kariery (od połowy lat 50. do początku lat 60. IV w. n.e.)         165

  1. Ku nowej liście namiestników Syrii? [Honorat, Dionizjusz, Gimnazjusz, Syderiusz]          166
  2. Namiestnicy między cesarzem a lokalnymi elitami [Teofil, Nicencjusz, Sabinus, Tryfonian, Italicjanus]    185

 

Wnioski końcowe         217

Wykaz skrótów             225

Bibliografia    229

Źródła          229

Opracowania             239

Summary        257

Indeksy            265

Indeks osób               265

Indeks nazw geograficznych i etnicznych         272

Abstrakt          277

Abstract           278