E-book details

Łódź. Miasto modernistyczne

Łódź. Miasto modernistyczne

Katarzyna Badowska, Tomasz Cieślak, Krystyna Pietrych, Krystyna Radziszewska

Ebook

Łódź modernistyczna to wyzwanie estetyczne i polityczne , miasto paradoksów: brudne, biedne i zaniedbane - i jednocześnie ostentacyjnie bogate; zacofane społecznie - i nowoczesne jako ośrodek przemysłowy; stanowiące ikoniczny przykład modernizmu peryferyjnego, przez kolejne dziesięciolecia XIX wieku coraz dynamiczniej rozwijającego się ośrodka rozbudowującego swój potencjał wytwórczy i pomnażającego kapitał, ale ciągle niemogącego stać się nowoczesnym ośrodkiem miejskim. O nowoczesności Łodzi świadczyła przede wszystkim gwałtowna industrializacja wiążąca się z postępem technicznym i mechanizacją produkcji. Dlatego często nazywano miasto "polskim Manchesterem" w analogii do ośrodka rewolucji przemysłowej w Anglii - cywilizacyjnego centrum dziewiętnastowiecznego świata, głównie ze względu na podobną włókienniczą monokulturę przemysłową i równie brutalne w obu przypadkach oblicze kapitalizmu.

Zamieszczone w niniejszej publikacji studia i szkice podejmują na nowo - a często po raz pierwszy - ważne kwestie związane z Łodzią jako prowincjonalnym miastem modernistycznym, analizując je w wielu aspektach. Istotna okazuje się tu wieloaspektowo rozumiana nowoczesność , zjawisko o charakterze globalnym, lecz w swym łódzkim, lokalnym i historycznym wymiarze zachowujące odrębność i specyfikę, która pozwalała ujmować dokonujące się przemiany współczesnego świata na różnych poziomach i w wielu porządkach. Rozpisana na głosy opowieść o modernistycznej Łodzi, którą proponujemy czytelnikom, daje szansę przyjrzenia się źródłom europejskiej nowoczesności w jej rozmaitych, również naszych rodzimych wymiarach. Jest opowieścią o świecie minionym , jednak nie do końca, bowiem - jesteśmy o tym przekonani - otwiera pole do refleksji nad naszą obecną kondycją. Odkrywanie fenomenu Łodzi trwa.

Redaktorzy, Wprowadzenie  7

Kamil Śmiechowski, Łódź – miasto przemysłowe, miasto nowoczesne?  17

Inga B. Kuźma, Biedne miasto Łódź  35

Tomasz Ferenc, Na wschodzie bez zmian. Analiza figur władcy, kata i ofiary na przykładzie zdjęć z czasów represji po rewolucji 1905–1907  49

Marta Sikorska, „Kobieta a wiek XX”. Wyzwania, cele i oczekiwania kobiet wielkoprzemysłowej Łodzi przełomu wieków  63

Rafał Matyja, Narodziny metropolii. Łódź w okresie międzywojennym.  81

Przemysław Waingertner , Łodzianie międzywojnia wobec wyzwań nowoczesnej polityki. Próba refleksji nad zjawiskiem modernizacji życia politycznego w Łodzi w latach 1918–1939  93

Marcin Szymański, Nowoczesność publiczna czy prywatna? Woda, gaz i elektryczność w międzywojennej Łodzi a stracone szanse  105

Ewelina Maria Kostrzewska, Modernizm i wyznania. Łódzka droga do nowoczesności zwyczajna czy wyjątkowa?  117

Grażyna Ewa Karpińska, Na Wschodniej w Łodzi. Opowieść o handlowej ulicy w przemysłowym mieście  137

Krzysztof Stefański, Budowanie Łodzi nowoczesnej  147

Aleksandra Sumorok, Modernizm, modernizmy i modernizacje w architekturze Łodzi międzywojennej. Przypadek osiedla im. Józefa Montwiłła-Mireckiego  165

Małgorzata Nieszczerzewska, Ruiny nieobiecane. Destrukcja i re-konstrukcja łódzkiego modernizmu  183

Elżbieta Rybicka, Środowisko dźwiękowe i łódzki modernizm  199

Katarzyna Badowska, Nowoczesna czy prowincjonalna? Łódź okiem przedwojennych publicystów i pisarzy  217

Wojciech Browarny, Łódzka (po)niemieckość w literaturze polskiej jako trop nowoczesności  239

Dorota Samborska-Kukuć, „Uwielbiam masy ludzkie, kocham żywioły, przepadam za wszystkim, co się staje dopiero” – Łódź jako temat literacki „Ziemi obiecanej” w korespondencji Reymonta  249

Kamil Piskała, „Ludzie pozamieniali się w dzikie zwierzęta”. Zapomniany poemat, rewolucja 1905 roku i początki nowoczesnej polityki masowej  259

Tomasz Wójcik, Łódź 1911. Widzenia Jarosława Iwaszkiewicza  275

Tomasz Cieślak, Tendencje modernizacyjne na łamach łódzkich czasopism literackich dwudziestolecia międzywojennego  285

Krystyna Pietrych, „Wśród kominów Łodzi” Marii Przedborskiej – wiersze społecznie zaangażowane  299

Tomasz Majewski, Społecznikowski krąg współpracy. O Stefanii Skwarczyńskiej w międzywojennej Łodzi  315

Elżbieta Umińska-Tytoń, Co wiemy o polszczyźnie łodzian w dwudziestoleciu międzywojennym?  331

Aneta Pawłowska, „Nowa sztuka” w Łodzi w dwudziestoleciu międzywojennym.  343

Leszek Karczewski, Pedagogika patrzenia. Sztuka jako narzędzie modernizacji społecznej  357

Agnieszka Karpowicz, Awersy i rewersy modernizmu. Paradoksy „pejzaży łódzkich” Władysława Strzemińskiego  379

Krystyna Radziszewska, Z dziejów żydowskiej awangardy w Łodzi.  391

Irmina Gadowska, Wobec tradycji i wyzwań nowoczesności. Żydowskie artystki w Łodzi 1918–1930  403

Piotr Olkusz, Problemy z opisem. Teatr i inne atrakcje w Łodzi przed I wojną światową  417

Karolina Prykowska-Michalak, Łódź jak Ameryka – o występach gwiazd-migrantów teatralnych w Łodzi  429

Monika Wąsik-Linder, Kupcy operetki. Importowana nowoczesność na scenie niemieckiego teatru w Łodzi przed I wojną światową  439

Karolina Kołodziej, Chłopczyce, półdziewice, girlsy – wizerunek nowoczesnej kobiety łódzkiej w komiksach drukowanych w dwudziestoleciu międzywojennym w „Expressie Ilustrowanym”  453

Łukasz Biskupski, Modernizacja rozrywki: umasowienie kina jako praktyki kulturowej w Łodzi do 1939 roku  463

Przemysław Owczarek, Merkuriańska Łódź i antyczne ikony nowoczesności  481

 

Noty o Autorach  501

Bibliografia  509

Indeks  525

  • Title: Łódź. Miasto modernistyczne
  • Author: Katarzyna Badowska, Tomasz Cieślak, Krystyna Pietrych, Krystyna Radziszewska
  • ISBN: 978-83-8331-277-4, 9788383312774
  • Date of issue: 2024-03-26
  • Format: Ebook
  • Item ID: e_3v3b
  • Publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego