Helion


Szczegóły ebooka

Dogadać się z nastolatkiem. Dojrzałość i szacunek w relacji

Dogadać się z nastolatkiem. Dojrzałość i szacunek w relacji


Nowa książka dla tych, którzy odnaleźli wsparcie w Dogadać się z dzieckiem albo szukają sposobów na bardziej harmonijne porozumienie ze swoim nastolatkiem lub nastolatką.

Kolejne pokolenie młodych ludzi przechodzi ze świata dzieci do świata dorosłych. To trudna droga zarówno dla nich, jak i dla nas, rodziców, którzy im towarzyszymy. Chcemy cię zaprosić do podróży, która jest towarzyszeniem młodemu człowiekowi w jego odkrywaniu swojej wolności, godności i wartości.

Świat młodych osób wyłania się z różnorodności pragnień, oczekiwań oraz samodzielnego budowania Ja, które możliwe jest wtedy, gdy dziecko ma wsparcie w silnym, rozumiejącym, akceptującym i towarzyszącym mu w tej drodze dorosłym. Nastolatek jak mało kto potrzebuje empatycznego i cierpliwego towarzysza. Dlatego w każdym rozdziale wskazujemy, jak rodzic może zadbać o siebie, by znajdować w sobie siłę, empatię i wyrozumiałość w tej kilkuletniej, pełnej wyzwań przygodzie.

W oczywisty sposób rodzice chcą dać swoim dzieciom wszystko, co najlepsze, zadbać o ich przyszłość, wyposażyć w niezbędne kompetencje, wiedzę, zapewnić bezpieczeństwo i dobre życie. Obecnie, w dobie szybkich przemian społecznych i technologicznych oraz w konsekwencji różnych czynników, na przykład zmian klimatycznych, nie jesteśmy w stanie przewidzieć, do jakiej przyszłości wychowujemy swoje dzieci. Powstają nowe zawody, a inne odchodzą w zapomnienie. Coraz trudniej jest określić, co tak naprawdę będzie potrzebne i pomocne nastolatkom w dorosłości. Dlatego dobrym pomysłem jest położenie nacisku na pewne uniwersalne kompetencje. Przyszli dorośli wychowani w przestrzeni wzajemnego szacunku i otwartości na rozmowy o tym, co czują i czego potrzebują, doświadczający jak najczęściej bezpiecznego stylu budowania więzi, mający poczucie, że są ważni, że ich głos i potrzeby mają znaczenie, wejdą w dorosłość ze stabilnymi fundamentami – pewnością siebie, znajomością siebie, umiejętnością rozwijania świadomości innych, zarządzania sobą i zarządzania relacjami.

Okres dorastania to czas eksperymentów życiowych, sprawdzania, przyglądania się, kształtowania się nowego człowieka. Darem, który możemy dać na ten czas naszym nastolatkom, jest przejrzystość naszych wartości, mówienie o tym, co dla nas i dla nich jest ważne, dialog i szukanie rozwiązań dbających o obie strony. Dlatego podkreślamy wagę komunikacji, która daje szansę na porozumienie z nastolatkiem. W każdym rozdziale pokazujemy możliwe do wdrożenia sposoby reagowania i rozmawiania, być może inne niż te, które znałeś/aś do tej pory. Jest to komunikacja oparta na Porozumieniu bez Przemocy i to właśnie porozumienie jest w niej kluczem.

Chcemy zaprosić cię do tego, by w towarzyszeniu nastolatkowi każdego dnia zwracać uwagę na siebie w relacji z nim i na niego w jego trudzie relacji z samym sobą. Wierzymy, a doświadczenie wielu lat pracy to potwierdza, że to rozumienie siebie nawzajem pozwala dojrzewać obu stronom do budowania satysfakcjonującej więzi opartej na szacunku, bliskości i akceptacji.

Zależy nam na dialogu, w którym młody człowiek jest uwzględniany w swojej indywidualności i wyłaniającej się z  dzieciństwa tożsamości. Jesteśmy przekonane, że obecnie nastolatki wyjątkowo potrzebują bezpiecznej przestrzeni, gdzie mogą odetchnąć, doświadczać bezpieczeństwa i akceptacji, by w tych warunkach móc wzrastać.

Wprowadzenie .............................................................................................. 11
Jak czytać tę książkę ................................................................................ 14
1. Akceptacja ............................................................................................... 19
Akceptacja, czyli przyjmowanie odmienności nastolatka ......................... 20
Akceptacja a działanie mózgu ................................................................. 22
Ocena otoczenia i jej wpływ na samoocenę ............................................. 23
Oczekiwania wobec dziecka .................................................................... 28
Personalizowanie, czyli branie wszystkiego do siebie ............................... 32
Komunikaty zaprzeczające akceptacji ...................................................... 33
Zrozumienie siebie drogą do akceptacji nastolatka .................................. 37
Podsumowanie ........................................................................................ 39
2. Bycie widzianym ...................................................................................... 43
Co to znaczy widzieć nastolatka .............................................................. 44
Uwzględnianie potrzeb innych niż nasze ................................................. 50
Jak zadbać o potrzeby u nastolatka .......................................................... 52
Podsumowanie ........................................................................................ 59
3. Niezależność ............................................................................................ 63
Wiek nastoletni – fakt czy choroba? ........................................................ 64
Niezależność a mózg nastolatka .............................................................. 66
Posłuszeństwo i szacunek wobec rodzica ................................................ 69
Odmawianie nastolatkowi ...................................................................... 78
Przekonanie nastolatka o nieomylności ................................................... 81
Od walki i ustępstwa do współzależności ................................................ 85
Podsumowanie ........................................................................................ 95

4. Kompetencja ............................................................................................ 99
Nastolatek jako odrębny człowiek ........................................................... 100
Konsekwencje motywacji zewnętrznej i wewnętrznej .............................. 104
Zabójcy kontaktu w komunikacji ............................................................ 107
Empatyczna obecność w budowaniu relacji ............................................. 112
Dawanie z serca a poświęcanie się ........................................................... 115
Wspieranie poczucia kompetencji młodych ludzi .................................... 120
Podsumowanie ........................................................................................ 122
5. Przyjemność ............................................................................................. 125
Intensywny rozwój mózgu nastolatka ...................................................... 127
Dorastanie to proces, który trwa ............................................................. 130
Przekonania jako źródło nastawienia do życia ......................................... 132
Odkładanie rzeczy na później a dotrzymywanie umów .......................... 138
Ćwiczenie: podsumowanie dnia .............................................................. 142
Podsumowanie ........................................................................................ 143
6. Sens ......................................................................................................... 147
Poszukiwanie sensu życia ........................................................................ 147
Brak jasności i niepewność w życiu ......................................................... 151
Nadawanie sensu codzienności ............................................................... 154
Komunikacja nie budująca poczucia sensu .............................................. 157
Doradzanie ........................................................................................ 157
Moralizowanie ................................................................................... 159
Depresja jako konsekwencja braku sensu ................................................. 161
Wyrażenie uznania budujące sens .......................................................... 162
Świętowanie i opłakiwanie ...................................................................... 166
Podsumowanie ........................................................................................ 170
7. Swoboda wyrażania siebie ......................................................................... 173
Moc, niemoc, przemoc ............................................................................ 176
Wstyd jako reakcja na błąd ..................................................................... 178
Wymuszanie zachowań u nastolatków .................................................... 184
Reagowanie na krytykę w relacji ............................................................ 187
Złość jako informacja o potrzebach ........................................................ 193
Krzyczę do ciebie, a nie na ciebie ............................................................ 198
Podsumowanie ........................................................................................ 201
8. Dialog z nastolatkiem ............................................................................... 205
Kiedy wrócisz? ........................................................................................ 208
Empatia dla nastolatka ............................................................................ 209
Potrzeby stojące za NIE .......................................................................... 212
Trudne komunikaty ................................................................................. 214
Denerwujesz mnie ............................................................................. 215
Zawsze krzyczycie .............................................................................. 216
Dlaczego ty możesz, a ja nie ............................................................... 216
Daj spokój, ciągle się czepiasz, szkoła nie jest mi
do niczego potrzebna ......................................................................... 218
Zaraz i później .................................................................................. 219
Cokolwiek ........................................................................................ 221
Potrzeby rodzica a potrzeby nastolatka ................................................... 222
9. Wdzięczność i widzenie dobra ................................................................... 229
Zauważanie dobrych momentów w relacji z nastolatkiem ...................... 233
Wdzięczność wobec nastolatka ............................................................... 235
Szczere wyrażanie siebie ......................................................................... 236
Praktyka poznania siebie i patrzenia z dystansu na rolę rodzica ............. 239
Zakończenie .................................................................................................. 245
Lista potrzeb według Porozumienia bez Przemocy Marshalla Rosenberga ......... 247
O autorkach .................................................................................................. 249